กรุงเทพมหานครเป็นดินแดนที่ไว้ใจไม่ได้! เพราะเกิดอุบัติเหตุอย่างไม่น่าเกิดหลายครั้งแล้ว (หรือสมควรเกิดก็ไม่ทราบ) อย่างในรอบปีนี้ก็ตึกสตง.ถล่มลงกองกับพื้นเหมือนเทเศษอิฐเศษปูนลงพื้น มาวันนี้ถนนสามเสนบริเวณหน้าโรงพยาบาลวชิระยุบน่ากลัวมาก เหตุเกิดจากการที่อุโมงค์หรืออย่างอื่นยังไม่แน่ชัดแต่เหมือนหนังมากกว่าจะเป็นเรื่องจริง

มีเพื่อนในเฟซบุ๊กส่งข้อความบอกผมว่า “กรุงเทพฯไว้ใจไม่ได้อีกแล้ว ถ้าจะอยู่ก็ต้องพร้อมที่จะตาย” ดังนั้นเขาจึงจะย้ายกลับไปอยู่บ้านนอกเร็วกว่ากำหนดหนึ่งปี ยอมเสียรายได้ในช่วงเวลาหนึ่งปีที่จะนำไปเป็นทุนที่บ้านนอก เพราะชีวิตสำคัญกว่า

ผมเห็นด้วยกับเขาที่จะย้ายไปอยู่บ้านนอกซึ่งมีที่โล่งว่างมาก และที่อยู่อาศัยก็เป็นแนวราบมากกว่าแนวตั้งอย่างในกรุงเทพฯ

ในกรุงเทพฯนั้นนอกจากอยู่กันอย่างแออัดยัดเยียดแล้ว อาคารบ้านเรือนก็เป็นแนวตั้งและตึกสูงระฟ้าก็มากขึ้นทุกวันเพราะที่ดินแพง พื้นที่โล่งก็ยิ่งเหลือน้อยและแคบลง พวกตึกสูงนี่แหละที่น่ากลัวว่ามันจะถล่มเหมือนตึกสตง. และเมื่อมันถล่มก็จะไม่พังเฉพาะตึกเดียว แต่อาคารบ้านเรือนที่อยู่ใกล้ก็จะถูกมันถล่มให้พังยับไปด้วย ไม่นับชีวิตคนที่จะต้องบาดเจ็บล้มตายอีกต่างหาก

ไม่เพียงตึกถล่ม ถนนทรุด แม้แต่สะพานทางด่วนและสะพานสูงๆ ทั้งหลายก็มีโอกาสถล่มเช่นกัน เหตุก็เป็นอย่างเดียวกับตึกสตง.ถล่มและถนนทรุดด้วยเหตุต่างๆ

เหตุแรก เพราะการก่อสร้างไม่ได้มาตรฐาน ทั้งจากการคอร์รัปชั่นและการไม่ใส่ใจดูแลอย่างจริงจังของผู้ควบคุม เรื่องคอร์รัปชั่นนี้แก้ไขอะไรไม่ได้แล้ว นับวันจะแพร่ระบาดมากขึ้น เพราะกลายเป็นเรื่องปรกติในสังคมไปแล้ว ตอนมีอุบัติเหตุก็บ่นด่าแล้วลืม กฎหมายก็ไม่ศักดิ์สิทธิ์ เพราะไม่มีใครตรงไปตรงมา

เหตุที่ 2 สภาพของพื้นดิน กรุงเทพฯและจังหวัดที่อยู่บริเวณราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาและท่าจีน ตั้งแต่นครสวรรค์ลงมาจนถึงอ่าวไทยนั้นสภาพพื้นดินเป็นดินตกตะกอน อันเกิดจากการพัดพาของสายน้ำในฤดูฝนและฤดูน้ำหลากบางช่วงเป็นดินเลนบางช่วงเป็นดินเลนปนทราย ดินทั้ง 2 สภาพนี้เป็นดินเนื้ออ่อนเลื่อนไหลง่าย เมื่อมีอาคารบ้านเรือนและตึกที่สูงใหญ่มีน้ำหนักรวมกันมากๆ พื้นดินก็จะทรุดแบบปลิ้น คือทรุดที่หนึ่งแต่ไปปูดอีกที่หนึ่ง ซึ่งรับน้ำหนักน้อยกว่าหรือเนื้อดินอ่อนกว่า

