ผู้ใช้เฟซบุ๊กทั่วโลกทราบดีว่า แพลตฟอร์มนี้มีนโยบายควบคุมการใช้ถ้อยคำรุนแรงและการสร้างความเกลียดชัง (Hate Speech) แบบเข้มข้นมาก  หากใครโพสต์อะไรที่ใช้ถ้อยคำรุนแรง หรือโพสต์เหยียดเชื้อชาติเหยียดเพศ  แม้แค่คำหรือประโยคเดียว ก็สามารถโดนเฟซบุ๊กลบโพสต์ได้อย่างรวดเร็ว

ไหนว่าไม่นิยมความรุนแรงไงล่ะแล้วนี่อะไร เมตาซึ่งเป็นบริษัทแม่เฟซบุ๊กเลิกแบนสโลแกน ‘Death to Khamanei’  โดยให้เหตุผลว่าคำพูดดังกล่าวไม่ถือเป็นการละเมิดกฎเรื่องการห้ามข่มขู่หรือใช้ความรุนแรง  กรุณาแหกตาดูนะจ๊ะ ความหมายของคำนั้นคือการสาปแช่งให้ผู้นำสูงสุดอิหร่านไปตายซะ ประมาณนั้น การเลิกแบนหมายความว่าให้สาปแช่งด่าทอได้ตามใจชอบอย่างงั้นเหรอ

คณะกรรมการกำกับดูแล (Oversight Board) ของเมตาอ้างว่า คำนี้มีความหมายเดียวกับ ‘down with Khamenei’ ซึ่งหมายถึงการขับไล่ อยาตอลเลาะห์ อาลี คอเมเนอี ผู้นำทางจิตวิญญาณสูงสุดของอิหร่าน ซึ่งอนุมัติให้หน่วยงานความมั่นคงใช้กำลังปราบปรามผู้ประท้วงอย่างหนักหน่วงในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา

คณะกรรมการเมตาให้ความเห็นว่า ในบริบทของข้อความนี้ รวมไปถึงสถานการณ์ทางสังคม การเมือง และภาษาศาสตร์ในอิหร่าน คำว่า ‘marg bar Khamenei’ สมควรถูกตีความเท่ากับ ‘down with’ และให้นับเป็นสโลแกนทางการเมือง ไม่ใช่การข่มขู่เอาชีวิต

บอกตรงๆ ว่าไม่ได้เห็นด้วยกับแนวทางของอิหร่าน  แต่การที่แพลตฟอร์มยักษ์ใหญ่ทำแบบนี้ก็ไม่ถูกต้องหรอก เพราะถือเป็นการเลือกปฎิบัติ สองมาตรฐานชัดๆ แล้วนี่ไม่ใช่หนเดียว ที่อนุญาตให้ชาวโลกสาปแช่งผู้นำอิหร่านได้ตามใจชอบ แต่เคยเกิดขึ้นมาแล้วเมื่อปีกลาย และไม่ใช่แค่ผู้นำอิหร่านคนเดียวที่โดน

เมตามีนโยบายห้ามใช้ภาษาปลุกปั่นยุยงความรุนแรง แต่กลับเลือกข้างอย่างชัดเจน ตอนที่รัสเซียส่งทหารบุกยูเครนเมื่อปีที่แล้ว เมตาเคยอนุญาตให้โพสต์ข้อความสาปแช่งประธานาธิบดี วลาดิมีร์ ปูติน “ไปตาย” ได้เช่นกัน ตอนนั้นเห็นแล้วก็ร้อง “อิหยังวะ” ไปทีหนึ่งแล้ว มาเจอกรณีที่หนุนให้ร้องด่าสาปแช่งผู้นำอิหร่านถึงกับอึ้ง  เพราะนี่คือความสองมาตรฐานอย่างชัดเจน

หากใครจำไม่ได้ เดี๋ยวจะเล่าให้ฟัง เมื่อปีกลายนี้เอง  Meta ส่งจดหมายภายในบริษัทว่าด้วยเรื่องให้ทั้งสองแพลตฟอร์มคือเฟซบุ๊คและอินสตาแกรม อนุญาตให้ผู้ใช้งานบางประเทศสามารถโพสต์และพูดถ้อยคำผรุสวาท ด่าทอ  เพื่อแสดงความเกลียดชังต่อประธานาธิบดีปูตินและทหารรัสเซียได้โดยเสรี แถมให้สรรเสริญเยินยอทหารยูเครนได้อีกต่างหาก

