ทักษะพื้นฐานในการสื่อสารประกอบด้วยอะไรบ้าง

• การสื่อสารด้วยคำพูด (วจนภาษา) เช่น การเลือกใช้คำพูด การออกเสียง และการใช้ประโยคที่ถูกต้อง
• การสื่อสารที่ไม่ใช้คำพูด (อวจนภาษา) เช่น สบตาผู้ฟังหรือใช้ภาษาท่าทางอย่างเหมาะสม
• มีมารยาทในการพูด ไม่พูดแทรก ฟังอย่างตั้งใจ และตอบสนองอย่างเหมาะสม
• การเข้าวงสนทนา การใช้คำพูดที่เหมาะสมกับสถานการณ์และบุคคล

แนวทางฝึกทักษะการสื่อสาร ทำอย่างไร

• พูดคุยสื่อสารกับเด็กอย่างสม่ำเสมอ พูดคุยเกี่ยวกับสิ่งต่างๆ ในชีวิตประจำวัน ผู้ปกครองเป็นต้นแบบในการฟังและการพูดอย่างเหมาะสม เน้นการฟังเพื่อความเข้าใจคู่สนทนา ว่ามีความคิดหรือความรู้สึกเกี่ยวกับเรื่องที่สนทนาอย่างไร
• ฝึกการบรรยายภาพ เด็กเล็กเป็นการบรรยายรายละเอียดองค์ประกอบของภาพที่เห็น เช่น คน สัตว์ สิ่งของ สถานที่ สี รูปทรง จำนวน เมื่อเด็กโตขึ้นให้บรรยายเหตุการณ์ในภาพและให้เด็กลองวิเคราะห์ถึงเหตุการณ์ที่เด็กคิดว่าเกิดขึ้นก่อนหรือหลังเหตุการณ์ในภาพนั้น
• สร้างบรรยากาศครอบครัวให้เด็กกล้าที่จะพูดถึงเหตุการณ์ต่างๆ และแสดงความคิดเห็น เริ่มจากสิ่งที่เด็กสนใจ ถามคำถามปลายเปิดเพื่อให้เด็กได้มีโอกาสอธิบายความคิดของตน
• ให้เวลาเด็กอย่างเพียงพอในการพูด อย่ารีบขัดจังหวะด้วยการพูดสอนหรือแก้ข้อความที่เด็กพูดผิด หากผู้ปกครองพยายามให้เด็กแก้ไขคำพูดหรือท่าทางมากจนเกินไปอาจทำให้เด็กเสียความมั่นใจและกลายเป็นการขัดขวางพัฒนาการของทักษะการสื่อสาร
• ฝึกบทสนทนาโดยใช้บทบาทสมมติหรือฝึกการนำเสนองานที่บ้านก่อนไปเจอสถานการณ์จริง
• ส่งเสริมให้เด็กเขียนเล่าเรื่องหรือบรรยายความรู้สึกต่อเหตุการณ์ต่างๆ
• ส่งเสริมการอ่านหนังสือ การเล่านิทาน
• กำกับการใช้สื่อสังคมอย่างเหมาะสมทั้งเรื่องของเวลาและเนื้อหา

ผศ.พญ.นภัทร สิทธาโนมัย

ชมรมจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นแห่งประเทศไทย

และราชวิทยาลัย/สมาคมกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย