“พรรคก้าวไกลมีอุดมการณ์ชัดเจน คุณเลือกไปเลย ไม่ต้องไปสนใจว่าคนจะเป็นอย่างไร” !!

เป็นคำพูดของดอกเตอร์นักวิชาการคนหนึ่งแห่งมหาวิทยาลัยบูรพา ท่านโฟนอินแสดงความเห็นเรื่องการเมือง ทำเอาผมสะอึกนึกไม่ถึงว่าจะได้ยินอีก!

ผมชื่นชมท่านที่กล้าประกาศตัวว่าเป็น “ด้อมส้ม” และก็ฟังท่านแสดงความเห็นหลายประเด็นหลายวาระเรื่อยมา แม้กระทั่งเรื่องส.ป.ก. เพราะอยากรู้ว่าคนแต่ละพวกแต่ละฝ่ายคิดอย่างไรต่อปัญหาต่างๆ ของบ้านเมือง

เมื่อมีความเห็นแตกต่างกัน แต่มีข้อมูลชัดเจน มีเหตุผลสนับสนุน ผมก็เห็นด้วยในส่วนที่เป็นเหตุเป็นผล (ตามความเห็นของผม) ส่วนที่เป็นการหาเสียงให้พรรคที่ตนยกย่องชื่นชมก็ตัดทิ้งไป

ไม่เพียงดอกเตอร์นักวิชาการท่านนี้ที่พูดอย่างนี้ ยังมีอีกหลายคนที่ผมได้ยินในช่วงที่มี “พรรคอนาคตใหม่-ก้าวไกล” เมื่อย้อนไปถึงยุค “ตุลาคม 2519 ” ซึ่งนักศึกษาและกรรมกรจำนวนมากเข้าป่าจับปืนร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ก็มีความเห็นอย่างนี้ และผมก็เชื่อว่าเป็นความเห็นที่จริงใจของพวกเขา

หลัง 14 ตุลาคม พ.ศ.2516 - 2519 ผมยังเป็นนักศึกษาในวิทยาลัยครูแห่งหนึ่ง ผมก็รู้จักกับนักศึกษาและอาจารย์ทั้ง “ฝ่ายขวา” และ “ฝ่ายซ้าย” ท่านก็เชื่อว่า “อุดมการณ์สำคัญกว่าคน” เพราะอุดมการณ์ที่รักความเป็นธรรม รักความเท่าเทียม ทำให้คนเท่ากันนั้น จะสร้างคนทุกประเภทให้เป็นอย่างอุดมการณ์ได้

จนเช้าวันหนึ่ง ผมนั่งรถประจำทางไปเรียน บังเอิญหรืออาจฟ้าประทานก็ได้ มีอาจารย์ท่านหนึ่งที่บรรจุใหม่ในวิทยาลัยครูที่ผมเรียน ท่านนั่งคู่กับผมและตั้งคำถามเหมือนรู้จักผมว่า “ระหว่างคนกับอุดมการณ์และระบอบ...อย่างไหนสำคัญกว่ากัน”

ผมคิดว่ามันสำคัญทั้ง 2 อย่าง จึงลังเลที่จะตอบแบบเลือกข้าง ท่านพูดอีกนิดหน่อยว่า “ผมคิดว่าคนสำคัญกว่าอุดมการณ์และระบอบนะ...”

ท่านบอกความเห็นของท่าน พร้อมกับตั้งโจทย์ทำให้ผมคิดด้วย ทำนองแลกเปลี่ยนความเห็นกัน ผมคิดบ้าง ลืมบ้าง ยาวนานจนอายุ 30 ปีจึงมีคำตอบ

คำตอบยังเหมือนที่คิดในครั้งนั้น คือมันสำคัญทั้ง 2 อย่าง แต่มันชัดเจนขึ้น เมื่อมาได้ยินดอกเตอร์นักวิชาการแห่งมหาวิทยาลัยบูรพาพูดอย่างมั่นใจว่า “อุดมการณ์สำคัญกว่าคน” ผมจึงแย้งท่านอยู่ในใจ

อุดมการณ์ของพรรคก้าวไกลนั้นก็คือ “อุดมการณ์ของระบอบ” แต่เป็นระบอบอะไรผมไม่แน่ใจ เมื่อเป็นนโยบายก็ยังไม่ชัดเจน แม้จะมีเป้าหมายอยู่ที่ “รัฐสวัสดิการและไม่เอาสถาบันกษัตริย์” แต่ก็ยังมีนโยบายประชานิยมอยู่ด้วย ส่วนความคิดนอกนโยบายนั้นก็มีคนจำนวนมากที่ยึดมั่นต่ออุดมการณ์สังคมนิยมดังนั้น อุดมการณ์และนโยบายของพรรคก้าวไกลที่ “ปรากฏต่อสาธารณะ” จึงคลุมเครือ

แต่ประเด็นของบทความนี้คือ “คนกับอุดมการณ์” ที่รวมถึง “ระบอบ” ด้วยว่าอย่างไหนสำคัญกว่ากัน

ถ้าต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่งผมก็เลือก “คน” สำคัญกว่าอุดมการณ์

“คนดี” แม้อยู่ใน “อุดมการณ์ของระบอบที่เลว” เขาก็จะยังเป็นคนดีตามอุปนิสัย และจะแก้ระบอบที่เลวให้ดีได้ เพราะมันทำลายชีวิตเขาและสังคม มันกดทับ-ปิดกั้นเขา

“คนเลว” แม้อยู่ใน “อุดมการณ์ของระบอบที่ดี” ก็ยังเลวตามอุปนิสัย โอกาสที่จะดีนั้นยากมาก คนเลวนี้แหละที่จะสร้างปัญหาให้แก่ตนและสังคม

ตัวอย่างต่อไปนี้จะช่วยให้เห็นได้ชัดเจนกว่าการอธิบาย

- อุดมการณ์ของระบอบประชาธิปไตยนั้นกลางๆ เปิดโอกาสให้ทุกคนมีสิทธิและเสรีภาพตามกฎหมาย (ที่ห้ามละเมิดสิทธิและเสรีภาพของผู้อื่น) ก็มีทั้งคนดี คนเลว คนที่ล้มเหลว และคนที่ประสบความสำเร็จ

- อุดมการณ์ของระบอบสังคมนิยมที่คนยกย่องกันว่าดี เพราะมันประกาศว่าจะสร้างความเป็นธรรมในสังคมก็พังพินาศไปแล้ว เหตุเพราะคนไม่ดี โดยเฉพาะผู้นำที่เป็น “ตัวแทนของชนชั้นกรรมาชีพ” ที่ลุแก่อำนาจจนลืมความเป็นมนุษย์ และควบคุมกดขี่ธรรมชาติของมนุษย์

- การปกครองของสงฆ์นั้นดีมาก ศาสนาเองก็มุ่งสอนให้เป็นคนดี ดีจนกระทั่งหลุดพ้นไปจากความดีและความชั่วเข้าสู่นิพพาน แต่ก็ยังมีภิกษุที่เลว

-ในแวดวงการเมืองและแวดวงวิชาการ ยิ่งชัด แม้จะมีกฎระเบียบ แต่ก็มีทั้งคนดีและคนเลว

ดังนั้น ถ้าใครจะบอกว่า “พรรคก้าวไกลมีอุดมการณ์(ของระบอบ) เลือกไปเลย คนจะเป็นอย่างไรไม่ต้องไปสนใจ” จึงไม่จริง เป็นแค่การหาเสียงอย่างหลงใหลเท่านั้น

อุดมการณ์/ลัทธิ/ระบอบ ล้วนเป็น “ชุดความคิด-ความเชื่อ” เท่านั้น มันก็เหมือนเครื่องมือ เช่น มีดเล่มหนึ่ง มันทำงานเองไม่ได้ ต้องมี “คน” ใช้มัน ถ้าคนดีใช้มันก็จะได้ประโยชน์แก่เขาและสังคม ถ้าคนชั่วใช้มันก็จะเดือดร้อนตัวเขาเองและสังคมเช่นกัน

พรรคก้าวไกลเองนั้นประกาศว่ามีอุดมการณ์ แต่ก็มีปัญหาครั้งแล้วครั้งเล่า จนเขี่ยขยะมูลฝอยกลบไม่ทัน ทุกวันนี้ก็ยังเห็นตำตา ถ้าได้เป็นรัฐบาล มีอำนาจบริหารประเทศ และอยู่กับเงินงบประมาณแผ่นดินจำนวนมหาศาลเมื่อไหร่ ก็จะได้เห็นว่าคนกับอุดมการณ์อย่างไหนสำคัญกว่ากัน

ประเทศที่เคยปฏิวัติเป็นสังคมนิยมในศตวรรษที่แล้ว ก็ได้สำแดงให้โลกประจักษ์แล้วว่า คนสำคัญกว่าอุดมการณ์ของระบอบ ยิ่งกว่านั้น มันชั่วร้ายทั้ง 2 อย่าง

วิมล ไทรนิ่มนวล