สถานการณ์รอบสัปดาห์ในอเมริกายังสับสนวุ่นวาย  มีการประท้วงต่อเนื่องจากอาทิตย์ก่อน จากกรณีจอร์จ ฟลอยด์ ชายผิวดำที่เสียชีวิต  ท่ามกลางโควิด 19  ที่ยังระบาดไปทั่วทุกหัวระแหงในอเมริกา แต่ผู้ประท้วงก็ไม่แคร์อะไรทั้งสิ้น ผู้เขียนจับตาดูจำนวนคนติดเชื้อเพิ่มแต่ละวัน เห็นว่ารัฐที่มีการชุมนุมประท้วงเป็นขบวนใหญ่ทวีปริมาณผู้ติดเชื้อรายใหม่มากขึ้นอย่างชัดเจน

ยอดป่วยสะสมวันนี้อยู่ที่หนึ่งล้านหนึ่งแสนกว่าราย ส่วนคนตายนั้นหนึ่งแสนหนึ่งหมื่นกว่าๆ  รัฐที่มีผู้ป่วยสูงสุดห้าอันดับคือ รัฐนิวยอร์ก รัฐนิวเจอร์ซี่ รัฐแคลิฟอร์เนีย รัฐอิลลินอยส์ และรัฐแมสซาจูเซสส์   ซึ่งรัฐพวกนี้ยืนหนึ่งในห้ามาตลอด พอเกิดการประท้วงยิ่งเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างชนิดที่นึกไม่ออกว่าจะมีวันไหนบ้างที่จำนวนผู้ติดเชื้อใหม่จะลดลง  มีการคาดการณ์ว่าจำนวนคนตายจะไปถึงสามแสนคนในช่วงเดือนกันยายน หลังจากนั้นจะเป็นช่วงวิบัติอีกรอบ ไม่อยากเรียกว่าระลอกสอง เพราะระลอกแรกยังเปี่ยมปริ่มทุกวัน

การประท้วงยังดำเนินต่อไป  อึมครึมทั้งประเทศ ที่หนักหนาสาหัสคือตำรวจฆ่าคนผิวดำอีกราย หนนี้เกิดที่แอตแลนต้า  หนุ่มผิวสีวัย 27 ปี ชื่อ “เรย์ชาร์ด บรูกส์” ถูกตำรวจผิวขาวในเมืองแอตแลนตายิงจากข้างหลังจนเสียชีวิต

ชายคนนี้เผลอหลับ ก็คงจะเมาหลับนั่นแหละ ขณะรอคิวซื้ออาหารจากร้านเวนส์ดี้ ซึ่งขายแฮมเบอร์เกอร์เป็นหลัก  พอหลับก็ไม่ขยับรถ คนอื่นเลยบีบแตรโวยวายใส่ ตำรวจเลยมาดู ปรากฎว่ามีปริมาณแอลกฮอล์เกินพิกัด ตำรวจเลยใส่กุญแจมือ แต่ชาวผิวสีรายนี้แย่งปืนช็อตไฟฟ้าแล้ววิ่งหนี ตำรวจเลยยิงจากด้านหลังจนตาย นับเป็นการทำเกินกว่าเหตุมาก นำไปสู่การเผาร้านเวนส์ดี้ที่เกิดเหตุ

