“ลูก ลูก! พ่อเป็นอะไรไม่รู้ ตื่นมาแล้วไม่พูดเลย ปากก็เบี้ยวด้วย” เสียงแม่ดังมาจากห้องนอนแม่ ผมยังแอบบ่นในใจว่า นี่มันพึ่ง 7 โมงเช้า เช้าขนาดนี้จะมีอะไรกันนักหนานะ บ่นพลางก็เดินไปห้องแม่ “ว่าไงครับแม่”เอ๊ะ พ่อท่าทางแปลกไปจริงๆ ด้วย ปกติพ่อที่ขี้บ่นคนนั้นมีเหรอจะไม่พูด ยิ่งเห็นผมตื่นสายในวันทำงานแบบนี้“พ่อ พ่อ ได้ยินผมไหม” พ่อพยักหน้า แต่ไม่พูดทำไมพ่อขยับแต่แขนขาข้างซ้ายข้างเดียว“ทำยังไงดีลูก ไปโรงพยาบาลดีไหม” เสียงแม่ที่ฟังดูตื่นตระหนกมาก ผมก็เริ่มคิดว่าคงต้องไปโรงพยาบาล แต่เดี๋ยวตอน 9 โมงรถน่าจะไม่ติดแล้ว

รอถึงตอนนั้นได้ไหมนะ

“ลูก เรารีบไปโรงพยาบาลเถอะ แม่ไม่สบายใจ”ผมก็ไม่อยากให้แม่ไม่สบายใจ ไปก็ไป หลังจากตรวจพบว่าพ่อมีเส้นเลือดสมองอุดตัน หมอมาบอก เราเห็นพ่อมีอาการตอนตื่นแต่ไม่รู้ว่าจริงๆแล้วเป็นมากี่ชั่วโมงแล้วก่อนตื่น หมอบอกว่าจะไม่สามารถให้ยารักษาพ่อทางหลอดเลือดดำได้ เพราะจะทำให้เลือดออกในสมอง ในขณะที่ผมกับแม่กำลังยืนอยู่ด้วยความสิ้นหวัง คุณหมอก็บอกว่า “แต่เราสามารถรักษาด้วยการลากลิ่มเลือดออกจากสมองได้ครับคุณโชคดีมากที่มาโรงพยาบาลนี้ เพราะมีเพียงโรงพยาบาลใหญ่ๆ ในประเทศไม่กี่โรงพยาบาลเท่านั้น ที่สามารถทำการรักษาด้วยวิธีนี้ได้”

เหตุการณ์ในลักษณะนี้อาจเกิดกับคุณเมื่อไหร่ก็ได้ ภาวะนี้เราเรียกกันว่า “ภาวะสมองขาดเลือด จากเส้นเลือดในสมองอุดตัน” ก่อนปีพ.ศ. 2558 วิธีที่จะรักษาภาวะนี้ได้มีเพียงแค่ การให้ยาละลายลิ่มเลือด ทางหลอดเลือดดำ ซึ่งสามารถให้ได้ถ้าผู้ป่วยมาโรงพยาบาลภายใน 4.5 ชั่วโมงเท่านั้น และต้องไม่มีข้อห้ามอื่นของการให้ยา ซึ่งถ้ายาสามารถละลายลิ่มเลือดได้หมดคนไข้ก็จะมีอาการดีขึ้นตามลำดับ แต่หลังปีพ.ศ. 2558 ได้มีการรักษาภาวะนี้ด้วยวีธี “การลากหรือดูดลิ่มเลือดออกจากสมองโดยตรงโดยผ่านการสอดใส่สายสวนเข้าทางหลอดเลือดแดง” ซึ่งเราสามารถทำได้ในผู้ป่วยที่มีอาการมาแล้วถึง 8 ชั่วโมง

วิธีการรักษาดังกล่าว แพทย์จะต้องประเมินสมองคนไข้จากการสแกนคอมพิวเตอร์หรือแม่เหล็กของสมอง(CT หรือ MRI brain) ถ้าคนไข้มีอาการมาไม่ถึง 8 ชั่วโมงหรือกระทั่งไม่ทราบเวลาที่เริ่มเป็น แต่สมองยังไม่เสียหายจนเกินไป แพทย์จะรีบทำการรักษาผ่านทางหลอดเลือดแดงใหญ่ที่ขาหนีบ มีแผลแค่ 2-3 มิลลิเมตรเท่านั้น แพทย์จะใช้ภาพเอกซเรย์ร่วมกับสารทึบรังสีในการนำอุปกรณ์พิเศษขึ้นไปถึงหลอดเลือดที่เป็นปัญหา แล้วลากหรือดูดลิ่มเลือดที่อุดตันหลอดเลือดดังกล่าวออกมาด้วยอุปกรณ์เฉพาะ ถ้าเปิดหลอดเลือดได้ดี คนไข้ก็มีโอกาสสูงที่จะฟื้นจากภาวะอัมพฤกษ์อัมพาตที่เป็น ซึ่งปัจจุบันเป็นการรักษาที่ได้รับการยอมรับแล้วว่าได้ผลดีกว่าการให้ยาอย่างเดียวโดยเฉพาะกับคนไข้ที่มีเส้นเลือดขนาดใหญ่ในสมองอุดตัน

ภาพของหลอดเลือดสมองที่แสดงหลอดเลือดสมองด้านซ้ายที่อุดตันก่อนการรักษา แล้วภาพเส้นเลือดสมองที่กลับมาเปิดหลังการรักษาด้วยวิธีการดังกล่าว

ดังนั้นจะเห็นว่า ด้วยวิทยาการทางการแพทย์ที่ก้าวไปข้างหน้าอยู่ตลอดเวลา ทำให้แพทย์สามารถ รักษาคนไข้ได้มากขึ้นและดีขึ้นเป็นลำดับ เมื่อไหร่ก็ตามที่คุณพบว่าตัวเองหรือคนใกล้ตัว มีอาการสงสัยภาวะสมองขาดเลือด ให้คำนึงไว้เสมอว่า “เวลา” เป็นสิ่งสำคัญ ควรจะต้องรีบเดินทางไปพบแพทย์ให้เร็วที่สุด เพื่อการรักษาที่ได้ผลดีที่สุดถ้าไม่สะดวกเดินทางด้วยตนเอง คุณสามารถโทรเบอร์รถฉุกเฉิน “1669” ได้ตลอด 24 ชั่วโมง ด้วยความปรารถนาดี จากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีร่วมรักษาระบบประสาท

นพ.ภัทรวิทย์ วิทยาสุข

ศูนย์รังสีร่วมรักษา โรงพยาบาลศิริราช