มีกรณีศึกษาโครงการที่น่าสนใจของประเทศญี่ปุ่น

“การปรับภูมิทัศน์เมืองด้วยต้นซากุระ 1,000 ต้น สองฟากฝั่งแม่น้ำ” Edogawa, Tokyo, JAPAN

ไม่ใช่เรื่องที่ต้องใช้เทคโนโลยีไฮเทค หรือจะต้องใช้เงินลงทุนหมื่นล้านบาท แต่เป็นเรื่องใกล้ตัว ทำได้จริง ทำแล้วประชาชนมีคุณภาพชีวิตขึ้นอย่างจับต้องได้ และเกิดประโยชน์ด้านการท่องเที่ยวต่อไปด้วย

รอให้ผู้บริหารเมือง ผู้บริหารท้องถิ่น หรือผู้ว่าราชการจังหวัดที่มีวิสัยทัศน์ ร่วมกับประชาชนที่รักบ้านเมืองของตัวเอง นำไปลงมือทำ สร้างเป็นผลงาน ฝากไว้ในแผ่นไทยเราบ้าง

ข้อเขียนเรื่องนี้ เผยแพร่อยู่ในแฟนเพจ “รักษ์ต้นยางนาสารภี เชียงใหม่” อ่านแล้วประทับใจ เห็นทั้งแง่คิด แนวทาง และแรงบันดาลใจ ที่ควรจะนำมาช่วยกันผลักดันให้เกิดขึ้นกว้างขวางในบ้านเรา

ลองอ่านกันดูครับ

“...เอโดกาวะ (Edogawa City) เป็นเมืองในกรุงโตเกียวที่ผ่านประสบการณ์น้ำเน่าเสียจากขยะและน้ำทิ้งครัวเรือน/อุตสาหกรรม ถมคูคลองสร้างถนนขึ้นแทนตามความเจริญและคมนาคมที่เปลี่ยนไป

ต่อเมื่อประชาชนเรียกร้องให้คงคูคลองไว้ จึงร่วมมือกันปรับเปลี่ยนเป็นพื้นที่ริมน้ำสีเขียวแห่งแรกของญี่ปุ่นตั้งแต่ปี 1973 และเป็นเลิศในระดับประเทศของญี่ปุ่นด้านการจัดภูมิทัศน์ในเมืองด้วยการปลูกต้นซากุระ (Sakura / cherry blossoms) 1,000 ต้นสองฟากฝั่งแม่น้ำ

ณ ลานกิจกรรมคร่อมแม่น้ำชินกาวะ (Shinkawa River) (ลานกิจกรรมมี 2 แห่ง สำหรับกิจกรรมช่วงปีใหม่และชมดอกซากุระ) ใกล้อาคารชินกาวะซากุระ (Shinkawa Sakura Hall) ที่แสดงนิทรรศการศิลปวัฒนธรรมเมืองเอโดกาวะและสำหรับประชาชนทำกิจกรรมต่างๆ แม่น้ำชินกาวะระยะทาง 2.8 กม. เชื่อมต่อระหว่างแม่น้ำคิวเอะโดะกาวะ (Kyuedo River) ฝั่งตะวันออก ไหลไปแม่น้ำอาระกาวะฝั่งตะวันตก ในปี 2007 เทศบาลตำบลเอโดกาวะเริ่มแผนการปลูกต้นซากุระ 1,000 ต้นสองฝั่งแม่น้ำชินกาวะ (Shinkawa Promenade with 1,000 Cherry Trees Plan) ปัจจุบัน (2018) ปลูกต้นซากุระได้ 710 ต้น จาก 20 สายพันธุ์ งบประมาณบางส่วนประชาชนสองฝากแม่น้ำบริจาคสมทบ ปลายแม่น้ำด้านตะวันตกมีลานกว้างและหอคอยดูไฟโบราณ (Shinkawanishi fire lookout) สูง 15.5 ม. เปิดให้ขึ้นชมทิวทัศน์เฉพาะวันเสาร์-อาทิตย์

สำหรับเทศกาลชมดอกซากุระ 1,000 ต้นจัดเดือนเมษายน ปีที่แล้ว (2017) คนมาร่วมงานประมาณ 6,000 คน มีกิจกรรมรณรงค์กายบริหารก่อนเดินชมดอกซากุระ ที่นี่ได้รางวัลดีเด่นการจัดภูมิทัศน์ในเมืองแห่งประเทศญี่ปุ่น และมีอาสาสมัครทำความสะอาดเดือนละ 2 ครั้ง พร้อมเปิดตลาดนัดตอนเช้าและมีเรือล่องชมตามลำน้ำ นอกจากนี้ยังมีนักเรียนมาเรียนรู้ทำกิจกรรมต่างๆ

ปัญหาที่นี่คือคนไร้บ้าน (Homeless) มาอยู่ในศาลาริมน้ำปัจจุบันจึงปิดศาลานั้น น้ำในแม่น้ำไม่สะอาดเพียงพอสำหรับลงเล่นน้ำ อย่างไรก็ตามมีนกเป็ดน้ำขาวดำ (Tufted Duck) ฝูงหนึ่งว่ายเล่นหากินในแม่น้ำชินกาวะนี้คงจะอพยพหนีหนาวจากรัสเซีย มีการปลูกหญ้าริมน้ำเพื่อสร้างระบบนิเวศ และสุดท้ายพบป้ายเตือนระวังตกน้ำ !!

ประชากรดั้งเดิมของเอโดกาวะเป็นชาวนาและชาวประมง มีลำคลองมากเพื่อการเกษตรและขนส่งสินค้า ช่วงผ่านมามุ่งเน้นการเติบโตทางเศรษฐกิจ ละเลยสิ่งแวดล้อมมีการทิ้งขยะลงแม่น้ำคูคลอง คุณภาพน้ำเน่าเสีย เทศบาลตำบลเอโดกาวะจึงมีนโยบายและดำเนินการวางท่อถมลำคลองสร้างถนน

ต่อมา ประชาชนเริ่มคัดค้านต้องการมีลำคลองเหมือนเดิม เทศบาลตำบลเอโดกาวะจึงเปลี่ยนแผนถมคลองสร้างถนนเป็นพื้นที่สีเขียวริมน้ำ โดยปรับปรุงระบบนิเวศลำน้ำมีทางเดินและวางท่อระบายน้ำเสียข้างลำน้ำ สวนสาธารณะริมน้ำแห่งแรกของญี่ปุ่น คือ สวนสาธารณะริมน้ำฟูรูกาวะ (Furukawa Shinsui Park) เมื่อปี 1973 จากนั้นมีการปรับปรุงการพัฒนาแม่น้ำชินกาวะ ที่สร้างผนังคอนกรีตแนวดิ่งให้เป็นเรียงหินลาดเพื่อให้ประชาชนลงแม่น้ำได้ พร้อมปลูกหญ้าริมน้ำสร้างระบบนิเวศ และปลูกต้นซากุระสองฟากฝั่งแม่น้ำ โดยหลักการการเพิ่มพื้นที่สีเขียวริมน้ำต้องมีการวางท่อระบายน้ำเสียและการปลูกต้นไม้เพิ่มขึ้นสอดคล้องผันแปรตามกัน

การมีส่วนร่วมของประชาชนโดยปลูกดอกไม้ริมถนน ถางหญ้าในสวน เป็นการช่วยดูแลเล็กๆ น้อยๆ ปัจจุบันมีอาสาสมัครจำนวน 9,820 คน มีการอบรมทำพวงเถาวัลย์และลูกไม้ชนิดต่างๆ ทั้งผู้ใหญ่และเด็ก ให้เด็กเขียนชื่อต้นไม้ไปติดตามต้นไม้ริมถนนเพื่อปลูกฝั่งให้รักต้นไม้ มีการเก็บผลเบอร์รี่ทำแยมผลไม้ (Fruit jam) การปลูกไม้ดอกมีผีเสื้อบินมาสร้างความมีชีวิตชีวาในสวนดอกไม้

การบริหารจัดการดูแลพื้นที่ริมน้ำและพื้นที่สีเขียวนี้ เทศบาลตำบลเอโดกาวะใช้หลักการความร่วมมือ 3 ส่วน คือ ประชาชน (Citizen) เทศบาล (Municipality) และผู้รับเหมา (Contractor)

นายมาซามิ ทาดะ (Mr.Masami Tada) นายกเทศบาลตำบลเอโดกาวะ (Mayor Edogawa City, Tokyo) กล่าวว่า เมื่อปี 1972 ได้สำรวจแจงนับต้นไม้ได้ประมาณ 1,200,000 ต้น ปัจจุบัน (2018) มีเพิ่มขึ้นเป็น 6,480,000 ต้น 45 ปีที่ผ่านมาเพิ่ม 5,280,000 ต้น”

สารส้ม