เหตุการณ์นี้ยิ่งเป็นการเติมเชื้อไฟในหมู่ผู้ประท้วงทั่วอเมริกา และลุกลามบานปลายถึงการทำลายรูปปั้นตามเมืองต่างๆ  ส่วนมากแล้วเป็นวีรบุรุษยุคสงครามกลางเมืองของทหารฝ่ายใต้ ผู้เขียนเคยเขียนหนังสือเกี่ยวกับสงครามกลางเมืองในอเมริกาไว้ 2 เล่ม คือ สงครามกลางเมืองอเมริกาและสมรภูมิเก็ตตี้สเบิร์ก พิมพ์โดยสำนักพิมพ์ยิปซี  ด้วยความสนใจศึกษาเรื่องสงครามกลางเมืองอเมริกามานาน  เห็นการลุกลามใหญ่โตแล้วถอนใจ เพราะจุดเริ่มต้นของสงครามกลางเมืองอเมริกาไม่ได้เกิดจากปัญหาทาสผิวดำอย่างเดียว หากแต่เกิดจากหลายปัจจัย  ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความต้องการขยายดินแดนไปทางฝั่งตะวันตก  ความขัดแย้งทางเศรษฐกิจ  ความขัดแย้งทางการเมือง  การปลดปล่อยและมอบเสรีภาพให้ทาส เป็นแค่สโลแกนหาเสียงโกยคะแนนนิยมให้พรรคตนเองเท่านั้น เพราะแม้จะสิ้นสุดสงครามกลางเมือง ทาสผิวสีก็ยังไม่ได้รับความเท่าเทียมกับคนผิวขาวอย่างแท้จริง

การทำลายรูปปั้นนายพลคนนั้นคนนี้ถือเป็นการกระทำที่เกินกว่าเหตุ ไม่ใช่ว่าไม่เข้าใจความเก็บกดโกรธแค้นของคนผิวดำ หากศึกษาประวัติศาสตร์อเมริกาดีๆ อย่างลึกซึ้ง คงจะไม่ทำลายรูปปั้นนายพลเหล่านั้น  ขอยกกรณีนายพลลี

รูปปั้นวีรบุรุษแห่งสมพันธรัฐอย่างนายพลโรเบิร์ต อี ลี ไม่สมควรถูกทำลาย นายพลลีไม่เคยเห็นด้วยกับการทำสงครามกลางเมือง   ก่อนเกิดสงครามกลางเมือง นายพลลีมีบ้านหลังงามอยู่ในวอชิงตันและสวนกุหลาบอันลือชื่อ ซึ่งปัจจุบันกลายเป็นสุสานอาร์ลิงตัน  พอรัฐฝ่ายใต้ประกาศสงครามกับรัฐฝ่ายเหนือ มีการเรียกนายพลลีให้กลับไปเป็นแม่ทัพที่บ้านเกิดที่รัฐเวอร์จีเนีย ซึ่งจัดเป็นรัฐทางใต้ แถมเป็นรัฐสำคัญในเวลานั้นเพราะเป็นรัฐที่ตั้งเมืองหลวงของกองทัพฝ่ายใต้ 

ตอนนั้นนายพลลีจะไม่ไปช่วยรบก็ได้ เพราะลงหลักปักฐานในวอชิงตันแล้ว  สุดท้ายก็จำเป็นต้องละทิ้งทุกสิ่งทุกอย่างในวอชิงตันไปทำหน้าที่ หลังสงครามกลางเมืงอันยาวนาน นายพลลีเป็นคนเซ็นต์สัญญาขอสงบศึกสงครามกลางเมือง หลังสงครามแล้วเป็นอาจารย์ที่มักสอนเรื่องความโหดร้ายของสงครามจนสิ้นชีวิต  นี่เป็นเหตุผลที่ไม่มีใครควรทำลายรูปปั้นนายพลลี แต่ก็ไม่พ้นการถูกทุบทำลายในที่สุด

การทำลายล้างลามไปถึงรูปปั้นของคริสต์โตเฟอร์ โคลัมบัส ประท้วงในรัฐเวอร์จิเนียรื้อถอนรูปปั้นคริสโตเฟอร์ โคลัมบัส ในริชมอนด์  เอาธงชาติคลุมแล้วจุดไฟเผา ก่อนลากไปโยนลงบึง ผู้ประท้วงในเมืองบอสตันตัดหัวอนุสาวรีย์คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส  นอกจากที่บอสตันแล้ว อนุสาวรีย์โคลัมบัส ด้านนอกของอาคาสภาประจำรัฐมินนิโซตา ก็ถูกผู้ประท้วงใช้เชือกคล้องรอบคอ ลากจนล้มโค่นลงมา ขณะที่ในเมืองไมอามี รัฐฟลอริดา อนุสาวรีย์โคลัมบัสที่นั่นได้ถูกผู้ประท้วงนำสีแดงมาทา

