ข่าวล่ามาอีกราย “คุณพ่อเสียชีวิตกะทันหันเมื่อคืน ทราบทีหลังว่าเป็นโควิด-19”

คุณพ่ออายุ ๗๒ ปี ชอบออกกำลังกาย ค่อนข้างระวังตัวมากใส่หน้ากากอนามัยตลอดและเว้นระยะห่างเริ่มรู้สึกเหมือนเป็นหวัด ไอเล็กน้อยไข้ต่ำๆ ในวันที่ ๓๐ เมษายน ๒๕๖๖

วันที่ ๑ พฤษภาคม ๒๕๖๖

l ไปหาหมอที่โรงพยาบาล ภาพ X-ray ปอด พบว่าปกติ

l ขอตรวจ ATK หรือ RT-PCR แต่โรงพยาบาลเห็นจาก X-ray ประกอบกับการซักประวัติถือว่าไม่ได้อยู่ในกลุ่มเสี่ยงและประเมินว่า เป็นไข้หวัด

วันที่ ๓ พฤษภาคม ๒๕๖๖

ไปโรงพยาบาลแห่งที่สอง เพื่อขอตรวจ ATK แต่ประวัติไม่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงและดูจาก X-ray จากโรงพยาบาลแห่งแรก ประเมินว่าเป็นไข้หวัดและเพิ่มยาฆ่าเชื้อให้กิน

วันที่ ๔ พฤษภาคม ๒๕๖๖ พักอยู่บ้าน ดูอาการ

วันที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

l กลับไปโรงพยาบาลแห่งที่สองอีกครั้ง หมอจ่ายยาให้แรงขึ้น เพราะยังไอมาก

วันที่ ๖ พฤษภาคม ๒๕๖๖

l เหนื่อยและไอ แต่ยังเดินเข้าไปที่โรงพยาบาลได้ขอตรวจตัวอย่างแบบ ATK ได้ผลว่า ๕๐/๕๐ และ X-ray ปอดเวลา ๑๙:๐๐ น. พบมีฝ้าตรงกลางปอดไม่ใหญ่มาก ยังวินิจฉัยว่าไม่น่าใช่โควิด-19

l หลังจากนั้นอีก ๒-๓ ชั่วโมง ได้ X-ray ปอดอีกครั้งพบว่า ฝ้าเต็มปอดแล้ว

ไม่นาน คุณพ่อก็เสียชีวิต

รายนี้ไม่ทราบประวัติการฉีดวัคซีนโควิด-19 หรือโรคประจำตัว แต่มีอายุมากแม้จะแข็งแรง

ณ วันนี้ มีรายงานโรคโควิด-19 ว่าผู้ป่วยรายใหม่ระหว่าง ๑๔-๒๐ พ.ค. มี ๒,๖๓๒ ราย เฉลี่ย ๓๗๖ รายต่อวัน ตาย ๖๔ รายเฉลี่ย๗ รายต่อวัน (กำลังอยู่ในขาขึ้น) (ไม่นับผู้ติดเชื้อรายใหม่นอกระบบที่ตรวจพบและรักษาเอง) ผู้ตายมากกว่าครึ่งไม่ได้ฉีดวัคซีนหรือฉีดมานานกว่า ๖ เดือนแล้ว

สรุปบทเรียนจากรายนี้นะครับ

๑. ผู้ที่มีอายุมากกว่า ๖๐ ปีขึ้นไป และไอ มีไข้ต่ำๆใน ๒ เดือนนี้ให้ตรวจ ATK หาโควิด-19 ได้เลย

๒. ผู้ที่มีอายุมากกว่า ๖๐ ปีขึ้นไป แม้จะมีอาการน้อยและถูกจัดให้เป็นสีเขียว ไม่ใช่กลุ่มเสี่ยง ผู้ให้บริการต้องตระหนักว่า อายุเกิน ๖๐ ปี เป็นกลุ่มเสี่ยง หลายรายที่ตายเป็นเพราะผู้ตายสนใจการเจ็บป่วยของตนเอง จะรีบมาโรงพยาบาลในระยะที่เป็นสีเขียวทั้งนั้น ตัวเขาไม่รอให้กลายเป็นสีเหลืองสีแดง (ไม่มีสีส้ม) แล้วค่อยมา รพ. จึงกลายเป็นจุดอ่อนในระบบที่แจ้งว่า ผู้ป่วยโรคโควิด-19 สีเขียว ยังไม่ได้รักษาเต็มที่ ไม่ได้ยาต้านไวรัสโควิด-19

๓. สำหรับรายในข้อที่ ๒. ผู้ให้บริการจึงต้องประเมินว่า ผู้ป่วยอายุ ๖๐ ปีขึ้นไป แม้มีอาการเล็กน้อยและจัดอยู่ในกลุ่มสีเขียว ต้องประเมินว่า จะกลายเป็นสีเหลืองหรือสีแดงต่อไปได้ถ้าวันนั้นมีไอแห้งๆ บวก ไข้ต่ำๆ ให้ตรวจ ATK/RT-PCR ก่อนโดยการแยงจมูกเพื่อเก็บตัวอย่างมาตรวจ

๔. ตัวอย่างในรายนี้ จะเห็นว่าให้โอกาสในการรักษา โดยรออยู่นานถึง ๔-๕ วัน แบบไม่ได้ยาต้านไวรัส ทั้งๆ ที่ผู้ตายก็ตระหนักว่าตนเองป่วยเป็นโควิด-19 และขอมารับการรักษา ๓ ครั้ง จนครั้งที่ ๔ ตนเองมีอาการรุนแรงชัดเจน

๕. ภาพถ่าย X-ray ของปอดตามปกติมักจะไม่เห็นฝ้าจางๆ หรือเห็นน้อยกว่าที่เป็นจริงในปอด หากอยากเห็นให้ชัดว่ามีรอยโรคมากแล้วหรือยัง แนะนำทำ CT scan ของทรวงอก ปกติผมก็ไม่ทำ CT scan ในผู้ที่ไอ ไข้ และเริ่มเหนื่อย หรือมีค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนปลายนิ้วต่ำกว่าร้อยละ ๙๕ ผมจะตรวจ ATK หรือ RT-PCR สำหรับโควิด-19 ไปเลยเพราะเป็นช่วงที่โรคนี้กำลังระบาด และให้การรักษาไปเลยด้วยยาต้านไวรัสโควิด-19 ก่อนจะไปถ่ายภาพรังสีทรวงอก

๖. ยังแนะนำให้รีบกินยาต้านไวรัสโควิด-19 ด้วยยาโมลนูพิราเวียร์ (Molnupiravir) เพราะราคาถูก ได้ผลดีกับโรคโควิด-19 และยังต่อต้านเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ได้ด้วยในหลอดทดลอง แต่ต้องรีบกินทันทีที่รู้ว่า ติดเชื้อโควิด-19 ซึ่งผู้ติดเชื้อที่มีอายุมาก สูงวัยรายนี้ยังถูกจัดอยู่ในกลุ่มสีเขียว จึงพลาดโอกาสที่จะได้ยากินให้เร็วที่สุด ให้หายเร็วที่สุด และรอดตายหรือรอดจากการใช้เครื่องช่วยหายใจให้มากที่สุด

๗. ในทางทฤษฎี หากผู้สูงวัยรายใดที่ติดเชื้อโควิด-19 และกินยาต้านไวรัสโมลนูพิราเวียร์ หรือแพกซ์โลวิด ตั้งแต่วันแรกที่ทราบว่าติดเชื้อโควิด-19 หรือตั้งแต่วันแรกที่มีอาการไอ ไข้ต่ำๆหรือเจ็บคอ ไม่ควรมีรายใดถึงแก่กรรมจากโรคนี้อีก

สำหรับผู้สูงวัยที่ยังไม่ได้ฉีดวัคซีนโควิด-19 หรือฉีดมานานกว่า ๑ ปีแล้ว ผู้ให้บริการยิ่งต้องให้ความสำคัญในการดูแลรักษา โดยจัดการบริการให้เป็นแบบ one-stop service สำหรับผู้สูงวัยที่ไอแห้งๆ และมีไข้ต่ำๆ สปสช. สปส. และ รพ. จะต้องกระตุ้นระบบบริการของตนให้ปรับการดูแลรักษาผู้สูงวัยที่มีไข้-ไอ หรือไข้หวัดในเดือนพ.ค.-มิ.ย. ๒๕๖๖ ให้เข้มข้นเต็มที่เพื่อที่จะลดการรักษาตัวในโรงพยาบาล ลดการใช้เครื่องช่วยหายใจ ลดการแพร่กระจายเชื้อให้คนใกล้เคียง และลดอัตราตายจากโรคโควิด-19 ให้ได้

ศาสตราจารย์เกียรติคุณนายแพทย์อมร ลีลารัศมี

อดีตนายกแพทยสมาคม และรองอธิการบดี มหาวิทยาลัยสยาม

๒๓ พฤษภาคม ๒๕๖๖