ไม่กี่วันมานี้ หวัง อี้ รัฐมนตรีต่างประเทศของจีน มาเยือน 3 ประเทศในอาเซียน เริ่มจากกัมพูชา ต่อด้วยประเทศไทย และตามด้วยพม่า การที่ผู้บริหารเบอร์ต้นๆในรัฐบาลของประเทศมหาอำนาจที่มีประชากรกว่าพันล้านคน ย่อมไม่ได้คิดชั้นเดียว โดยเฉพาะการมาในช่วงที่สงครามอ่าวสร้างวิกฤตไปทั่วโลกอย่างนี้

ส่วนจะคิดกี่ชั้น คนธรรมดาอย่างเราๆ คงคิดไปไม่ถึง และอย่าเผลอไผลคิดไปว่า พญามังกรอย่างจีนจะใจดีเหมือนมังกรในหนังเรื่อง Pete’s Dragon

ผู้คนชมนายกฯ อนุทิน ของเรากันมาก ที่ให้การต้อนรับ หวัง อี้อย่างเป็นกันเองด้วยอาหารที่เป็นทีเด็ด แถมด้วยการเป็นสารถีขับรถไฟฟ้ายี่ห้อจีนให้รัฐมนตรีจีนนั่งแต่ผมไม่แปลกใจกับลีลาแบบนี้ของ อนุทิน เพราะเขามาจากแวดวงธุรกิจ การต้อนรับขับสู้เหมือนสนิทสนมกันมาเป็นแรมปี ไม่ต้องมีพิธีรีตองเคร่งครัดเหมือนข้าราชการ จึงไม่ใช่เรื่องยาก และบุคลิกส่วนตัวเขาก็เป็นแบบนั้นอยู่แล้ว

แต่ที่ผมชอบคือ ตอนที่นายกฯ อนุทิน ให้สัมภาษณ์ภายหลัง หวัง อี้นำสารจากเขมรมาบอกว่า เขมรก็ไม่อยากรบกับไทยแล้ว ไม่อยากมีความขัดแย้งใดๆ อีกต่อไปแล้ว หรือจริงๆ แล้ว หวัง อี้ อาจจะบอกเขมรไปว่า “อั๊วจะพูดแบบนี้ขอให้พวกลื้อสงบปากสงบคำเอาไว้ เข้าใจไหม” แต่ อนุทิน ได้ตอบยืนยันกับ หวัง อี้ ว่า ประเทศไทยก็ไม่อยากขัดแย้งกับเพื่อนบ้าน ไม่ว่าใครทั้งนั้น

และยังเพิ่มเติมว่า ทุกเรื่องต้องมีขั้นมีตอนในการพูดคุย และสร้างกติกาขึ้นมาก่อนว่า การพูดคุยจะดำเนินไปในทิศทางใดที่จะทำให้ความสัมพันธ์รื้อฟื้นกลับมาดีขึ้นได้ ซึ่งคงไม่ใช่ชั่วข้ามคืน ต้องมีการสร้างความเชื่อมั่นต่อกันและกัน

ผมตีความระหว่างบรรทัดคงหมายถึงไทยจะไว้วางใจเขมรได้แค่ไหน ถ้าคุยกันไม่รู้เรื่อง ความสัมพันธ์ก็คงจะหมางๆ เมินๆ กันต่อไป และถ้าเขมรยังกวนอวัยวะใส่รองเท้าอยู่ อย่าว่าแต่เปิดด่านเลยเปิดการสู้รบกันอีกสักตั้งก็ต้องทำประมาณนั้น

นึกในใจว่า เออ คนจะเป็นผู้นำมันต้องอย่างนี้ ยืนยันในนามของประเทศที่มีอธิปไตยของตัวเอง มีเกียรติ มีศักดิ์ศรี ไม่มีอังเคิล

แม้เราจะเป็นประเทศเล็กๆ ก็ตาม ไม่ใช่พญามังกรนำสารมาบอกแล้วรีบปลกๆ ทำตามโดยดุษณี เพราะการที่จีนพยายามทำตัวเป็นช่างเชื่อมก็เพื่อผลประโยชน์ของเขาเป็นหลัก อย่าลืมว่า ขณะที่เราช่วยจับพวกสแกมเมอร์มิจฉาชีพส่งไปให้ จีนเองก็ยังอุดหนุนด้านอาวุธให้เขมร และอีกไม่นาน จีนอาจจะมาตั้งฐานทัพ-หรืออะไรคล้ายๆ อย่างนั้น-ในเขมร เพื่อยันกับอิทธิพลสหรัฐอเมริกาในภูมิภาคนี้

จีนย่อมต้องการผลประโยชน์ของตนมากที่สุด อเมริกาก็ต้องการผลประโยชน์ของตนมากที่สุด ประเทศไหนๆ ก็เหมือนกัน ผลประโยชน์ของตนย่อมมาก่อนดังนั้น ไทยเราจะทำเพื่อผลประโยชน์ของตนก็ไม่แปลก

โลกทุกวันนี้มีแนวรบหลักๆ อยู่2 แนว คือแนวรบด้วยอำนาจทางการทหาร และแนวรบด้วยอำนาจทางเศรษฐกิจ ไม่ใช่ว่าจีนจะไม่มีอาวุธยุทโธปกรณ์ทันสมัย หรือกองทหารมหึมา แต่จีนเลือกใช้วิธีซึมลึกเข้าไปยังประเทศต่างๆ แผ่อิทธิพลไพศาลทางเศรษฐกิจไปทั่วโลก แทนที่จะใช้วิธีอันธพาลข่มขู่ด้วยกำลังทหารหรือกำแพงภาษีเหมือนสหรัฐอเมริกา

จีนทำให้ดูเนียนตา และดูเหมือนไม่ค่อยมีพิษภัยสักเท่าไหร่ การเดินหน้าด้วยอำนาจทางเศรษฐกิจของจีน ไม่มีภาพการล้มตายแบบมองเห็นด้วยตาเปล่า ไม่มีซากศพกองเป็นภูเขาเลากา แต่เอาเข้าจริงก็อันตรายไม่น้อยล่ะ

ผมไม่มีสติปัญญามากพอที่จะนำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ คิดได้ตื้นๆ แบบคนมองโลกในแง่จริงแค่ว่า การคบหากันด้วยสถานะของประเทศกับประเทศ เราไม่ควรเทใจให้ใครเต็มร้อย ไม่ต้องถึงกับเหน็บมีดไว้ข้างหลังตลอดเวลาหรอก แต่มีความหวาดระแวงติดตัวไว้บ้างก็ดี

เพราะถ้าเกิดความเสียหายขึ้นมา มันจะไม่ใช่แค่อกหักเพราะคนรักบอกเลิก ประเทศที่เคยบอกว่าเป็นมิตรแท้อย่างไม่มีเงื่อนไข อาจจะลุกขึ้นมากระทืบกันด้วยกำลังทหารเมื่อไหร่ก็ได้ หรือใช้อำนาจทางเศรษฐกิจบีบบังคับให้ไปซ้ายไปขวาตามอำเภอใจ

เอาแค่บ้านใกล้เรือนเคียงอย่างเขมรและมาเลเซีย ยังไม่เคยไว้วางใจได้ถ้าเราไว้ใจประเทศที่มีพลังอำนาจมหาศาลโดยไม่เผื่อทางถอยไว้บ้าง ก็ดูจะฉลาดน้อยไปหน่อย

ทิวา สาระจูฑะ