วางขวดกาวในมือลงก่อนดีไหม กลับไปอ่านประวัติศาสตร์อีกทีก็ได้  โคลัมบัสไม่ได้มีอะไรเกี่ยวพันเกี่ยวข้องกับคนผิวดำเลย  หากแต่เกี่ยวข้องกับอินเดียนแดงต่างหาก  แถมแผ่นดินที่โคลัมบัสค้นพบก็ไม่ใช่แผ่นดินที่เรียกว่า “อเมริกา” ในปัจจุบัน แต่เป็นเกาะที่เรียกว่า “เกาะบาฮามาส” ตอนนั้นโคลัมบัสเรียกเกาะบาฮามาสว่า “ซาน ซัลวาดอร์” (San Salvador) แปลว่า “พระเจ้าช่วย”  ประเด็นที่ต้องการจะสื่อคือเรื่องราวของโคลัมบัสมีความสัมพันธ์กับอินเดียนแดงในหมูเกาะบาฮามาส ไม่มีอะไรเกี่ยวข้องกับคนผิวดำเลย

ความโกรธแค้นนั้นเหมือนไฟลามทุ่ง กระพือโหมไปทั่วจนข้ามทวีปไปถึงยุโรป มีการทำลายรูปปั้นเช่นกัน เช่น อนุสาวรีย์ของเอ็ดเวิร์ด โคลสตัน พ่อค้าทาสในศตวรรษที่ 17 ซึ่งตั้งอยู่ที่เมืองบริสตอล ถูกผู้ประท้วงลากดึงโค่นลงมา และนำไปทิ้งลงน้ำบริเวณท่าเรือบริสตอล เรื่องนี้ก็เข้าใจได้ เพราะทาสผิวดำถูกจับมาขาย แต่โคลัมบัสนี่ไม่สามารถเข้าใจได้เลยว่าทำลายไปทำไม

ประธานาธิบดีมาครงแห่งฝรั่งเศสจับตามองอยู่ห่างๆ อย่างห่วงๆ แล้วลั่นปากว่า ฝรั่งเศสจะไม่ลบล้างทำลายเสี้ยวประวัติศาสตร์ของตนเอง นั่นถือว่าถูกต้องแล้ว ประวัติศาสตร์คืออดีต คือสิ่งที่เกิดขึ้นและผ่านมาแล้ว หากยังนำมาเป็นเชื้อจุดไฟขยายประเด็น ไทยกับพม่าคงยังมองหน้ากันไม่ติด จีน ญี่ปุ่น เกาหลีคงเขม่นกันและไม่อาจร่วมมือตกลงอะไรกันได้ หรืออเมริกากับญี่ปุ่น หากยังแค้นเคืองต่อกันเรื่องฮิโรชิม่า ก็คงลำบากใจกันด้านการทูต  

ถ้ายังบ้าไม่เลิก กล้าๆ หน่อย ย้อนอดีตไปถึงก่อนที่คนผิวขาวจะมาลงหลักปักฐานบนแผ่นดินอเมริกาเลยเป็นไง แบบนี้สมควรคืนแผ่นดินและจ่ายค่าเสียหายก้อนโตชดเชยคืนให้เจ้าของแผ่นดินตัวจริงด้วยนะ

ประวัติศาสตร์มีไว้เพื่อศึกษาเป็นบทเรียน เพื่อไม่ให้เราทำลายกันในปัจจุบันและอนาคต แม้จะเห็นใจคนผิวสีที่ถูกปฎิบัติอย่างไม่เท่าเทียม แต่ไม่ได้หมายความคนเหล่านั้นจะทำให้ชีวิตตัวเองมีค่าและมีความหมายไม่ได้ คุณค่าของคนอยู่ที่การกระทำให้ตนเองมีค่าต่อสังคม  ไม่ใช่การเรียกร้องโวยวายให้ใครเห็นคุณค่า