เมื่อพูดถึงโรคไข้หัดแมวแล้ว ผู้เลี้ยงแมวเกือบทุกท่านคงจะทราบกิตติศัพท์ความรุนแรงของโรคนี้เป็นอย่างดี  เนื่องจากเป็นโรคติดเชื้อที่มีการติดต่ออย่างรวดเร็ว พบได้บ่อยในลูกแมวรวมถึงแมวโตที่ไม่ได้ทำวัคซีน โดยแมวป่วยมักจะมีอาการเรื้อรัง ซึม อาเจียน ถ่ายเหลว มีไข้ และเสียชีวิตโดยฉับพลัน ซึ่งอาจพูดได้ว่าเป็นโรคติดเชื้อที่น่ากลัวเป็นอันดับ 1 ในน้องแมวเลยทีเดียวก็ว่าได้ วันนี้เรามาทำความรู้จักโรคนี้กัน โดยผมมีข้อมูลจาก สพ.ญ. บุญยาพร เฟื่องฟูสิน สัตวแพทย์หออภิบาลสัตว์ป่วยใน (IPD) โรงพยาบาลสัตว์เล็ก คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาฝากครับ

@สาเหตุของโรคคืออะไร?

โรคไข้หัดแมว เกิดจากเชื้อไวรัสที่มีชื่อว่า Feline panleucopenia virus ซึ่งอยู่ในตระกูลเดียวกับเชื้อ canine parvovirus ซึ่งก่อโรคลำไส้อักเสบในสุนัข แต่เชื้อในแมวนี้ไม่ได้ก่อโรคที่ลำไส้ของสุนัข ขณะที่ canine parvovirus นั้นกลับสามารถก่อให้เกิดโรคหัดในแมวได้ แต่มีโอกาสพบได้น้อยครับ  

@การติดต่อและอาการที่พบเป็นอย่างไร?

โรคนี้สามารถติดต่อได้ ทั้งทางตรงและทางอ้อม โดย

การติดเชื้อทางตรง จะเป็นการได้รับไวรัสทางการกินสิ่งที่ปนเปื้อนสิ่งคัดหลั่งจากตัวที่ป่วย ได้แก่ น้ำลาย อาเจียน อุจจาระ ปัสสาวะ 

ส่วนการติดต่อทางอ้อม ได้แก่ การติดต่อผ่านการสัมผัสอุปกรณ์ของใช้ที่ปนเปื้อน

เชื้อไวรัสมีความคงทนในสิ่งแวดล้อมค่อนข้างดี มีระยะฟักตัวประมาณ 2-10 วัน ซึ่งเมื่อเข้าสู่ร่างกายแล้ว เชื้อไวรัสจะไปเพิ่มจำนวนในเนื้อเยื่อน้ำเหลืองที่บริเวณคอหอย และแพร่เข้าสู่กระแสเลือด ไปเพิ่มจำนวนที่เซลล์ที่มีการแบ่งตัวสูงของร่างกาย เช่น ลำไส้ ต่อมน้ำเหลือง ไขกระดูก ตัวอ่อนในท้องและสมองน้อยที่ยังพัฒนาไม่เต็มที่ 

เมื่อเกิดการติดเชื้อเข้าสู่เนื้อเยื่อน้ำเหลืองแล้ว ทำให้เกิดการตายของเม็ดเลือดขาว ซึ่งไขกระดูกก็เป็นเป้าหมายสำคัญในการจู่โจมของไวรัส เมื่อแหล่งสร้างเม็ดเลือดถูกทำลาย ร่วมกับการที่เม็ดเลือดขาวต้องไปทำงานกันในเนื้อเยื่อที่เสียหาย ทำให้เกิด “ภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ” ซึ่งหมายถึงเซลล์ที่ไปต่อต้านเชื้อโรคน้อยนั่นเอง

นอกจากนี้ เชื้อไวรัสยังไปแบ่งตัวอย่างรวดเร็วที่เซลล์ผนังลำไส้ ทำให้เซลล์ถูกทำลาย และเกิดการลอกหลุด จึงจะเห็นการคลื่นไส้ อาเจียน  ถ่ายเหลวเป็นเลือดได้ 

ในแม่แมวติดเชื้อนั่น ไวรัสจะเข้าไปทำลายเซลล์ประสาทที่กำลังแบ่งตัวที่สมองน้อยของลูกในท้อง  ซึ่งหากลูกแมวรอดชีวิตมาได้ ก็มักจะพบการเดินเซ เนื่องจากสมองน้อย (ที่ควบคุมการทรงตัว) ฝ่อลงหรือไม่พัฒนา  

โดยสรุปแล้ว แมวที่ติดเชื้ออาจจะป่วยและเสียชีวิตจากการช็อก และการติดเชื้อในกระแสเลือด หรือมีการอักเสบอย่างรุนแรงจนเกิดภาวะลิ่มเลือดแพร่กระจายในหลอดเลือดนั่นเอง

@การรักษาทำได้อย่างไร?

ในปัจจุบันนี้ ยังไม่มียาต้านไวรัสที่กำจัดเชื้อไวรัสได้โดยตรง ทำให้อัตราการเสียชีวิตยังคงสูงเมื่อเทียบกับโรคอื่นๆ

การรักษาจึงเป็นไปในแนวทางประคับประคองอาการ เช่น การควบคุมการติดเชื้อแทรกซ้อน การให้สารน้ำทดแทนในกรณีถ่ายเหลวหรืออาเจียนมากๆ รวมถึงการกินอาหารไม่ได้ 

ผลการศึกษาพบว่า การให้ยากระตุ้นเม็ดเลือดขาว (recombinant hG-CSF) ในแมวนั้น ไม่ได้เกิดการเพิ่มขึ้นของเม็ดเลือดขาว และการใช้ recombinant feline omega interferon ก็ไม่ได้เพิ่มอัตรารอดชีวิต เรียกได้ว่าต้องพึ่งพากำลังร่างกายจากภายในของน้องแมวเป็นหลักเลยทีเดียว

เรื่องราวของไข้หัดแมวยังไม่จบแค่นี้ สัปดาห์หน้า เรามารู้จักวิธีการป้องกันโรคนี้กันครับ

หมอโอห์ม

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร

ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ และฝ่ายประชาสัมพันธ์และภาพลักษณ์องค์กร

คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย