ในดีมีร้าย ในร้ายมีดี ทุกสิ่งในโลกนี้ล้วนมี 2 ด้านในตัวเอง อยู่ที่เราได้ใช้สติและปัญญาในการมองหา-มองเห็นมากเพียงใด วันนี้ขอเสนอ “3 ชุดความคิด” ในสถานการณ์โควิด 19 ให้ลองนำไปใช้และไตร่ตรองกัน

ชุดความคิดที่ 1 = นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑาหัวหน้าศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพโรคอุบัติใหม่ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ นำเสนอ“6 อย่า.... ในโควิด-19”

1.อย่าทะนงตนว่า เป็นหนุ่มสาวหรือไม่มีโรคประจำตัวแล้ว ไม่เป็นไร

นอกจากจะเป็นตัวแพร่เชื้อที่มีประสิทธิภาพแล้ว เราเห็นกันแล้วว่า เกิดอะไรขึ้นในโรงพยาบาลขณะนี้ ที่คนแข็งแรงอาการหนักได้

2.อย่าคิดว่าเมื่อติดเชื้อแล้วและเริ่มมีอาการ จะรักษาง่ายๆ

กลไกของการติดเชื้อ เมื่อเข้าร่างกายแล้ว จะเพิ่มจำนวน และถ้าหยุดยั้งไม่ได้หรือไม่ทัน เชื้อจะกระตุ้นภูมิคุ้มกันของร่างกายอีกระบบ ที่ทำให้เกิดการอักเสบอย่างรุนแรงกว่าเชื้อไวรัสอื่นๆ จากผลของการอักเสบ จะกระทบทุกอวัยวะในร่างกาย และทำให้เลือดข้น เกิดลิ่มเลือดเล็กๆ ทั่วไป ด้วย

3.อย่าคิดว่ามียาต้านไวรัสแค่นั้นก็พอ

เมื่อมีการอักเสบเกิดขึ้น จำเป็นต้องให้ยากดการอักเสบ ซึ่งทำให้ติดเชื้ออื่นได้ง่ายขึ้นจากการกดภูมิคุ้มกัน และปอดอักเสบที่เห็นนั้น จะกลายเป็นทั้งจากไวรัสและแบคทีเรียซ้ำซ้อน

4.อย่าคิดว่าถ้าตัวเลขลดลงหมายความว่าต่อไปนี้ไม่ต้องระวังตัวแล้ว

ต้องเข้าใจข้อจำกัดของการที่จะตรวจให้ได้ทุกคนในทุกพื้นที่ของประเทศ แม้ว่าตัวเลขจะลดลงก็ตาม ยังคงมีผู้ติดเชื้อที่ไม่รู้ตัวและไม่แสดงอาการอยู่ทั่วไปได้

5.อย่าเข้าไปในสถานที่แออัด ที่อับ อากาศถ่ายเทไม่สะดวก

สถานที่ดังกล่าว และยิ่งมีคนที่แพร่เชื้อได้หลายคน โอกาสที่จะได้รับเชื้อยิ่งสูงขึ้นและจำนวนเชื้อมากขึ้นตั้งแต่ต้น และเชื้อที่อยู่กับละอองฝอย จะอบอวลอยู่ในอากาศได้นาน และแม้เมื่อตกพื้นไปแล้ว การเดินจะกระพือให้ละอองฝอยเหล่านี้ ลอยขึ้นอีก (จากข้อมูลของประเทศจีนตั้งแต่ปี 2563)

6.อย่านิ่งนอนใจในภาวะโรคประจำตัวทุกอย่าง ต้องคุมให้ได้

โรคประจำตัว จะเปิดโอกาสทำให้มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่ายขึ้น และเกี่ยวข้องกับกลไกในการรับเชื้อ และการเพิ่มจำนวนของเชื้อได้เก่งขึ้น นอกจากนั้นโรคประจำตัวหลายชนิด จะมีลักษณะของการเอื้อให้เกิดมีการอักเสบในร่างกายอยู่แล้ว เช่น โรคหัวใจ อัมพฤกษ์ การอักเสบของข้อ การรักษาจะยิ่งซับซ้อนขึ้น ทั้งจาก โควิด-19 เองและโรคประจำตัวที่ปะทุซ้ำซ้อนขึ้น

สรุปสั้นๆ ว่า :: ต้องรักษาตัวให้แข็งแรงคุมโรคประจำตัวให้หมดจดที่สุดเท่าที่จะทำได้ หลีกเลี่ยงการเอาตัวเข้าไปในที่เสี่ยง ช่วยตัวเองได้ = ช่วยคนไทยทั้งประเทศ

ชุดความคิดที่ 2 = 10 ข้อ ฝากให้คิด ช่วงโควิด-19 ระบาด จากเฟซบุ๊ค ปู จิตกร บุษบา

1) โควิดไม่ใช่เรื่อง “การเมือง” เป็นวิกฤติของบ้านเมืองและผู้คน เพลาๆ เรื่องการเมืองได้ ก็เพลาลงมานะ

2) ถ้าช่วยอะไรได้ให้ช่วยกัน ถ้าไม่มีใจจะช่วยกัน ให้หยุดทำตัวเป็นภาระ

3) พูดเฉพาะเรื่องที่รู้แน่ ไม่รู้ ให้หาความรู้ อย่าอวดรู้ สู่รู้ แล้วพาสังคมวุ่นวาย

4) เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ สาธารณสุข อสม. ฯลฯ ทั้งเสี่ยง ทั้งเหนื่อย ลดภาระอะไรให้เขาได้บ้าง เช่น ให้ความร่วมมือ ก็รีบทำ ทำทันที ไม่เกี่ยงงอน ไม่อิดออด ไม่ต้องพูดเยอะ

5) ทำให้เยอะ พูดให้น้อย ทำในสิ่งที่เป็นประโยชน์ ถ้าจะพูด ก็พูดในสิ่งที่เป็นประโยชน์ อะไรที่ช่วยกันได้ ช่วยกันทันที ไม่ทอดทิ้ง ดูดาย

6) แยกให้ออก ระหว่างจะ “แนะนำ” หรือจะ “ตำหนิ” แนะนำมีประโยชน์กว่าตำหนิ ในสถานการณ์นี้ แต่ไม่ใช่ตำหนิไม่ได้เลย ตำหนิได้ แต่เลือกประเด็นที่จะเป็นประโยชน์ต่อการแก้ปัญหาด้วย ไม่ใช่แค่อยากจะ “คลายเครียด” หรือบำบัดอารมณ์ส่วนตัว

7) บ้านเมืองเหมือนเรือลำหนึ่ง เราทุกคนอยู่บนเรือลำนี้ โควิด-19 คือพายุใหญ่ คลื่นลม และมรสุม จะชอบหรือไม่ชอบกัปตันเรือก็ช่างเถอะ ช่วยกันพาเรือลำนี้ให้รอดพ้นพายุก่อน จะคิดบัญชีอะไรกับกัปตันค่อยวันหลัง ดูสถานการณ์บ้าง เอาบ้านเมืองให้รอดก่อน

8) ล็อกดาวน์ตัวเองได้ก็ทำ เคอร์ฟิวตัวเองได้ก็ทำ สวมหน้ากาก ล้างมือ เว้นระยะห่าง ไม่ไปในพื้นที่แออัด ภาชนะใครภาชนะมัน ไม่ได้ยาก ไม่ต้องรอให้คนอื่นสั่ง เอาสามัญสำนึกมาสั่งตัวเราเองอย่างพร้อมเพรียงกัน

9) หมอ พยาบาล เจ้าหน้าที่ ไม่ใช่กระโถน คอยรองรับอารมณ์ของใครไปเททิ้ง เป็นที่ปรึกษา เป็นผู้กำกับ ดูแล เยียวยา ให้ผู้ป่วยทุกคนปลอดภัย หายจากโรค เหนื่อยนะ ไม่ใช่แม่บ้านต่างดาว ที่เอาไว้รองรับอารมณ์คุณผู้หญิง คุณผู้ชาย และคุณหนูทั้งหลาย ให้เกียรติกันบ้าง เห็นใจกันบ้าง เคารพกันบ้าง

10) สถานพยาบาล หรือโรงพยาบาลสนาม ไม่ใช่บ้านแสนรัก หรือห้องพักสุดหรู มันเป็นสถานที่เพื่อบำบัดรักษาโรค ลดการกระจายเชื้อ เฝ้าระวังอาการ ฯลฯ เข้าใจมัน ตามความเป็นจริงของมันด้วย อย่าโอดครวญดราม่าเกินเหตุ อยากอยู่สบายๆ ดูแลตัวเองไม่ให้ติดเชื้อ แต่เมื่อติดเชื้อ ก็ให้ความร่วมมือ เพื่อผ่านพ้นมันไปให้เร็วที่สุด

ช่วยกัน ก่อนโทษกัน เราต่างได้รับผลกระทบกันถ้วนหน้า รู้ว่าเป็นช่วงเวลาที่ยากลำบาก บางคนลำบากสุดๆ แทบขาดใจ ขอเป็นกำลังใจให้ ขอให้ดูแลหัวใจของกันและกัน เราจะผ่านพ้นวิกฤตินี้ได้ด้วยดี เหมือนที่ผ่านๆ มา

ชุดความคิดที่ 3 = COVID-19 สอนให้เรา รู้ว่า ...

1. มี “เงิน” อย่าใช้หมด ต้องคอย “เก็บเงิน” ไว้ใช้ในยามจำเป็นด้วย เพราะเวลาเกิดวิกฤติคนมีเงินอยู่บ้าง กับคนที่ไม่มีเงินเลย ทุกข์ต่างกันมากมาย

2. มี “งาน” ต้องรักงาน ต้องขยัน ต้องเต็มที่ เพราะต่อจากนี้ไม่มีอะไรการันตีความมั่นคงอีกแล้ว ต้องเป็นพนักงานที่องค์กรเห็นว่าทำงานให้เขาได้“คุ้มค่า” เขาจึงจะจ้างไว้ต่อ

3. มี “คนที่รัก” ไม่ว่าจะเป็นคนในครอบครัว ญาติ คู่รัก หรือเพื่อนรัก ต้องสร้าง “สัมพันธ์” กันให้ดี หนักนิดเบาหน่อยก็อภัยให้กัน แสดงความรักที่มีต่อกันออกมาตั้งแต่วันนี้ เพราะการลาจากโดยไม่ได้ร่ำลา ช่างเป็นเรื่องที่น่าเศร้ายิ่งนัก

4. มี “เวลา” ต้องใช้ให้ดี อย่าปล่อยให้เวลาผ่านไปโดยเปล่าประโยชน์ เพราะที่เคยคิดกันว่าทุกคนมีเวลาอย่างน้อย 70-80 ปี ต่อจากนี้จะไม่แน่เช่นนั้นอีกแล้ว

5. มี “ร่างกาย” ต้องดูแลรักษาให้ดีที่สุด อย่าบอกว่าไม่มีเวลา ร่างกายที่แข็งแรงจะเป็น “ภูมิต้านทาน” ต่อโรคต่างๆ การมีชีวิตอยู่ภายใต้ร่างกายที่แข็งแรง จะทำให้เรามีคุณภาพชีวิตที่ดี

6. มี “จิตใจ” ต้องทำให้ “สดชื่น” ไม่ทุกข์ ไม่กังวลกับเรื่องเล็กๆ น้อยๆ ไม่ต้องไปให้ความสำคัญกับคนไม่ดี และมีชีวิตอยู่กับปัจจุบัน โดยไม่จมอยู่กับอดีต หรือกังวลกับอนาคตที่ยังมาไม่ถึง

7. มี “ชีวิต” ต้องใช้ชีวิตให้คุ้มค่า ต่อไปไม่มีใครรู้ว่า เรามีเวลาของชีวิตแค่ไหน ขอให้ “รู้สึกดีกับชีวิต” ใช้ชีวิตในแบบที่เป็นตัวเราเอง รักตัวเอง ศรัทธาในตัวเอง ภูมิใจในทุกๆ ด้านของชีวิตเราเอง

มีหลายคนบอกว่า เมื่อไหร่ COVID-19 จะจบๆ ไปเสียที จะได้กลับไปใช้ชีวิต “เหมือนเดิม” ได้ไปเที่ยว ได้ไปกิน ได้ไปสังสรรค์ ถ้าเป็นแบบนี้ แปลว่าเราอาจจะไม่ได้ “เรียนรู้” จากเหตุการณ์ใหญ่ครั้งนี้เลย หาก COVID-19 ผ่านไป ขอให้ทุกคนตั้งมั่นว่า เราจะไม่ใช้ชีวิต “เหมือนเดิม” อีก

เราจะใช้ชีวิตให้ “ดีขึ้น” ใช้ชีวิตอย่างมี “คุณค่า” มากขึ้น

โดยการมีความสุขง่ายๆ สุขจาก “สิ่งที่เรามี” ในชีวิต

ทำดีที่สุดกับ “คนที่เรารักและรักเรา”

เก็บ “เงินสำรอง” ไว้บ้างในชีวิต

และที่สำคัญ “ช่วยเหลือผู้อื่น” ในทางที่เราช่วยได้

มีคนบอกว่า COVID-19 ทำให้โลกของเราจะไม่มีวัน “เหมือนเดิม” แต่เราก็จะบอกว่า เราก็ไม่มีวันเหมือนเดิมเช่นกัน เพราะชีวิตเรานับจากนี้มีแต่จะ “ดีขึ้น” และ “ดีที่สุด” ในแบบที่ชีวิตของเราจะเป็นได้