ยังไม่เห็น ร่างพ.ร.บ.ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างฯ ที่มีข่าวว่าจะผ่านครม.นั้น มีรายละเอียดที่แน่ชัดอย่างไร

แต่เห็นจากข่าวว่า โดยหลักการกฎหมายฉบับดังกล่าว จะแบ่งการจัดเก็บออกเป็น 4 ประเภท ประกอบด้วย

ประเภทแรก สำหรับที่อยู่อาศัยหลังแรก ราคาไม่เกิน 50ล้านบาท จะได้รับการยกเว้นการจัดเก็บภาษี

ประเภทที่สอง คือ ที่ดินและสิ่งปลูกสร้างเกษตรกรรม

ประเภทที่สาม คือ อุตสาหกรรม

และประเภทที่สี่ ที่ดินรกร้างว่างเปล่า และไม่ใช้ประโยชน์จะต้องเสียภาษีโดยมีอัตราเพดานสูงสุด และหากไม่ได้มีการทำประโยชน์ในปีที่ 4-6 จะเก็บเพิ่มอีกเท่าตัว

1) ดูตามนี้ แน่ใจว่า คนยากคนจน คงไม่ใช่กลุ่มคนที่จะต้องจ่ายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างนี้แน่นอน

เพราะถ้ามีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ราคาเกิน 50 ล้านบาท ก็คงจะไม่ใช่คนยากจน

ก่อนหน้านี้ คนบางกลุ่มวาดภาพเสมือนว่า “ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง” เป็นยักษ์มาร

กล่าวทำนองว่า ภาษีตัวนี้จะสูบเลือดสูบเนื้อคนจน ต้องยุติโดยทันที

ต้องเลิกอ้างคนจนแบบพล่อยๆ และพร่ำเพรื่อ

2) คนจนจริงๆ และคนส่วนใหญ่ของประเทศ ไม่น่าจะต้องจ่ายภาษีตัวนี้

คนที่ได้รับผลกระทบเป็นคนส่วนน้อย แต่มีเสียงดัง มีอำนาจต่อรองทางการเมืองสูง

3) อันที่จริง คนส่วนใหญ่ในประเทศ เป็นเจ้าของที่ดินเฉลี่ยไม่ถึง 1 ไร่ (ที่โฉนด)

งานวิจัยของ ผศ.ดร.ดวงมณี เลาวกุล คณะเศรษฐศาสตร์ ธรรมศาสตร์ พบข้อเท็จจริงว่า ผู้ถือครองที่ดินที่มีเอกสารสิทธิประเภทโฉนดที่ดินทั่วประเทศ หากจำแนกตามขนาดการถือครอง เมื่อปีพ.ศ. 2555 พบว่า

ร้อยละ 50 ของผู้ถือครอง ถือครองไม่เกิน 1 ไร่

ร้อยละ 22 ของผู้ถือครอง ถือครอง 1-5 ไร่

ร้อยละ 28 ของผู้ถือครอง ถือครอง มากกว่า 5 ไร่

ทั้งหมดนี้ ยังไม่นับคนอีกหลายล้านคนที่ไม่มีที่ดินอยู่ในครอบครองเลย!

ตรงกันข้าม ที่ดินที่มีเอกสารสิทธิในประเทศไทยกลับกระจุกตัวอยู่ในมือของคนแค่เพียงหยิบมือเดียว

เมื่อแบ่งสัดส่วนการถือครองที่ดินที่มีเอกสารสิทธิประเภทโฉนด5 กลุ่ม จะพบว่า

คนกลุ่มที่ 1 ถือครองที่ดินน้อยที่สุด กับคนกลุ่มที่ 5ถือครองที่ดินมากที่สุด ห่างกัน 326 เท่า แสดงถึงความแตกต่างเรื่องที่ดินสูงมาก

“สัดส่วนกลุ่ม 20% สูงสุด มีการถือครองที่ดินราว 80% ของที่ดินที่มีเอกสารสิทธิประเภทโฉนด”

ผู้กำหนดนโยบาย อย่างนักการเมือง ส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มผู้ถือครองที่ดินและมีมูลค่าค่อนข้างสูง โดยจัดอยู่ในกลุ่ม 20% สูงสุด ถือครองที่ดินเฉลี่ยคนละ 71 ไร่

ค่าสัมประสิทธิ์ความไม่เสมอภาค 0.89 ยืนยันว่ามีความเหลื่อมล้ำในการถือครองที่ดินสูงมากในสังคมไทย

สะท้อนถึงความจำเป็นต้องเร่งให้จัดเก็บภาษีที่ดิน เพื่อกระตุ้นการกระจายการถือครองที่ดินออกมา

จะต้องมุ่งจัดเก็บจากคนที่ถือครองที่ดินเยอะๆ เป็นสำคัญ

4) ภาษีนี้ จะมาแทนภาษีโรงเรือนและสิ่งปลูกสร้างเดิม ซึ่งไม่มีประสิทธิภาพ

และจะเป็นรายได้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในแต่ละพื้นที่

ผศ.ดร.ดวงมณี เลาวกุล เปิดเผยว่า ในหลายประเทศแถวบ้านเราก็มีการจัดเก็บกันแล้ว (ไม่ต้องพูดถึงชาติตะวันตก) เช่น ประเทศอินโดนีเซีย ประเทศฟิลิปปินส์ (เก็บอัตราก้าวหน้าด้วย) ประเทศสิงคโปร์ (เก็บอัตราก้าวหน้าเช่นกัน) ประเทศญี่ปุ่น ฯลฯ

5) ก่อนหน้านี้ เคยแสดงความเห็นท้วงติงไว้แล้วว่า

“หากพิจารณาเจตนามุ่งตรงที่ผู้ถือครองที่ดินและสิ่งปลูกสร้างเยอะๆ เกินความจำเป็นพื้นฐานของชีวิต เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ ก็ควรจะปรับแก้ข้อยกเว้น เพื่อมิให้คนชั้นกลาง-คนทำงานที่เพิ่งมีบ้านหลังแรก-เกษตรกรในต่างจังหวัด ไม่มีที่ดินสะสมเป็นร้อยไร่พันไร่ ไม่มีบ้านราคาสิบล้านร้อยล้าน จะต้องมาจ่ายภาษีตัวนี้ เช่น ยกเว้นบ้านหลังแรก หรือเพิ่มมูลค่าบ้านที่ได้รับการยกเว้นให้สูงกว่า 1 ล้านบาท, ยกเว้นที่ดินการเกษตรพื้นที่กี่สิบไร่ก็ว่ากันไป มิให้ต้องจ่ายภาษีตัวนี้ ฯลฯ ขณะเดียวกัน ก็ควรจะมุ่งไปจัดเก็บภาษีจากกลุ่มคนที่ถือครองที่ดินเยอะๆ ประเภทร้อยไร่พันไร่ คฤหาสน์ราคาหลายสิบหลายร้อยล้านบาท โดยอาจจะเก็บในอัตราก้าวหน้าด้วยซ้ำ เพื่อให้คายที่ดินออกจากการถือครอง นำไปสู่การกระจายทรัพยากรที่ดินต่อไป”

มาวันนี้ การปรับแก้ล่าสุด คนยากจนไม่น่าจะต้องจ่ายภาษีตัวนี้แน่นอน

ยิ่งไปกว่านั้น คนไม่จนที่มีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างไม่เกิน 50 ล้านบาท ก็จะได้ยกเว้นด้วย ซึ่งถือว่ายกเว้นให้มากโขแล้ว ที่ผ่านมากฎหมายประเภทนี้ในยุครัฐบาลนักการเมืองไม่เคยผลักดันสำเร็จเลย จึงขอให้ผ่านในยุคนี้ไปก่อนเถิด ส่วนจะกำหนดอัตราจัดเก็บจริงเท่าไหร่ รัฐบาลต่อไปก็สามารถทำได้ เพราะในกฎหมายกำหนดเป็นอัตราเพดานเอาไว้

แต่นักการเมืองในอนาคต ย่อมจะไม่สามารถอ้างว่าเหตุที่ไม่ยอมจัดเก็บ เพราะยังไม่มีกฎหมายได้อีก (อ้างเหตุอื่นก็อ้างๆไป จะได้รู้เช่นเห็นชาติกัน)

สำคัญ คือ เป้าหมายมิใช่จะรีดเอาเงินเยอะๆ จากคนทั่วไป แต่เป็นไปเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ กระตุ้นให้เกิดการกระจายการถือครองที่ดินจากคนที่ถือครองที่ดินเอาไว้เยอะๆ พวกเศรษฐีที่ดินหรือกักตุนที่ดินไว้เก็งกำไร ประเภทถือครองทรัพย์สินมูลค่ามหาศาลจริงๆ

สารส้ม