เนื้อหาของจดหมายระบุว่า ข้อความดังกล่าวจะต้องอ้างถึงหรือเอ่ยถึงประธานาธิบดีปูติน, ประธานาธิบดีอเล็กซานเดอร์ ลูคาเชนโก แห่งเบลารุส, ทหารเบลารุส และทหารรัสเซีย แต่ไม่อนุญาตให้ผู้ใช้งานด่าทอหรือโจมตีแก่พลเมืองของทั้งสองชาติได้ โดยมีผลต่อผู้ใช้งาน Facebook และ Instagram ในประเทศอาร์เมเนีย, อาเซอร์ไบจาน, เอสโตเนีย, จอร์เจีย, ฮังการี, ลัตเวีย, ลิทัวเนีย, โปแลนด์, โรมาเนีย, รัสเซีย, สโลวาเกีย และยูเครน

จากนั้นทางบริษัทอ้างว่า ผลจากการรุกรานยูเครนของรัสเซีย ทำให้บริษัทยอมผ่อนปรนรูปแบบการแสดงออกทางการการเมืองที่ปกติละเมิดนโยบายของเรา เช่น คำพูดที่รุนแรงเกี่ยวกับความตาย แต่เราไม่ได้อนุญาตให้โพสต์เรียกร้องความรุนแรงต่อพลเมืองรัสเซีย

นับแต่รัสเซียส่งกำลังทหารรุกรานยูเครน แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียกลายเป็นเวทีโต้แย้งหรือระบายความโกรธแค้นของผู้ใช้สื่อสังคมออนไลน์ทั่วโลก ทำให้บริษัทผู้ให้บริการต้องหาหนทางจัดการกับประเด็นที่เป็นข้อถกเถียงเกี่ยวกับสงครามในยูเครน เช่นเมื่อครั้งที่ ส.ว.ลินซีย์ แกรห์ม ของสหรัฐ เรียกร้องให้ลอบฆ่าปูตินระหว่างการให้สัมภาษณ์ทางโทรทัศน์และการโพสต์ทางทวิตเตอร์เมื่อวันที่ 3 มีนาคม

เจอความสองมาตรฐานแบบนี้เล่นเอาพี่หมีขาวเต้นผาง แบบนี้ก็ได้เหรอวะ เฮ้ย..สุดท้ายสถานทูตรัสเซียในสหรัฐอเมริกา เรียกร้องให้วอชิงตันหยุด ‘กิจกรรมสุดโต่ง’ ของ Meta เนื่องจากเป็นการส่งเสริมและเพิ่มความเกลียดชังของทั้งสองดินแดน

แต่หากเราย้อนหลังกลับในปี 2021 เรื่องสองมาตรฐานของเมตาไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้น เรื่องอนุญาตให้สาปแช่งด่าทอผู้นำทางศาสนาของอิหร่าน ทางเมตาก็เคยอนุญาตให้ด่าให้แช่งได้ใจชอบก่อนหน้านี้แล้ว  ในเดือนกรกฎาคมปี 2021 บริษัทนี้อนุญาตให้โพสต์เรียกร้องความรุนแรงและความตายต่ออยาตุลเลาะห์ อาลี ฮอสเซนี คาเมเนอี (Ali Hosseini Khamenei) ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน 

แต่ดูเหมือนว่าจะยังสะใจไม่พอ ปีนี้เลยไฟเขียวให้ด่าทอสาปแช่งผู้นำศาสนาอิหร่านได้อีกแบบไม่มีข้อจำกัด ถึงขั้นสาปแช่งให้ไปตายก็ยังโอเค แถมยกแม่น้ำทั้งห้ามาชี้แจง หรือแก้ตัวก็ไม่รู้แหละนะว่า สโลแกน ‘Death to Khamanei’   ไม่ใช่คำพูดที่รุนแรงแต่อย่างใด

ไม่ต้องดูอื่นดูไกลเลย เฟซบุ๊คในบ้านเรานี่แหละที่สองมาตรฐานสุดๆ ใครที่เขียนเอียงไปทางสนับสนุนสถาบันกษัตริย์ บางทีถูกลบโพสต์ลบสเตตัสแบบไม่มีเหตุผล แต่ปล่อยเสรีให้มีการด่าทอสถาบันด้วยคำที่ไม่เหมาะสม  จนเห็นความสองมาตรฐานอย่างชัดเจน  นี่ขนาดบริษัทแม่ยังเอียงขนาดนี้ สาขาประเทศไทยคงไม่ต้องพูดถึง