อาการเจ็บหน้าอกเป็นอาการผิดปกติที่พบได้บ่อยในเวชปฏิบัติ อาจเป็นอาการเตือนของโรคที่มีความสำคัญ และอาจจะรุนแรงจนเป็นอันตรายต่อชีวิตได้ เช่น โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ โรคหลอดเลือดแดงเอออร์ต้าฉีกขาด เป็นต้น หรืออาจเกิดจากภาวะอื่นๆ ที่ไม่อันตรายมากก็ได้ ทั้งนี้บุคคลโดยทั่วไปมักจะมีความกังวลเมื่อมีอาการเจ็บหน้าอก และเกิดความสงสัยว่าควรจะไปพบแพทย์หรือไม่

อาการเจ็บหน้าอกอาจเกิดจากสาเหตุต่างๆ จากอวัยวะบริเวณหน้าอก ในช่องทรวงอก รวมทั้งอวัยวะในบริเวณใกล้เคียง เช่น ช่องท้องส่วนบน เป็นต้น

ตัวอย่างโรคที่ทำให้เกิดอาการเจ็บหน้าอก มีดังนี้

โรคของระบบหัวใจและหลอดเลือด ได้แก่ โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ เป็นโรคที่มีความสำคัญและเป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตถ้าไม่ได้รับการวินิจฉัยที่ถูกต้องและรวดเร็ว โรคเยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ โดยปกติหัวใจจะมีเยื่อหุ้มหัวใจหุ้มอยู่โดยรอบ เมื่อมีอาการอักเสบของเยื่อหุ้มหัวใจจะมีอาการเจ็บหน้าอกขึ้นมาได้ โรคหลอดเลือดแดงเอออร์ต้าฉีกขาดเป็นโรคที่มีอันตรายถึงกับเสียชีวิตได้ แม้จะพบน้อยกว่าโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด

โรคของระบบทางเดินหายใจ ได้แก่ โรคลมในเยื่อหุ้มปอดการเกิดลมในเยื่อหุ้มปอดอาจเกิดจากอุบัติเหตุหรือเกิดขึ้นเอง การเกิดลมในเยื่อหุ้มปอดข้างใดจะทำให้มีการเจ็บหน้าอกข้างนั้นได้โรคหลอดลมตีบ ได้แก่ โรคหอบหืด หรือโรคถุงลมโป่งพอง เป็นต้น ทำให้เกิดอาการแน่นหน้าอกได้ แต่มักพบอาการอื่นร่วมด้วย ได้แก่ อาการเหนื่อย หายใจเสียงดังวี๊ดๆ

โรคของระบบทางเดินอาหาร ได้แก่ โรคกระเพาะอาหารอักเสบหรือเป็นแผลในกระเพาะอาหาร เป็นโรคที่ทำให้เกิดอาการแน่นๆ โดยเฉพาะบริเวณใต้ลิ้นปี่ แต่อาจจะแน่นที่หน้าอก รวมถึงคอด้วย และมักสัมพันธ์กับมื้ออาหาร โรคตับอ่อนอักเสบ ทำให้เกิดอาการแน่นใต้ลิ้นปี่ ทะลุไปหลัง บางคนอาจแน่นหน้าอกร่วมด้วย มักเกิดจากการกินเหล้าหรือนิ่วในทางเดินน้ำดี โรคของกล้ามเนื้อบริเวณหน้าอก ทำให้เกิดอาการเจ็บหน้าอกได้ มักเจ็บหน้าอกแบบจี๊ดๆ แปล็บๆ มากกว่าแน่นๆ มีจุดที่เจ็บชัดเจน รวมถึงมีจุดกดเจ็บด้วย มักสัมพันธ์กับการใช้กล้ามเนื้อมากกว่าปกติ

โรคทางจิตใจ เช่น ความเครียด ความกังวล เป็นต้น โดยต้องวินิจฉัยให้แน่นอนก่อนว่าอาการเจ็บหน้าอกไม่ได้เกิดจากโรคทางกาย

อาการเจ็บหน้าอกแบบไหน ..... ที่ใช่โรคหัวใจ

ควรให้ความสำคัญกับลักษณะของอาการเจ็บหน้าอก ความรุนแรง ความเฉียบพลันและระยะเวลาของ

อาการ รวมทั้งอาการอื่นๆ ที่เกิดร่วมด้วย ลักษณะที่ควรให้ความสนใจเกี่ยวกับอาการเจ็บหน้าอก ได้แก่ อาการเจ็บหน้าอกแบบตื้อๆ หนักๆ หรือเจ็บแน่นๆ คล้ายถูกของหนักๆ กดทับ หรือปวดบีบๆ ทำให้นึกถึงโรคหลอดเลือดหัวใจตีบหรือกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด

อาการเจ็บหน้าอกแบบแปล๊บๆ ถ้าพบร่วมกับมีรอยโรคที่ผิวหนัง หรือมีอาการเจ็บตามแนวเส้นประสาทบริเวณหน้าอก ทำให้นึกถึงโรคงูสวัด

อาการเจ็บหน้าอกแบบแปล๊บๆ และมีจุดกดเจ็บชัดเจน ถ้าบิดหรือเอี้ยวตัวจะมีอาการมากขึ้น ต้องคิดถึงสาเหตุความผิดปกติของกระดูกหรือกล้ามเนื้อ

อาการเจ็บหน้าอกแบบแปล๊บๆ และไม่มีจุดกดเจ็บชัดเจน นึกถึงโรคของเยื่อหุ้มปอด หรือเยื่อหุ้มหัวใจ โดยอาจมีอาการมากขึ้นเมื่อหายใจเข้า-ออกลึกๆ

อาการเจ็บหน้าอกคล้ายถูกของมีคมทิ่มแทง โดยอาการเกิดขึ้นมาทันที และเจ็บรุนแรงมาก ทำให้นึกถึงสาเหตุจากโรคหลอดเลือดแดงเอออร์ต้าฉีกขาด

อาการเจ็บหน้าอกจุกๆ แน่นๆ หรือเจ็บเสียดๆ ร่วมกับมีอาการท้องอืด แน่นท้อง สัมพันธ์กับมื้ออาหาร ทำให้นึกถึงโรคของกระเพาะอาหาร หรือถุงน้ำดี เป็นต้น

จะเห็นได้ว่าสาเหตุของอาการเจ็บหน้าอก มีหลากหลาย โดยมีสาเหตุทั้งที่อันตรายและไม่อันตราย ทั้งที่พบบ่อยและไม่บ่อย จึงมีความจำเป็นที่ต้องมีความรู้เบื้องต้นว่า อาการเจ็บหน้าอกน่าจะเกิดจากสาเหตุใด เพื่อสามารถช่วยในการแยกโรคหรือภาวะที่ต้องมาพบแพทย์ทันที และช่วยในการดูแลตัวเองเบื้องต้นได้

ศาสตราจารย์ แพทย์หญิงนิธิมา รัตนสิทธิ์

สาขาหทัยวิทยา ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย