เกิดจากความผิดปกติของการสร้างสีผิว จะเห็นวงสีขาวเหมือนสีน้ำนมหรืองาช้าง ขอบเขตชัดเจน ขนาดรูปร่างต่าง ๆ  กัน ซึ่งจะขยายวงกว้างออกช้าๆ ตามระยะเวลาที่เป็น อาจมีรอยโรคเพียงแห่งเดียวหรือหลายแห่ง และอาจทำให้เส้นขนบริเวณรอยโรคเป็นสีขาวได้ด้วย โรคนี้พบในคนผิวคล้ำมากกว่าผิวขาว โรคนี้ก่อให้เกิดปัญหาความไม่สวยงาม และความวิตกกังวลกลัวเป็นที่รังเกียจของสังคมทั้งที่เป็นโรคที่ไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพและไม่เป็นโรคติดต่อ

สาเหตุเกิดจากอะไร

ไม่สามารถบอกได้แน่ชัด แต่พบว่าเซลล์สร้างเม็ดสี เมลาโนไซต์ (melanocyte) บริเวณที่เป็นหายไปหรือถูกทำลาย จึงทำให้ผิวมีรอยสีขาวเกิดขึ้น สาเหตุเชื่อว่าอาจเกิดจากภูมิต้านทานของร่างกายผิดปกติจึงมีการทำลายเซลล์สร้างเม็ดสีเหล่านี้

โรคนี้พบได้บ่อย อาจถ่ายทอดทางพันธุกรรม พบได้ทุกช่วงอายุ ทั้งเพศหญิงและเพศชาย ผู้ป่วยส่วนน้อยอาจพบร่วมกับโรคไทรอยด์เป็นพิษ หรือโรคที่มีความผิดปกติของภูมิต้านทานของร่างกายได้

ลักษณะของโรคด่างขาว

รอยโรคจะเริ่มเป็นจุดสีขาวคล้ายสีชอล์กแล้วขยายออกไปรอบ ๆ อย่างช้า ๆ มีหลายขนาดขอบชัดเจน รูปกลมหรือรี อาจพบขอบเป็นสีคล้ำขึ้น ไม่มีลักษณะผิดปกติอื่นนอกจากการเปลี่ยนสี พบรอยโรคได้ทุกส่วนของร่างกาย แต่พบบ่อยบริเวณปุ่มกระดูก บริเวณที่เสียดสีหรือบาดเจ็ดง่าย ๆ บริเวณริมฝีปาก ปลายมือ ปลายเท้า และพบว่าขนบริเวณรอยโรคจะค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นสีขาวในระยะต่อมา

การดำเนินโรค

แล้วแต่ชนิด แบ่งกว้าง ๆ คือ ด่างขาวที่เป็นเฉพาะที่มักไม่ลามไปมา กับแบบที่เป็นกระจายทั่วร่างกาย การดำเนินโรคค่อนข้างช้า เริ่มจากสีจางก่อนแล้วค่อย ๆ ขาวขึ้นจนเห็นชัด อาจลามกว้างขึ้นหรือลามไปหลายแห่ง โรคนี้มักดื้อต่อการรักษาและต้องใช้เวลานาน การตอบสนองต่อการรักษาไม่แน่นอน แต่มีข้อสังเกตว่ารอยโรคที่ยังมีขนสีดำมีโอกาสหายได้มากกว่ารอยโรคที่มีขนสีขาวหรือบริเวณที่ไม่มีรูขุมขน เช่น ปลายนิ้วมือ นิ้วเท้า และริมฝีปาก ส่วนรอยโรคตามตัวและใบหน้ามีโอกาสหายได้ง่ายกว่า

การรักษา

มักหวังผลทางด้านความสวยงาม วิธีรักษามีหลายวิธี แต่ต้องใช้เวลานานในการรักษา อาจเป็นยาทาพวกคอร์ติโคสเตียรอยด์ หรือยาซึ่งมีฤทธิ์กระตุ้นให้เซลล์สร้างเม็ดสี ซึ่งมีทั้งรูปยาทาภายนอกและยารับประทาน หลังจากนั้นให้ผู้ป่วยไปอาบแดดหรือฉายแสงอัลตราไวโอเลต ซึ่งพบว่าวิธีนี้ได้ผลประมาณร้อยละ 70 ของผู้ป่วย แต่ต้องใช้เวลาในการรักษานาน 6-18 เดือนและผลข้างเคียงที่พบได้คือ ผิวหนังพองไหม้หากอาบแดดนานเกินไป โรคด่างขาวที่เป็นกระจายไปทั่วร่างกายอาจพบโรคทางกายร่วมด้วย เช่น ไทรอยด์ เบาหวาน เป็นต้น ดังนั้นผู้ที่เป็นแบบรุนแรงต้องไปพบแพทย์

ศ. นพ.วาสนภ วชิรมน

อายุรแพทย์โรคผิวหนัง

ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย