“ธรรมดาที่ผู้ใหญ่จะฝึกสอนใจเด็ก ควรฝึกสอนโดยชี้แจงความจริงที่ตัวได้รู้ และได้คุ้นเคยมาก่อนทั้งฝ่ายคุณและฝ่ายโทษ ให้เด็กได้ความรู้ยิ่งขึ้นโดยลำดับ เป็นทางที่จะรักษาตัวให้เป็นไปทางข้างชอบดังนี้ จึงจะเรียกว่าเป็นการฝึกสอนที่ชอบ

ทุกวันนี้ผู้ใหญ่เราบางคนอยากจะให้เด็กนอนก็หลอกเด็กว่าถ้าไม่นอนจะมีตุ๊กแกมากินตับ เด็กมันเชื่อถือจึงยอมนอน ผู้ใหญ่กลับเห็นว่าเป็นวิธีที่ดี โดยหมิ่นเด็กว่าปัญญายังอ่อน หลอกลวงให้ทำอะไรได้ง่ายๆตามใจ

หาคิดไม่ว่าเป็นโทษแก่ตัวเด็ก ด้วยเรากล่าวเท็จเป็นตัวอย่างให้มันจำ แลเคยใจว่าความเท็จย่อมจะดี ผู้ใหญ่เขาจึงกล่าว

หรือมิฉะนั้นมันจับว่าหลอกมันได้เมื่อไร จะบอกกล่าวสั่งสอนอันใดมันก็ย่อมคลางแคลง ไม่ว่าจะจริงหรือเท็จ เมื่อว่าโดยย่อนิสัยเด็กกับผู้ใหญ่มันก็นิสัยคนเหมือนกัน ผิดกันแต่ที่อ่อนกับแก่ ทำสิ่งใดเป็นความชั่วแก่ผู้ใหญ่มันก็ชั่วแก่เด็กเหมือนกัน”

สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ

นำมาเกริ่นเป็นเบื้องต้นของเรื่องที่จะพูดให้ฟังในวันนี้ ก็เพราะเห็นว่าสมัยก่อนหลอกกันแค่เด็กเท่านั้น แต่ในสมัยนี้หลอกกันทั้งเด็กและผู้ใหญ่จนมั่วไปหมด

กระบวนท่าแห่งการหลอกล่อในหมู่พวกเดียวกันอย่างนี้ ศัพท์ที่ใช้ในทางการทหารเขาเรียกว่า “ปฏิบัติการทางจิตวิทยา” คือหาวิธีการต่างๆ มาใช้ ไม่ว่าจะเป็นการพูด การโฆษณา เพื่อให้อีกฝ่ายหนึ่งพอใจ เห็นดีเห็นงามตามไปด้วย หรือเกิดความไม่พอใจต่อฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด เป็นต้น ซึ่งการ “ปฏิบัติการทางจิตวิทยา”ที่ว่านี่แหละในยามสงครามใช้คำว่า “สงครามจิตวิทยา” ซึ่งเป็นคำที่ทหารรู้จักกันดีในกระบวนท่าที่จะนำมาใช้กับคู่ต่อสู้ในสนามรบ

ขอย้ำว่าใช้กับคู่ต่อสู้ในสนามรบเท่านั้น

ไม่ใช่นำมาใช้กับพวกเดียวกัน เพราะถ้านำมาใช้กับพวกเดียวกันแล้ว ก็ไม่ผิดอะไรกับคำสอนใจของสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพที่ยกมาให้อ่านข้างต้นคือหลอกให้เชื่อและทำตาม

หลักการทำสงครามจิตวิทยานั้น ใครเป็นทหารย่อมเคยร่ำเรียนมาแล้วแทบทั้งสิ้นในโรงเรียนทหารระดับสูง ประกอบด้วย 3 หลักใหญ่ในการใช้ ประกอบด้วย

1.การสร้างความหวัง

2.การยังความกลัว

3.การยั่วให้เกลียด

ทั้ง 3 หลักดังกล่าวจะถูกหยิบยกมาประกอบใช้ในการต่อสู้กับข้าศึกเพื่อชัยชนะในเบื้องหน้า ไม่ว่าการต่อสู้นั้นจะเป็นการต่อสู้ในรูปแบบของสงครามปกติทั่วไป หรือการต่อสู้ในรูปแบบของสงครามนอกแบบต่างๆ เช่น สงครามจำกัดเขต หรือสงครามจรยุทธ หรือสงครามกองโจร

สาระสำคัญของหลักการแต่ละอย่างดังกล่าวนั้น พอจะสรุปความหมายในทางปฏิบัติของแต่ละหลักการได้คือ

1.การสร้างความหวังให้เกิดขึ้นกับคนอีกฝ่ายหนึ่งหรือแม้กระทั่งกับคนในฝ่ายเดียวกันให้รู้สึกว่า ทุกอย่างจะเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นกว่าที่กำลังเป็นอยู่ในปัจจุบัน และสิ่งที่ได้มาดังกล่าวนั้นจะต้องร่วมมือร่วมใจกันต่อสู้เพื่อให้ไปถึงจุดนั้น

2.การยังความกลัวด้วยการใช้วิธีการต่างๆที่รุนแรงหรือโหดเหี้ยม เพื่อข่มขวัญและกำลังใจของคู่ต่อสู้ แม้กระทั่งกับประชาชนของอีกฝ่ายหนึ่งให้เกิดความเกรงกลัว ไม่ร่วมมือกับผู้ถืออำนาจ หรือหันมาเข้ากับฝ่ายตน

3.การยั่วให้เกลียดด้วยการสร้างข่าวสารหรือเรื่องราวต่างๆให้เกิดขึ้นกับอีกฝ่ายหนึ่ง หรือเกิดความโกรธแค้นไม่ยอมทำตามคำสั่ง แม้กระทั่งการปล่อยข่าวเสียหายต่างๆต่อบุคคลที่เป็นที่ยอมรับนับถือ เพื่อให้เกิดความกระด้างกระเดื่องและเอาใจออกห่าง

ทั้ง 3 หลักดังกล่าวเป็นหลักการสำคัญในการปลุกระดมให้เกิดความเห็น หรือเกิดความรู้สึกคล้อยตาม หรือเชื่อไปตามนั้น โดยมีการกระทำผ่านสื่อต่างๆที่มีอยู่ ซึ่งสามารถถ่ายทอดไปสู่ความรับรู้ของผู้คนทั้งหลาย หรือการผลิตใบปลิวแจกจ่าย แม้กระทั่งคำปราศรัย คำกระซิบกระซาบจากปากหนึ่งไปสู่อีกปากหนึ่ง รวมถึงการทำโพลล์ชี้นำ

บ้านเมืองที่ผ่านๆมาในอดีต โดยเฉพาะในยุคที่ได้คนไม่ดีมามีอำนาจทางการเมืองนั้น หลักการ 3 ประการของสงครามจิตวิทยาที่นำมากล่าวข้างต้น ล้วนแต่ถูกนำมาปฏิบัติใช้ เพื่อให้เกิดความพออกพอใจในการทำงานของคนไม่ดีแต่มีอำนาจในมือ หรือเกิดความหวังในการนำพาประเทศชาติบ้านเมืองไปสู่ความเจริญก้าวหน้า แม้กระทั่งเกิดความหวาดกลัวในคำสั่งหรือคำพูดที่แล้วแต่จะประดิดประดอยขึ้นมาด้วยวาทะที่จัดจ้านน่าเกรงขามทั้งสิ้น

ความเสียหายใหญ่หลวงจึงเกิดขึ้นให้เห็นสืบเนื่องมาถึงทุกวันนี้ จากการปฏิบัติการทางจิตวิทยา หรือการทำสงครามจิตวิทยากับผู้คนในหมู่พวกเดียวกันด้วยหลัก 3 ประการดังกล่าวมาข้างต้น

คณะที่ทำรัฐประหารและถืออำนาจในมือขณะนี้ ต้องไม่ทำสงครามจิตวิทยากับหมู่พวกหรือประชาชนในประเทศอย่างที่ทำกันมาดังกล่าว โดยเฉพาะจะต้องไม่ปฏิบัติตนในการใช้อำนาจเพื่อประโยชน์ตนและพรรคพวกอย่างพวกไม่ดีทั้งหลายที่ถูกยึดอำนาจ ไม่ว่าจะอยู่ในตำแหน่งหน้าที่ไหน ทั้งในฝ่ายบริหารและฝ่ายนิติบัญญัติ

ไม่ฟุ้งซ่านไปกับการเอออวยที่เลยเถิด

ไม่กร่างจนดูน่าหมั่นไส้มากกว่าน่ากลัว

น.ต.ประสงค์ สุ่นศิริ