เดือนก่อนมีโอกาสได้ดูหนังที่สร้างมาจากเรื่องจริง ของผู้พิพากษาสูงสุดที่เป็นหญิงชื่อ  รูธ เบเดอร์ กินส์เบิร์ก  หนังเดินเรื่องให้เห็นความยากลำบากของผู้หญิงเก่งและแกร่งคนหนึ่ง ท่ามกลางอคตินานัปการในโลกที่เพศชายเป็นใหญ่    จนสามารถเข้าไปนั่งบัลลังก์ผู้พิพากษาสูงสุดของอเมริกาได้ หนังเรื่องนั้นคือ "On the Basis of Sex" นับเป็นหนังที่ไม่ควรพลาดเรื่องหนึ่ง

อาทิตย์ที่ผ่านมา ชื่อของเธอกลายเป็นข่าวหน้าหนึ่งในทุกสื่อของอเมริกาและของโลก เพราะรูธเสียชีวิตลงในวัย  87 ปีด้วยโรคมะเร็งตับ ทันทีที่ข่าวการเสียชีวิตแพร่สะพัดออกไป ผู้คนทั้งประเทศต่างพากันร่วมไว้อาลัยเธอล้นหลาม   แม้กระทั่งในเมืองเล็กๆ ที่ผู้เขียนอาศัยอยู่ ผู้คนแห่ไปวางดอกไม้และสิ่งที่ระลึกถึงรูธหน้าศาลประจำเมือง เพื่อร่วมแสดงความอาลัยรักเป็นครั้งสุดท้าย ก่อนจะนำไปประกอบพิธีตามศาสนา

เชื่อว่าคนไทยหลายคนอาจจะเห็นภาพการไว้อาลัยทั่วอเมริกา อาจจะอยากรู้ว่าเธอผู้นี้เป็นใครและมีความสำคัญอย่างไร  ทำไมหญิงร่างเล็กร่างเล็กที่สูงเพียง 150 เซนติเมตร จึงได้รับการยกย่องในฐานะบุคคลที่ยิ่งใหญ่ในกระบวนการยุติธรรมอเมริกา

สำหรับฝ่ายเสรีนิยม  รูธ กินส์เบิร์ก คือสัญลักษณ์แห่งการต่อสู้เพื่อความยุติธรรม ฝ่ายอนุรักษ์นิยมไม่ค่อยนิยมชมชื่นบทบาทของเธอมากนัก โดยเฉพาะผลงานด้านสิทธิสตรีของรูธ เธอเกิดเมื่อวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2476 ที่เมืองบรู๊คลิน รัฐนิวยอร์ก  ประวัติศาสตร์อเมริกาจารึกชื่อเธอในฐานะสุภาพสตรีคนที่สองที่ได้ดำรงตำแหน่งผู้พิพากษาศาลสูงสุดสหรัฐ

เธอเรียนต่อที่มหาวิทยาลัยคอร์เนลล์ พบรักกับมาร์ติน  กินส์เบิร์ก จนแต่งงานกัน ต่อมาเธอเป็นหนึ่งในผู้หญิง 9 คนที่เรียนวิทยาลัยกฎหมายของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด นับเป็น 1 ใน 9 จาก 500 คน โดยคณบดีได้ให้นักศึกษาหญิงอธิบายว่า ทำไมพวกเธอจึงควรได้เข้ามาเรียนในวิทยาลัยนี้แทนที่ผู้ชาย

ในยุคนั้นยังมีการปฎิบัติแบ่งเพศ ศาสนา และผิว  แม้จะได้คะแนนสูงสุดในชั้น แต่เธอกลับไม่ได้งานที่ดีทำตามตั้งใจ  ตอนนั้นเธอให้สัมภาษณ์ว่า สาเหตุที่ไม่ได้มีสามข้อคือ เธอเป็นยิว เป็นหญิง และเป็นแม่คน  ต่อมาได้งานเป็นอาจารย์ที่วิทยาลัยกฎหมายรัตเกอร์ส  หน้าที่ของรูธคือสอนนักศึกษาเกี่ยวกับเรื่องผู้หญิงและกฎหมาย

ต่อมาได้ร่วมก่อตั้งโครงการสิทธิสตรี (Women's Rights Project) ของสหภาพเสรีภาพพลเมืองอเมริกัน (American Civil Liberties Union--ACLU) ในปีเดียวกันนั้น กินส์เบิร์กได้เป็นอาจารย์ประจำวิทยาลัยกฎหมายโคลัมเบียคนแรกที่เป็นผู้หญิง หลังจากนั้นก็กลายเป็นสัญลักษณ์และตัวแทนในการเคลื่อนไหวแทนผู้หญิงและเพศทางเลือกมาโดยตลอด จนก้าวขึ้นสู่การเป็นผู้พิพากษาศาลสูงสุด

