Mindful Leadership คือ ภาวะผู้นำที่มีสติ มีความตระหนักรู้ในตนเองในปัจจุบันขณะ(Present Moment Awareness) คือ มีสติรู้ตัวว่าใจกำลังอยู่ในอารมณ์ไหน มีสติรู้ตัวว่ากำลังทำอะไร มีสติรู้ตัวว่าใจกำลังต้องการอะไร กำลังคาดหวังอะไร มีสติรู้ตัว ว่ากำลังคิด เช่น เห็นความคิด เป็น ความคิด เห็นความคิด เป็นเพียงข้อมูลหนึ่งในสมอง ไม่ถูกความคิดครอบงำจิตใจ (Self-Awareness) เป็นต้น ซึ่งจะนำมาสู่จิตใจที่มีปัญญา (wisdom) จิตใจที่มีความฉลาดทางอารมณ์ (emotional intelligence) และจิตใจที่มีความสามารถในการเข้าใจในตนเองและผู้อื่นอย่างลึกซึ้ง

7 ลักษณะภาวะผู้นำที่มีสติ

ผู้นำที่มีลักษณะ Mindful Leadership มีคุณสมบัติหลัก ๆ ดังนี้

1. มีสติ มีความรู้ตัว (Self-Awareness and Mindfulness) :  ผู้นำจะฝึกฝนการมีสติความรู้ตัวเองในปัจจุบันขณะ ทั้งขณะที่ทำงาน และ ขณะกำลังสื่อสารกับทีม การอยู่กับปัจจุบันโดยการรับรู้ความคิดความรู้สึกความต้องการและ การกระทำของตนเองที่กำลังเกิดขึ้นในปัจจุบันขณะ จะทำให้ผู้นำสามารถรับรู้และจัดการกับสถานการณ์ต่าง ๆได้อย่างละเอียดอ่อน มีสมาธิและสามารถตอบสนองได้อย่างเหมาะสม  การตระหนักรู้ในตนเองจะช่วยให้ผู้นำสามารถรับมือกับอารมณ์และปฏิกิริยาของตนได้ดี ลดความตึงเครียดในสถานการณ์ต่าง ๆ และ ไม่ตัดสินจากอารมณ์ชั่ววูบ

2. รับฟังลูกน้องและคนในทีมอย่างใส่ใจ (Deep Listening) :  ผู้นำที่มีสติจะรับฟังคนอื่นอย่างจริงจังและตั้งใจเป็นการฟังที่ใส่ใจไม่เพียงแค่รับฟังคำพูด แต่ยังเข้าใจในความรู้สึกและมุมมองของคนในทีมด้วย การฟังอย่างลึกซึ้งนี้จะสร้างความไว้วางใจและความสัมพันธ์ที่ดีในทีม เพราะสมาชิกจะรู้สึกว่าความคิดเห็นของตนได้รับการเคารพ

3. มีความเมตตาและมีความเห็นใจ (Compassion and Empathy) :  Mindful Leader จะเป็นผู้นำที่ให้ความสำคัญกับความเป็นมนุษย์เข้าใจความรู้สึกของผู้อื่นและเห็นอกเห็นใจต่อสถานการณ์หรือความต้องการของทีม  ความเมตตาและความเข้าใจ ช่วยให้ผู้นำสร้างสภาพแวดล้อมที่เป็นบวกให้ความช่วยเหลือ และ สนับสนุนการเติบโตของสมาชิกในทีม

4. มีความสามารถในการตัดสินใจอย่างรอบคอบ : ผู้นำที่มีสติจะไม่ตัดสินใจอย่างผลีผลามแต่จะใช้เวลาไตร่ตรองพิจารณาอย่างรอบคอบ เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด การตัดสินใจจะมีการพิจารณาความรู้สึกของคนในทีมด้วย  การตัดสินใจที่รอบคอบนี้จะช่วยลดข้อผิดพลาดและเพิ่มความมั่นใจในความถูกต้องของทางเลือกที่เลือกมา

5. มีความสามารถจัดการความเครียดได้อย่างเหมาะสม (Stress Management) :  Mindful Leader สามารถจัดการกับความเครียดได้ดี เพราะมีสติรู้ตัวเองอยู่บ่อยๆ จึงสามารถปล่อยวางจากความเครียดได้ไวขึ้นเพราะ หลายครั้งความเครียด มาจากความคิดมากไปหรือ อารมณ์ที่ครอบงำใจ การมีสติ จะช่วยให้ใจเป็นอิสระจากความคิด และ อารมณ์ต่างๆ ได้มากขึ้นซึ่งจะช่วยให้ใจกลับมาโฟกัสที่การแก้ปัญหา หรือการพัฒนาตนเองในส่วนที่เราควบคุมได้จัดการได้และ ลดการไปวนในสิ่งที่เราควบคุมไม่ได้ ทั้งนี้ ผู้นำสามารถเป็นตัวอย่างที่ดีในการจัดการกับความเครียดให้กับทีมทำให้บรรยากาศในที่ทำงานมีความสงบและลดความตึงเครียดได้

6. ส่งเสริมการพัฒนาตนเองและทีมโดยเฉพาะการพัฒนาคุณภาพใจที่ดี :  ผู้นำที่มีสติจะสนับสนุนให้คนในทีมเติบโตอย่างสมดุลทั้งในด้านทักษะ ความคิด และการพัฒนาตนเองด้านใน ผู้นำจะมองเห็นถึงความสำคัญของการสร้างแรงบันดาลใจและสนับสนุนให้สมาชิกในทีมกล้าที่จะเรียนรู้และพัฒนาอยู่เสมอ

7. สร้างบรรยากาศการทำงานที่ดีมีความเป็นมิตร : การเป็นผู้นำอย่างมีสติช่วยสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่เน้นความสงบ ความไว้วางใจและความสัมพันธ์ที่ดี  ทีมที่ทำงานร่วมกับผู้นำที่มีสติ (Mindful Leader)จะรู้สึกปลอดภัย มีกำลังใจและพร้อมที่จะทำงานร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพซึ่งเป็นสิ่งที่ทีมทำงานปรารถนา ????

ทั้งนี้  ภาวะผู้นำที่มีสติ (Mindful Leadership) จะสร้างความสมดุล ระหว่างการสร้างผลลัพธ์ที่ดี กับการดูแลความเป็นอยู่ของสมาชิกในทีม ดังนั้น ผู้นำที่มีสตินอกจากจะช่วยเพิ่มความสามารถในการเป็นผู้นำแล้วยังส่งผลให้ทีมมีประสิทธิภาพและมีความสุขในการทำงานมากขึ้น

บทความโดย พญ.ทานตะวัน อวิรุทธ์วรกุล

สถาบันการแพทย์จักรีนฤบดินทร์

คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี

มหาวิทยาลัยมหิดล