ในโลกการลงทุน คนส่วนใหญ่มักให้ความสำคัญกับคำถามว่า “จะลงทุนอะไรให้ได้ผลตอบแทนสูงที่สุด” เราเห็นข่าวหุ้นที่ปรับตัวขึ้นหลายเท่า เหรียญคริปโตที่สร้างเศรษฐีใหม่ หรือธุรกิจที่เติบโตอย่างรวดเร็ว จนทำให้หลายคนเชื่อว่าหัวใจสำคัญของการลงทุนคือการแสวงหาผลตอบแทนให้มากที่สุด

แต่หากศึกษาวิธีคิดของนักลงทุนระดับโลกหลายคน ไม่ว่าจะเป็น Warren Buffett, Charlie Munger, Howard Marks หรือแม้แต่นักลงทุนที่ประสบความสำเร็จในระยะยาวอีกจำนวนมาก จะพบสิ่งที่น่าสนใจอย่างหนึ่ง พวกเขาไม่ได้ให้ความสำคัญกับการ “หาเงิน” มากที่สุดแต่กลับให้ความสำคัญกับการ “รักษาเงิน” มากกว่า

ฟังดูอาจเป็นเรื่องธรรมดา แต่ในความเป็นจริง แนวคิดนี้คือหนึ่งในความแตกต่างสำคัญระหว่างนักเก็งกำไรกับนักลงทุนระยะยาว

การขาดทุนหนัก อันตรายกว่าการพลาดโอกาสทำกำไร

นักลงทุนจำนวนมากกลัวการพลาดโอกาส หรือที่เรียกว่า Fear of Missing Out (FOMO) มากกว่าการขาดทุนจริงเมื่อเห็นสินทรัพย์บางประเภทปรับตัวขึ้นอย่างรวดเร็ว หลายคนรีบกระโดดเข้าไปลงทุนโดยไม่ได้ประเมินความเสี่ยงอย่างรอบคอบ เพราะกลัวว่าจะตกขบวนและเสียโอกาสในการสร้างผลตอบแทน

แต่ในโลกของการลงทุน ความเสียหายจากการขาดทุนรุนแรงมักส่งผลกระทบมากกว่าที่หลายคนคิดหากพอร์ตการลงทุนลดลง 50% นักลงทุนไม่ได้ต้องการกำไรอีก 50% เพื่อกลับมาที่จุดเดิม แต่ต้องการผลตอบแทนถึง 100% เพื่อชดเชยการขาดทุนดังกล่าว

นี่คือเหตุผลที่ Warren Buffettมักกล่าวเสมอว่า

Rule No.1: Never lose money.

Rule No.2: Never forget Rule No.1.

แน่นอนว่าไม่มีใครสามารถหลีกเลี่ยงการขาดทุนได้ทั้งหมด แต่สาระสำคัญของคำพูดนี้คือ การปกป้องเงินต้นควรเป็นเป้าหมายอันดับแรกของนักลงทุนเพราะหากยังมีเงินทุนอยู่ นักลงทุน
ยังสามารถกลับมาสร้างผลตอบแทนใหม่ได้เสมอแต่หากสูญเสียเงินทุนไปจำนวนมาก โอกาสในการฟื้นตัวจะยากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

ความมั่งคั่งไม่ได้เกิดจากการลงทุนถูกครั้งเดียว แต่เกิดจากการอยู่รอดได้นานพอ

หลายคนมองว่าความสำเร็จทางการเงินเกิดจากการตัดสินใจครั้งสำคัญเพียงไม่กี่ครั้ง แต่ในความเป็นจริง ความมั่งคั่งส่วนใหญ่ถูกสร้างขึ้นจากพลังของเวลานักเขียนด้านการเงินชื่อดังอย่าง Morgan Housel เคยกล่าวว่า

“The biggest returns comefrom the longest periods ofcompounding.”

