ตาแดงคืออะไร?

ตาแดง คือ ภาวะที่เส้นเลือดฝอยบริเวณตาขาว ขยายตัวขึ้น ทำให้เห็นเป็นสีแดง อาจจะแดงเป็นจุดหรือทั่วๆตาก็ได้ สาเหตุเกิดจาก ภาวะตาแห้ง นอนน้อย/พักผ่อนไม่เพียงพอ ไปถึงภาวะฉุกเฉินอื่นๆ

ตาแดงแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์?

ตาแดงกลุ่มที่รักษาเองได้ หายได้เอง ใช้น้ำตาเทียมแล้วดีขึ้น เช่น ตาแห้งจากเพ่งอ่านหนังสือหรือจ้องคอมนานๆ

ภูมิแพ้ขึ้นตา มีประวัติคันตาจากการสัมผัสสิ่งที่แพ้ ขี้ตาไม่เปลี่ยนสี เยื่อบุตาอักเสบจากไวรัสหรือแบคทีเรีย มีขี้ตาเปลี่ยนสีได้เล็กน้อย การมองเห็นยังดี เส้นเลือดฝอยใต้ตาแตก ตาแดงอย่างเดียว ไม่มีอาการอื่นๆ กลุ่มนี้ลองใช้น้ำตาเทียมหยอดเองดูก่อน 2-3 วัน หากไม่ดีขึ้น สามารถไปพบจักษุแพทย์ในเวลาทำการได้

ตาแดงแบบอันตราย จำเป็นต้องรีบไปพบจักษุแพทย์

1.โรคแผลติดเชื้อที่กระจกตา (corneal ulcer) เช่น กลุ่มคนที่ที่ใส่คอนแทคเลนส์นานเกินไป ใส่เล่นน้ำหรือใส่อาบน้ำ หรือมีประวัติสิ่งแปลกปลอมเข้าตา ขยี้ตาแรงๆทำให้กระจกตาถลอก ซึ่งทำให้เชื้อโรคเข้าสู่แผลได้ คนไข้มักจะมีอาการปวดตามากๆร่วมกับสู้แสงไม่ได้ ขี้ตาเปลี่ยนสีได้ อาจจะเห็นจุดขาวๆในกระจกตา

การรักษา : ห้ามซื้อยาหยอดเอง ระวังการใช้ยาหยอดตาสเตียรอยด์ อาจจะต้องมีการหยอดยาฆ่าเชื้อ รักษาตามความรุนแรงของโรค หากมารักษาช้า แผลอาจจะใหญ่ขึ้นและมีการติดเชื้อมากขึ้นตามมา เช่น แผลทะลุ ต้อหิน

2.โรคต้อหินเฉียบพลัน (Acute angle closure glaucoma) ตาตึงแข็งขึ้นจากความดันในลูกตาสูงขึ้นอย่างเฉียบพลัน ปวดตามากรุนแรง ตาแดง ตามัวลง มองไฟเห็นวงแหวนสีรุ้งรอบดวงไฟ อาจมีคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย ม่านตาขยายกว่าตาอีกข้าง กลุ่มคนที่มีความเสี่ยง เช่น ผู้หญิงอายุมากกว่า 40 ปี มีภาวะสายตายาวอยู่เดิม เคยมีอาการปวดตาตอนอยู่ที่มืดเป็นๆ หายๆ มาก่อน

การรักษา: ยาลดความดันลูกตาทันที ทั้งรูปแบบกินและหยอด ทำทางระบายให้ทางเดินน้ำตาในลูกตาออกทางมุมตาได้ ส่วนมากจะใช้ laser หรือการผ่าตัด ถ้าไม่ได้รับการรักษาทันที อาจจะสูญเสียการมองเห็นถาวรได้ เนื่องจากความดันไปกดขั้วประสาทตา ทำให้เซลล์ประสาทตาตายไปได้

3.โรคลูกตาติดเชื้อ (Endophthalmitis) ติดเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อรา ภายในลูกตา อาการที่พบ ตาแดงรุนแรง ปวดตารุนแรง ปวดมากขึ้นเรื่อยๆอย่างรวดเร็ว การมองเห็นลดลงเรื่อยๆ อาจลดลงจนเห็นแค่มือโบกหรือเห็นแค่แสงไฟได้ ขี้ตาสีเหลืองหรือขาวขุ่น หรือคล้ายหนองได้เลย ตาปูดหรือบวมมากผิดปกติ สู้แสงไม่ได้เลย อาจจะเห็นระดับของน้ำหนองในลูกตา (hypopyon)

สาเหตุเกิดจาก

การติดเชื้อจากภายนอก (Exogenous) เช่น เคยผ่าตัดต้อกระจกในช่วงไม่กี่สัปดาห์ก่อนหน้า เคยผ่าตัดวุ้นกระจกตา ผ่าตัดจอประสาทตา การฉีดยารักษาจอประสาทต่อในกลุ่มคนไข้เบาหวานขึ้นตาหรือจอประสาทตาเสื่อม มีประวัติอุบัติเหตุที่ดูมีสิ่งแปลกปลอมเข้าไปในลูกตา หรือกลุ่มคนไข้ที่มีแผลที่กระจกตาแล้วไม่ได้รับการรักษาจนมีการติดเชื้อเข้าไปในลูกตา

