กระจกตาโก่ง/กระจกตาย้วย (Keratoconus)

Kerato=cornea=กระจกตา

Conus=cone=กรวย/ย้วย/โป่ง

เกิดจากความผิดปกติของกระจกตา อยู่ตรงบริเวณตาดำ เป็นฝาครอบ โดยทั่วไปจะมีความโค้งที่เหมาะสม หากโค้งย้วยผิดปกติ จะเรียกว่าเป็นโรคกระจกตาโก่ง

สาเหตุ: เกิดจากหลายปัจจัย (maltifactorial)

4 กลไกหลัก

Genetic (รหัสพันธุกรรม)  : หากมีคนในครอบครัวเป็นจะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้น6-8% 1st degree relation ship หากเป็นพ่อแม่เป็น มีโอกาสมากขึ้น3-34%

Environment (สิ่งแวดล้อม) : เป็นโรคภูมิแพ้ และขยี้ตาบ่อยๆ (ดวงตาถูกบี้บ่อยทำให้กระจกตาที่เป็นผนังโป่งนูนผิดปกติ)

Biochemical ความเปลี่ยนแปลงทางชีวเคมีในร่างกายในส่วนของโครงสร้างตา ทำให้กระจกตายืดขึ้นได้

Biomechanic ชีวกลศาสตร์ของกระจกตา : โครงสร้างตาที่มีความผิดปกติทำให้ความยืดหยุ่นกระจกตาผิดปกติ ปูดนูนขึ้นได้

ปัจจัยอื่นๆ อายุน้อย ประวัติภูมิแพ้ในครอบครัว เชื้อชาติ (พบบ่อยในกลุ่มเอเชีย/อาหรับ) OSA connective tissue disease

อาการแสดงและความผิดปกติที่พบ

ค่าสายตาผิดปกติ : ที่พบบ่อยคือสายตาสั้นและสายตาเอียงเพิ่มขึ้นไว ต้องตัดแว่นสายตาหรือเปลี่ยนเลนส์บ่อย เช่น ทุก 3-4 เดือน มักเกิดในกลุ่มเด็ก10-20 ถ้าเจอในอายุมาก มักเป็นโรคอยู่เดิม แต่ความรุนแรงไม่มาก อาจพบได้ระหว่างมาตรวจทำแก้ไขสายตาด้วยเลเซอร์/Lasik เนื่องจากเป็นข้อห้ามในการทำ

ตาไม่สู้แสง : มักมีหลายองค์ประกอบ ผู้ป่วยกลุ่มนี้มีสายตาเอียงมาก เอียงในมุมแปลก ระหว่างรับแสงอาจทำให้แสงกระจายหรือแปลกกว่าปกติ เกิดอาการตาไม่สู้แสงได้

ความบ่อยในการพบ

(2019) ความชุกของตัวโรค 1600 :100,000 คน

ความชุกของโลก 1:2000คน พบได้ทั้งผู้หญิงและผู้ชาย OR บางงานวิจัยพบว่ามีผู้ชาย>ผู้หญิง

ภาวะแทรกซ้อน

ไม่สามารถใส่แว่นสายตาได้  : สั้นหรือเอียงเยอะมากจนแว่นไม่สามารถแก้ไขได้ ไม่สามารถใส่คอนแทคเลนส์ได้ : ยึดเกาะได้ไม่ดี แตะไม่สมดุล  

เกิดแผลที่กระจกตา : lensตาถูกยืด ผนังจะบางลง/มีรอยขีดข่วนได้ เลนส์ตาบางลงผนังด้านในมีรอยตา เกิดกระจกตาบวมน้ำ(hydrop) เกิดแผลเป็นที่กระจกตา ตามัวจนมองไม่เห็น (corneal blindness) ภาวะตาบอดจากกระจกตา นำไปสู่การผ่าตัดรักษาแก้ไขต่อไป

จะทราบได้อย่างไรว่าเป็น

สังเกตปัจจัยเสี่ยงในตนเอง มีค่าสายตาที่ผิดปกติ ค่าสายตาที่ผิดปกติมีการเปลี่ยนแปลงเยอะมากหรือไม่  หากมีครบ ไปตรวจวัดค่าสายตาคอมพิวเตอร์ ซึ่งดูได้ทั้งสายตาสั้น/ยาว/เอียง และความโค้งกระจกตา  ขอดูเรื่องความโค้งของกระจกตา (ทั่วไปความโค้ง 40-46) นักทัศนมาตรจะเห็นค่าเหล่านี้ หากมีค่าเกิน47.2 จะมีความเสี่ยงในการเป็นโรคกระจกตาโก่ง [ไม่ได้เป็นการวินิจฉัย]

ควรไปปรึกษาพบจักษุแพทย์โดยตรงซึ่งมีเครื่องมือถ่ายภาพแผนที่กระจกตา(topography/tomography)ดูความปูด/หน้าบางที่ช่วยวินิจฉัยโรคนี้

Q: โรคนี้รักษาได้หรือไม่ A: รักษาได้

วิธีการรักษาหลากหลาย เริ่มจาก ป้องกันให้ไม่เป็น  : เมื่อรู้ตัวว่ามีความเสี่ยง งดขยี้ตา

แนวทางการรักษา โดย Global consensus 2015  ติดตามความก้าวหน้าของโรค หากมีความก้าวหน้ามาก: ยับยั้งด้วยการฉายแสงUV +vit B2 สู่กระจกตาให้โครงสร้างมีการยึดเกาะที่แข็งแรงขึ้น และยืดน้อยลง กลุ่มที่โรคมีความก้าวหน้าน้อย ใช้วิธีฟื้นฟู โดยการแก้ไขภาวะสายตาสั้นและสายตาเอียง

หากเป็นไม่มาก -> ใช้แว่นสายตาแก้ไข  หากเป็นมาก -> ใส่คอนแทคเลนส์

หากใส่คอนแทคเลนส์ธรรมดาไม่ได้ ต้องใส่เป็นคอนแทคเลนส์ชนิดกึ่งแข็งซึ่งเกาะกระจกตาดีกว่า หรือscleral lens (contact lensที่ครอบจนถึงตาขาว) ไว้แก้ไขค่าสายตาในผู้ป่วยกลุ่มนี้

ใส่แท่งวงแหวนรูปครึ่งวงกลมครอบกระจกตาที่ปูดย้อยผิดปกติทำให้ปูดน้อยลงและเสริมสร้างความแข็งแรงให้มากขึ้น ในภาวะรุนแรงกระจกตาบวมน้ำจนมองไม่เห็น corneal blindness ต้องทำการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตา นำกระจกตาผู้บริจาคมาเปลี่ยนให้ผู้ป่วย ทำให้กระจกตาใสขึ้น

สรุปวิธีการป้องกันตัวเอง

1.สังเกตุความเสี่ยง 2.ระมัดระวังการขยี้ตา สังเกตตัวเองโดยตลอด 3.ในผู้ที่มีสายตาสั้นเอียงและเปลี่ยนแว่นบ่อยควรปรึกษานักทัศนมาตรที่มีความรู้ หรือพบจักษุแพทย์ ป้องกันไว้ดีกว่ารอให้เป็นโรค แต่หากเป็นโรคไม่ควรถอดใจ มีแนวการรักษาในทุกแบบ

ความรู้เพิ่มเติม

การรักษาใช้การฉายแสงUVA+vitaminB ร่วมกันให้เกิดปฏิกิริยาให้กระจกตาแข็งแรง  และยังไม่มีวิจัยพบว่าการกิน vitaminB ช่วยรักษาโรค

นพ.ปกรณ์กิจ พฤษาอุดมชัย