ผลตอบแทนที่ยิ่งใหญ่ที่สุดมักไม่ได้เกิดจากการลงทุนที่หวือหวา แต่เกิดจากการปล่อยให้เงินเติบโตอย่างต่อเนื่องเป็นเวลานานการทบต้นเป็นพลังที่เรียบง่าย แต่ทรงอานุภาพอย่างมาก อย่างไรก็ตาม พลังนี้จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อนักลงทุนสามารถ “อยู่รอด” ในตลาดได้ยาวนานพอ Howard Marks นักลงทุนระดับตำนานและผู้ก่อตั้ง Oaktree Capital Management เคยกล่าวว่า ความสำเร็จในการลงทุนไม่ได้มาจากการทำกำไรสูงสุดในช่วงตลาดดี แต่มาจากการหลีกเลี่ยงความเสียหายรุนแรงในช่วงตลาดแย่หลายคนพยายามวิ่งเร็วที่สุด แต่เศรษฐีจำนวนมากกลับให้ความสำคัญกับการวิ่งได้ “ไกลที่สุด” ในโลกการลงทุน การอยู่รอดอาจสำคัญกว่าการชนะในระยะสั้นเสียอีก

นักลงทุนที่ดีไม่ได้คิดเพียงเรื่องผลตอบแทน แต่คิดเรื่องความเสี่ยงก่อนเสมอ

เมื่อเริ่มต้นลงทุน คนส่วนใหญ่มักถามว่า “จะได้กำไรเท่าไร”แต่นักลงทุนมืออาชีพมักถามก่อนว่า “หากผิดทาง จะเสียหายมากแค่ไหน”ความแตกต่างเพียงเล็กน้อยนี้ ส่งผลต่อผลลัพธ์ทางการเงินอย่างมหาศาลนักลงทุนที่ประสบความสำเร็จในระยะยาวมักไม่ได้พยายามคาดการณ์อนาคตให้ถูกต้องทุกครั้ง เพราะพวกเขารู้ว่าไม่มีใครสามารถทำนายอนาคตได้อย่างแม่นยำตลอดเวลาสิ่งที่พวกเขาทำคือการเตรียมพร้อมสำหรับสถานการณ์ที่ไม่คาดคิด

พวกเขากระจายความเสี่ยง รักษาสภาพคล่อง ไม่ใช้หนี้มากเกินไป และหลีกเลี่ยงการเดิมพันที่อาจสร้างความเสียหายรุนแรงต่อพอร์ตการลงทุนแนวคิดนี้อาจฟังดูน่าเบื่อเมื่อเทียบกับเรื่องราวของการทำกำไรหลายร้อยเปอร์เซ็นต์ในเวลาอันสั้น แต่หากมองย้อนกลับไปยังนักลงทุนที่สามารถรักษาความมั่งคั่งได้หลายสิบปี จะพบว่าหลายคนใช้แนวทางที่คล้ายกันอย่างน่าประหลาด

ในท้ายที่สุด การลงทุนอาจไม่ได้เป็นเกมของคนที่ฉลาดที่สุด หรือคนที่กล้าเสี่ยงที่สุดเสมอไปแต่เป็นเกมของคนที่สามารถบริหารความเสี่ยงได้ดีที่สุดเพราะการหาเงินอาจเป็นเรื่องยากแต่การรักษาเงินที่หามาได้แล้วให้เติบโตต่อไปอย่างยั่งยืน อาจเป็นเรื่องที่ยากยิ่งกว่าและบางที ความลับที่สำคัญที่สุดของนักลงทุนที่ประสบความสำเร็จ อาจไม่ใช่การรู้ว่าจะลงทุนอะไรต่อไปแต่คือการรู้ว่าจะปกป้องสิ่งที่ตัวเองมีอยู่ได้อย่างไร ในวันที่โลกเต็มไปด้วยความไม่แน่นอนมากขึ้นทุกวัน

ดร.กร พูนศิริวงศ์