การติดเชื้อจากภายใน (Endogenous) คือมีการติดเชื้อในกระแสเลือดนำมาก่อน มักเกิดในคนไข้กลุ่มที่มี ภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ป่วยเบาหวานคุมได้ไม่ดี ผู้ป่วยโรค HIV ที่ไม่ได้รับการรักษา ผู้ป่วยมะเร็ง ผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อฝีหนองในตับหรือหัวใจ การใช้ยาเสพติดหรือฉีดยาเสพติดเข้าเส้นเลือด

การรักษา: ต้องได้รับการรักษาทันที เพื่อลดความรุนแรงของการติดเชื้อและช่วยในการมองเห็น

ติดเชื้อไม่รุนแรง: ฉีดยาฆ่าเชื้อเข้าลูกตา

ติดเชื้อรุนแรงหรือไม่ตอบสนอง: ฉีดยาฆ่าเชื้อในลูกตาเป็นระยะ หรือพิจารณาผ่าตัดนำลูกตาออกเพื่อป้องกันการติดเชื้อลุกลามเข้าไปในร่างกายหรือสมอง ร่วมกับการให้ยาปฏิชีวนะในหลอดเลือดร่วมด้วย

4.การอักเสบของเบ้าตา (Orbital cellulitis) อาจมีประวัติไซนัสอักเสบมาก่อน หรือมีการติดเชื้อภายนอกของตามาก่อน เช่นเป็นตากุ้งยิงไม่ได้รักษา หรือมีการติดเชื้อในอวัยวะใกล้เคียง ติดเชื้อในรากฟัน มีอุบัติเหตุมาก่อน

อาการ: ตาแดง เปลือกตาบวม ลูกตาดูโปนหรือนูนขึ้น ปวดตาขณะกลอกตา เห็นภาพซ้อน การมองเห็นลดลง อาจมีไข้หรือปวดศีรษะร่วมด้วย

การรักษา: ได้ยาปฏิชีวนะในหลอดเลือด อาจต้องมีการผ่าตัดระบายหนอง หากมีสาเหตุจากไซนัสหรือรากฟัน อาจต้องปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหูคอจมูก หรือทันตแพทย์ร่วมด้วย

5.ม่านตาอักเสบ (Uveitis) กลุ่มเสี่ยง เช่น มีการอักเสบในร่างกาย ข้ออักเสบรูมาตอยด์ หรือสเก็ดเงิน เคยมีการติดเชื้อบางชนิดบริเวณใบหน้า เช่น เป็นเริม หรืองูสวัด กลุ่มที่เคยติดเชื้อซิฟิลิส

อาการ: ตาแดง แดงเยอะบริเวณรอยต่อระหว่างตาดำกับตาขาว (ciliary injection) สู้แสงไม่ได้ รูม่านตาอาจผิดปกติหรือผิดรูปได้

การรักษา: ใช้สเตียรอยด์ร่วมด้วย จ่ายยาโดยจักษุแพทย์เท่านั้น

สรุปกลุ่มอาการตาแดง ที่ควรรีบไปพบจักษุแพทย์

ได้แก่ กลุ่มที่มีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย มีระดับการมองเห็นลดลง โดยลองปิดตาดูสังเกตการมองเห็นของตาทีละข้าง เปลือกตาบวมหรือหนังตาตก ปวดตาเยอะจนมีอาการปวดศีรษะหรือคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย มีไข้จากการติดเชื้อ มีประวัติผ่าตัดหรือฉีดยาเข้าลูกตาในช่วงก่อนหน้า

ไม่ควรทำอะไรหากมีอาการตาแดง

นอกเหนือจากการหยอดน้ำตาเทียม ไม่ควรใช้ยาสเตียรอยด์เอง (กลุ่มยา prednisolone) ทั้งกลุ่มยากินและยาหยอดตา ห้ามขยี้ตาแรงๆ หรือใช้มือไม่สะอาดสัมผัสตา เพราะอาจทำให้แผลใหญ่ขึ้นหรือเพิ่มการติดเชื้อ หลีกเลี่ยงแต่งหน้ารอบดวงตา หลีกเลี่ยงน้ำประปาที่ไม่สะอาดหรือน้ำฝนเข้าลูกตา หากมีการผ่าตัดก่อนหน้า ให้ทำตามจักษุแพทย์อย่างเคร่งครัด งดใส่คอนแทคเลนส์ และดูแลความสะอาดของคอนแทคเลนส์ให้ดี

โดย นพ.พีรณัฐ อมตมหัทธนะ

บันทึกโดย พญ. ณัฐณรัณ ณิชพัฒน์จิรากุล