ดูพื้นถนนวิภาวดีรังสิตตั้งแต่ลาดพร้าวไปจนถึงดอนเมืองได้ นั่นเป็นตัวอย่างที่ดีมากๆ แค่น้ำหนักรถวิ่งไปมายังทำให้ดินปลิ้นได้ ปลิ้นแล้วไม่มีทางไปก็ดันพื้นดินที่อ่อนกว่าในบริเวณถนนนั้นเองให้ปูดหรือยกสูงขึ้น ถนนจึงเป็นเนินเป็นที่ราบเป็นแอ่งไปตลอดทาง

ถ้าพื้นดินใกล้ฐานรากของถนนทางด่วนหรือถนนลอยฟ้าอื่นๆ ทรุด เสาเสียสมดุลแม้เพียงต้นเดียวก็ย่อมทำให้ถนนทางด่วนและถนนลอยฟ้านั้นถล่มลงได้ และจะไม่ใช่แค่ช่วงเดียว แต่จะรั้งกันพังเป็นแนวยาว รถที่วิ่งบนถนนทางด่วนและที่วิ่งอยู่ใต้ทางด่วนจะเป็นอย่างไร

เหตุ 3 ภัยธรรมชาติ พายุก็ทำให้ตึกถล่มได้ เพราะอาคารบ้านเรือนและตึกระฟ้านั้นแออัดยัดเยียดและสูงมากขึ้นทุกวัน จึงมีช่องว่างให้ลมผ่านน้อย ส่งผลให้อาคารบ้านเรือนต้องรับแรงปะทะของลมมากจนเอียงหรือทรุดได้ ถ้าลมแรงและเวลาเนิ่นนานไป

ฝนตกน้ำท่วมก็ทำให้ฐานรากของตึกและพื้นถนนทรุด ฐานรากของถนนทางด่วนและถนนลอยฟ้าก็ทรุดและถล่มได้ ต่อให้ฐานรากแน่นหนาและลึกแค่ไหนเพราะคำนวณมาดีก็ไม่อาจมั่นใจได้ เพราะมันตั้งอยู่ในดินเนื้ออ่อน

ไม่ว่าตึกจะถล่ม ถนนบนพื้นดินหรือถนนทางด่วนและถนนลอยฟ้าอื่นๆ จะยุบ ถ้ามีเส้นทางรถไฟใต้ดินอยู่ใกล้ที่เกิดเหตุ ก็ลองนึกภาพดูว่าคนในรถไฟจะเป็นอย่างไร

นับวันภัยธรรมชาติยิ่งแปรปรวนรุนแรงขึ้นเทคโนโลยีและวิศวกรรมที่ดีเลิศแค่ไหนก็เอาอยู่ยาก

ยังไม่นับปัญหาอุบัติเหตุรายวัน ปัญหาอาชญากรรม ปัญหาสิ่งแวดล้อม ปัญหามลพิษ จึงทำให้กรุงเทพฯ ไม่น่าอยู่อาศัย ไม่น่าไว้วางใจ

ผมจึงเห็นด้วยกับเพื่อนที่จะย้ายไปอยู่บ้านนอกของเขา ส่วนคนที่ยังย้ายไม่ได้ ยังพอใจที่จะอยู่ ยังจำเป็นต้องอยู่ ก็ต้องเสี่ยงบ้าง คาถาที่ดีที่สุดสำหรับคนที่อยู่ในกรุงเทพฯคือ “แล้วแต่บุญแต่กรรม” เพราะไม่รู้ว่าอุบัติเหตุอะไรจะเกิดขึ้นตรงไหนและผลจะเป็นอย่างไร

ถามว่าเราปรับปรุงแก้ไขปัญหาทั้งหมดของกรุงเทพฯ ได้ไหม ก็ตอบว่าได้ แต่เป็นการแก้แบบชะลอปัญหา เพราะนับวันคนในกรุงเทพฯจะมากขึ้น อาคารบ้านเรือนตึกระฟ้าก็จะมากตามต่อให้จัดการปัญหาต่างๆ ได้ดีกว่าในปัจจุบันก็ยังเป็น“สลัมแนวตั้ง” อยู่ดี

ย้ายเมืองหลวงดีกว่า จะได้ลดหรือชะลอจำนวนประชากรในกรุงเทพฯ ให้มันเป็นเมืองแห่งประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรมคลาสสิก และเป็นสถานที่ท่องเที่ยวและบริการระดับโลก ส่วนเมืองหลวงนั้นย้ายไปหาพื้นดินแห่งใหม่ที่มีสภาพดินดีกว่าในกรุงเทพฯ และวางผังเมืองใหม่ ควบคุมอาคารใหม่ จัดสิ่งแวดล้อมใหม่ เป็นเมืองแห่งสุนทรียภาพ ให้คนได้มีชีวิตอยู่กันอย่างโปร่งสบายและปลอดภัย

วิมล ไทรนิ่มนวล