การที่แมวอาเจียนหรือขย้อนออกมาเป็นก้อนขน (hair ball) นั้น เป็นสิ่งที่เจ้าของแมวทุกคนคงต้องเจอมาแล้วแน่ๆ จะถือเป็นความผิดปกติหรือไม่ ความถี่ในการขย้อนก้อนขนในแมวนั้นจะบ่อยแค่ไหน จึงจะถือว่ามีปัญหา การขย้อนก้อนขนเป็นเรื่องปกติหรือไม่แล้วถ้าเจอได้เป็นปกติ ควรเจอในความถี่เท่าไร เป็นคำถามที่คนเลี้ยงแมวส่วนใหญ่สงสัย วันนี้ผมมีข้อมูลเรื่องก้อนขนในแมวจากน.สพ.ธีรวีร์  แสงแก้ว มาฝากครับ

การขย้อนก้อนขนคืออะไร

การขย้อนก้อนขนในแมว คือ การที่แมวอาเจียนเอาก้อนขนที่เกิดจากการเลียตัวเองหรือการแต่งตัว (grooming) จนกินขนที่ร่วงเข้าไปนั้นออกมา โดยอาจพบได้ทั้งแบบเป็นแท่งหรือเป็นก้อนกลมๆ ก็ได้

ปกติแมวขย้อนก้อนขนบ่อยไหม

แมวแต่ละตัวก็จะมีความแตกต่างกัน บางตัวอาจเกิดทุกสัปดาห์บางตัวทุกเดือน บางตัวปีละครั้งถึงสองครั้งเท่านั้น  จากการศึกษาและการสำรวจพบว่า แมวขนสั้น 73 เปอร์เซ็นต์ ไม่เคยขย้อนก้อนขนเลยในรอบ 1 ปี ในขณะที่ 17 เปอร์เซ็นต์ พบการขย้อนก้อนขนเพียงแค่ 1 ครั้งต่อปี และเพียงแค่ 10 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นที่พบว่ามีการขย้อนก้อนขน 2 ครั้งต่อปีหรือมากกว่า ส่วนในแมวขนยาวจากการสำรวจพบว่ามีอัตราการขย้อนก้อนขนสูงกว่าในแมวขนสั้นได้ประมาณ 2 เท่า

แมวขย้อนก้อนขนถือว่าผิดปกติไหม

คำตอบคือ อาจจจะผิดปกติครับ เพราะโดยปกติแล้ว แมวทุกตัวนั้นรักสวยรักงาม มีพฤติกรรมการแต่งตัว โดยการเลียขนไม่ว่าจะของตัวเองหรือของแมวตัวอื่น แล้วมีการกินขนที่ร่วงติดอยู่ตามตัวเข้าไปโดยบังเอิญ แต่ขนเหล่านั้นมักจะผ่านทางหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้และถูกขับออกมาทางทวารหนัก โดยปนออกมากับอุจจาระได้ 

แต่ในกรณีที่แมวเลียขนมากเกินไป หรือระบบทางเดินทางอาหารซึ่งเป็นทางผ่านของก้อนขนนั้นเกิดความผิดปกติ ทำให้ก้อนขนเหล่านั้นที่ผ่านกระเพาะอาหารและลำไส้ไปขับออกทางทวารหนักไม่ได้ ก็จะพยายามขับย้อนกลับมาทางปาก ทำให้เกิดการขย้อนก้อนขนได้

สาเหตุอะไรบ้างที่ทำให้แมวขย้อนก้อนขน

สาเหตุที่ทำให้แมวขย้อนก้อนขนนั้นแบ่งออกเป็นสองสาเหตุ คือ 

1. มีการเลียขนมากเกินไป หรือขนร่วงจำนวนมากแล้วเจ้าของไม่ได้มีการแปรงขน เพื่อขจัดขนที่ติดอยู่ตามผิวหนัง ซึ่งการเลีย ตัวเองมากเกินไปนั้น อาจเกิดจากปัญหาในเรื่องความเครียด ความวิตกกังวล โรคผิวหนัง ปรสิตภายนอก หรือความไม่สบายตัวในตำแหน่งต่างๆ ของร่างกายได้

2. เกิดความผิดปกติของการบีบตัวของระบบทางเดินอาหารทำให้เกิดการอุดตันหรือไม่สามารถขับก้อนขนผ่านออกไปทางทวารหนักตามกลไกปกติได้

เมื่อไรที่ต้องพาแมวไปพบสัตวแพทย์

แมวขนสั้น ที่ขย้อนก้อนขนจำนวนมากกว่า 2 ครั้งต่อปี หรืออาเจียนเป็นน้ำแล้วมีเศษขนปนออกมาด้วย หรือพบว่าแมวมีอาการ คลื่นไส้ อาเจียน ไม่กินอาหาร อ่อนแรง หรือปวดท้อง ลักษณะดังกล่าวนี้ หากพบในแมวของเราแล้ว เจ้าของก็ควรพาแมวไปตรวจสุขภาพครับ

แมวขย้อนก้อนขนมีอันตรายไหม

โดยส่วนใหญ่แล้ว ไม่อันตราย แต่ในบางกรณี อาจทำให้เกิดการอุดตันของหลอดอาหาร ซึ่งอาจโน้มนำให้เกิดภาวะหลอดอาหารอักเสบ (esophagitis) หรือ หลอดอาหารตีบ (esophageal stricture) ได้และในกรณีที่ก้อนขนหลุดเข้าไปในช่องคอหอยร่วมจมูก (nasopharynx)อาจทำให้เกิดการจาม คลื่นไส้ มีกลิ่นปาก หรือมีน้ำมูกได้

การรักษาภาวะขย้อนก้อนขนทำอย่างไร

การรักษาสามารถแบ่งได้เป็น 2 ส่วน คือ 

1. การรักษาตามอาการหรือรักษาแบบประคองอาการที่เกิดขึ้น เช่น การใช้ยาลดการเจียน ลดอาการปวดท้อง การให้สารน้ำการให้ยาระบาย หรือการให้ยากระตุ้นทางเดินอาหาร 

2. การรักษาที่ตัวสาเหตุที่ทำให้เกิดการขย้อนก้อนขน ซึ่งอาจจะต้องทำการตรวจอย่างละเอียดเพื่อหาสาเหตุของโรคต่อไป เช่น การเอกซเรย์ การอัลตราซาวนด์ การตรวจผิวหนัง การตรวจเลือด หรือแม้กระทั่งการตรวจปัสสาวะ

เมื่อทราบข้อมูลอย่างนี้แล้วลองหมั่นสังเกตอาการของเจ้าเหมียวดูนะครับ ว่ามีอาการขย้อนก้อนขนออกมาบ่อยแค่ไหน

หมอโอห์ม

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร

ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ และ ฝ่ายประชาสัมพันธ์

คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย