ราคาข้าวตกต่ำและชาวนามีหนี้สินล้นพ้นตัวทั้งๆที่หลังสู้ฟ้าหน้าสู้ดินผลิตข้าวเลี้ยงคนไทยทั้งประเทศและชาวโลกดูเหมือนจะยังคงเป็นปัญหาซ้ำซากแก้ไม่ตกมาช้านาน ขณะที่ผู้บริหารประเทศทุกยุคทุกสมัยที่ผ่านมาต่างแก้ปัญหาข้าวและชาวนาอย่างไม่ยั่งยืน และบางครั้งยังฉวยโอกาสจากการแก้ปัญหาราคาข้าวและชาวนาเป็นช่องทางทุจริตแสวงหาผลประโยชน์มหาศาล ซ้ำอาศัยแนวทางประชานิยมหาเสียงสร้างคะแนนนิยมทวงบุญคุณจากชาวนาอย่างฉาบฉวยโดยไม่คำนึงถึงความเสียหายร้ายแรงที่จะเกิดกับชาติบ้านเมืองและชาวนาเองในระยะยาว

ปัญหาวิกฤติราคาข้าวตกต่ำจนสร้างความเดือดร้อนอย่างหนักต่อชาวนามีสาเหตุสำคัญประการหนึ่งก็คือต้นทุนการผลิตของชาวนาที่สูงกว่าที่ควรจะเป็นโดยเฉพาะต้นทุนจากปุ๋ยและยาฆ่าแมลงที่รวมกันแล้วเป็นสัดส่วนมากกว่าครึ่งหนึ่งของต้นทุนการผลิตข้าวของชาวนาทั้งหมดและยาฆ่าแมลงยังทำร้ายสุขภาพของชาวนาแบบตายผ่อนส่งด้วย ดังนั้นแนวทางแก้ปัญหาหนี้สินของชาวนาอย่างยั่งยืนก็คือ ลดต้นทุนการผลิตโดยรัฐควรส่งเสริมให้ชาวนาเลิกใช้ปุ๋ยและยาฆ่าแมลงแล้วหันมาทำเกษตรแบบอินทรีย์ซึ่งมีตัวอย่างเกษตรกรที่ประสบความสำเร็จให้เห็นมาแล้วในหลายจังหวัด อาทิ สุพรรณบุรี พระนครศรีอยุธยา แทน ซึ่งข้าวอินทรีย์เป็นที่ต้องการของตลาดทั้งในและนอกประเทศอีกทั้งมีราคาสูงกว่าข้าวที่ใช้ยาฆ่าแมลงมาก ทั้งนี้หากต้นทุนการผลิตข้าวต่ำชาวนาก็อยู่ได้อย่างสบายแม้ในยามราคาข้าวในตลาดตกต่ำ

นอกจากนี้ภาครัฐควรส่งเสริมให้ชาวนารวมตัวกันเป็นสหกรณ์ชาวนาที่เข้มแข็งในแต่ละพื้นที่ทั่วประเทศและจัดระบบพื้นที่เพาะปลูกข้าวทั่วประเทศหรือโซนนิ่งเพื่อไม่ให้ผลผลิตข้าวล้นตลาดทำให้ราคาตกต่ำขณะเดียวกันรัฐควรส่งเสริมสนับสนุนให้ชาวนาพึ่งตัวเองได้อย่างยั่งยืนตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง ด้วยการจัดหาที่ดินรกร้างว่างเปล่าเพื่อให้เป็นนารวมชุมชนให้ชาวนารายย่อยซึ่งไม่มีที่นาของตัวเองเช่าทำนาในราคาถูก ตลอดจนระยะแรกควรช่วยเหลือชาวนาในเรื่องการให้องค์ความรู้ในด้านต่างๆ โดยผู้เชี่ยวชาญคอยเป็นพี่เลี้ยงให้คำแนะนำชาวนา

อีกทั้งรัฐควรสนับสนุนจัดหาเมล็ดพันธุ์ข้าวที่มีคุณภาพให้ผลผลิตต่อไร่สูงและเป็นที่ต้องการของตลาดแจกหรือจำหน่ายแก่ชาวนาในราคาถูก จัดหาอุปกรณ์ การผลิตข้าว อาทิ รถไถหว่าน การจัดตั้งโรงสีและไซโลในชุมชน รวมไปถึงการจัดหาตลาดหรือให้ความรู้ทางด้านการตลาดแก่สหกรณ์ชาวนาทั่วประเทศให้สามารถยืนอยู่บนลำแข้งของตัวเองได้อย่างมั่นคงในระยะยาว

ขณะเดียวกันในส่วนของชาวนาก็ควรปรับเปลี่ยนวิธีคิดการทำนาแบบเดิมๆ โดยหันมายึดแนวทางเศรษฐกิจแบบพอเพียงตามพระราชดำรินั่นคือการทำไร่นาสวนผสมด้วยการปลูกพืชชนิดอื่นรวมทั้งเลี้ยงสัตว์ อาทิ เป็ด ไก่ ปลา กบ นอกเหนือจากการทำนาเพียงอย่างเดียวเพื่อเป็นทางเลือกและเป็นภูมิคุ้มกันโดยในยามที่ราคาข้าวตกต่ำก็ยังมีพืชและสัตว์ชนิดอื่นๆ สร้างรายได้ทดแทน