ประธานาธิบดีบิล คลินตัน เสนอชื่อเธอให้ดำรงตำแหน่งผู้พิพากษาศาลสูงสุด นับเป็นผู้หญิงคนที่สองที่ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้พิพากษาศาลสูงสุดต่อจากแซนดรา เดย์ โอ'คอนเนอร์ ซึ่งได้รับการเสนอชื่อจากประธานาธิบดีโรนัลด์ เรแกน

คดีที่โด่งดังที่สุดของกินส์เบิร์กเป็นคดีระหว่างทางการอเมริกากับรัฐเวอร์จิเนีย ซึ่งทำให้มีการยกเลิกนโยบายรับแต่ผู้ชายเข้าเรียนของสถาบันการทหารเวอร์จิเนีย  โดยเธอระบุว่าระบุว่าไม่มีกฎหมายหรือนโยบายใดที่ควรปฏิเสธผู้หญิงในฐานะพลเมืองเต็มขั้น ให้มีโอกาสเท่าเทียมกับชายในการไขว่คว้า แสวงหา เข้าร่วม และมีส่วนช่วยเหลือสังคม ตามความรู้ความสามารถของแต่ละบุคคล หลังชนะคดี สถาบันการทหารเวอร์จีเนียก็เปิดรับผู้หญิงเข้าเรียนในสถาบันนี้

บรรดาชาวสีรุ้งเชิดชูบูชารูธ เพราะเธออยู่ในฝ่ายเสียงข้างมาก 5 ต่อ 4 ที่เห็นชอบให้การแต่งงานระหว่างคนเพศเดียวกันในทั้ง 50 รัฐ เป็นเรื่องถูกกฎหมาย จนมีผลว่าให้การสมรสของคนเพศเดียวกันถูกต้องตามกฎหมายเช่นเดียวกับการสมรสระหว่างเพศหญิงและชาย

รูธกลายเป็นสัญลักษณ์ระดับชาติในเรื่องความเท่าเทียมทางเพศและสิทธิสตรี  คนรุ่นใหม่รู้จักรูธจากบัญชี Tumblr ที่นักศึกษากฎหมายตั้งให้ และตั้งชื่อบัญชีว่า Notorious RBG ทำให้คนรุ่นใหม่ชื่นชอบรูธ โดยนำชีวประวัติของเธอมาสร้างเป็นภาพยนตร์ จนเมื่ออาทิตย์ที่ผ่านมานี้เอง รูธเสียชีวิตลงในวัย 87 ปี ท่ามกลางความอาลัยรักของชาวอเมริกัน โดยเฉพาะสายเดโมแครต

ประเด็นที่ตามมาหลังความตายของรูธคือ ใครจะมาเป็นผู้พิพากษาศาลสูงสุดแทน  ทรัมป์ประกาศปังว่าจะให้โควต้านี้แก่ผู้หญิง  แต่ก็นั่นแหละว่า ลุงผมเป๋ก็ต้องเลือกคนที่มีประโยชน์กับฝั่งตนแน่นอนอยู่แล้ว คือจะต้องควานหาจากฝั่งอนุรักษ์นิยม ตอนนี้ประกาศออกมาสองชื่อคือ ผู้พิพากษา เอมี โคมี บาร์เรตต์จากศาลชั้นอุทธรณ์ประจำศาลแขวงที่ 7 ชิคาโก และผู้พิพากษา บาบารา ลาโก ประจำศาลแขวงที่ 11 แอตแลนตา ซึ่งการได้ผู้พิพากษาสายอนุรักษ์นิยมแบบที่ทรัมป์มุ่งหวัง  คือฝันร้ายของบรรดากลุ่มเพศทางเลือก LGBTQ นั่นเอง

ส่วนโจ ไบเดนนั้นก็แถลงเหมือนกัน คืออัดลุงผมเป๋ตรงๆ ว่า การเข้าแทรกการเสนอชื่อครั้งนี้ผ่านทางสภาสูงถือเป็นการใช้อำนาจเถื่อนทางการเมือง ซ้ำตบท้ายว่า หากตนชนะการเลือกตั้งในเดือนพฤศจิกายนนี้ ตนก็ควรจะได้เสนอชื่อคนที่จะดำรงตำแหน่งผู้ที่จะทำผู้พิพากษาศาลสูงสุดคนถัดไป

วงในกระซิบมาว่าไบเดนจะเลือกสตรีผิวสีขึ้นดำรงตำแหน่งนี้แทนรูธ ซึ่งนาทีนี้ยังไม่รู้หมู่หรือจ่า คงต้องวัดผลกันหลังจากผลเลือกตั้งประธานาธิบดีโน่นแหละ