การทำงานในระบบรัฐสภา มีการกำหนด บทบาท อำนาจ และหน้าที่ ของแต่ละฝ่ายเอาไว้อย่างชัดเจน เช่น ฝ่ายบริหารกับฝ่ายนิติบัญญัติ ฝ่ายรัฐบาลกับฝ่ายค้าน ผู้ประสานงานฝ่ายค้าน ผู้ประสานงานฝ่ายรัฐบาล เป็นต้น

นายอนุทิน ชาญวีรกูล ได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมรัฐสภาให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี และท่านตัดสินใจแล้วว่า เชิญพรรคใดเข้า “ร่วมรัฐบาล” บ้าง พรรคที่ไม่ได้เชิญ ก็มีหน้าที่ตามระบบคือ เป็นฝ่ายค้าน ตรวจสอบถ่วงดุลการทำงานของรัฐบาลให้สุจริต โปร่งใส และเกิดประโยชน์ต่อบ้านเมือง นี่คือ “หน้าที่เพื่อชาติ” ที่อยู่ในบทบาทที่ต่างกันไป ไม่ใช่แค่ “รัฐบาล” เท่านั้น ที่ “ทำเพื่อชาติ”

การแบ่งกันอย่างเด็ดขาดของ “ระบบ” เห็นชัดที่สุดในการกำหนดคุณสมบัติของ “ผู้นำฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎร” ที่ว่า ต้อง :-

● ไม่เป็น สส. ที่ดำรงตำแหน่งฝ่ายบริหาร : เช่น รัฐมนตรี หรือรองนายกรัฐมนตรี

● ไม่เป็นผู้ดำรงตำแหน่งสำคัญในสภา : ไม่เป็นประธานสภา หรือรองประธานสภาผู้แทนราษฎร

● ไม่เป็นหัวหน้าพรรคที่ร่วมรัฐบาล : และต้องเป็นหัวหน้าพรรคการเมืองที่ใหญ่ที่สุดในฝ่ายค้านด้วย

การแบ่งแยกเช่นนี้ เพื่อให้ฝ่ายรัฐบาลกับฝ่ายค้าน “ทำงานขาดจากกัน” อันจะนำไปสู่การตรวจสอบ ถ่วงดุล และคานอำนาจกันอย่างเต็มที่ ไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน ไม่ “หลิ่วตาให้กัน” อันจะทำให้ประเทศชาติเสียประโยชน์

มาถึงเรื่องที่สังคมไทยกำลังถกเถียงกัน เรื่อง “มารยาท” ของ นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ของรัฐบาลอนุทิน 2

สำนักข่าว “ประชาชาติ” รายงานเมื่อวันที่ 10 เมษายน 2569 ว่า นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.พาณิชย์ กล่าวถึงกรณีการทาบทาม นายวีระพงษ์ ประภา รองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ (ปชป.) ร่วมเป็นคณะที่ปรึกษาของรองนายกรัฐมนตรี ว่า เนื่องจากเป็นคนที่มีความรู้ ความสามารถ เคยเป็นตัวแทนการค้าที่ช่วยประเทศไทยเจรจาการค้า EU ตั้งแต่ในสมัยรัฐบาลที่ผ่านมา ซึ่งยังทำไม่แล้วเสร็จ และยังอยู่ระหว่างการเจรจาความตกลงการค้าเสรี (FTA)

นางศุภจีย้ำว่า เห็นถึงผลงานและความสามารถจึงทาบทามมา ไม่ว่าจะเป็นพรรคไหนก็ไม่เป็นไร เพราะตนเองเคยพูดแล้ว และอยากทำให้เห็น หากทำแล้วเกิดประโยชน์ เราก็ไม่ต้องมาเริ่มเตรียมงานกันใหม่ เมื่อทำมาแล้วก็ต่อให้จบ โดยในเดือนเม.ย.นี้ จะมีการเจรจากับ EU เป็นรอบที่ 9 และอยากจะให้การเจรจาในรอบนี้จบ และสะเด็ดน้ำเพราะเราไม่มีเวลาเริ่มใหม่ ซึ่งต้องชื่นชมท่านที่ยินดีมาช่วย แต่ในขณะนี้อยู่ระหว่างกระบวนการ เนื่องจากตนเองยังไม่เป็นรองนายกรัฐมนตรีสมบูรณ์แบบ เพราะรัฐบาลเพิ่งแถลงนโยบายต่อรัฐสภาไป โดยท่านก็ยินดี

อย่างไรก็ตาม หลังจากนี้ก็ต้องเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบคุณสมบัติ แต่ในขณะนี้เราได้เริ่มทำงานกันไปแล้ว และเราก็ไม่ได้แยกว่าจะต้องเป็นคนของพรรคไหน ซึ่งพรรคไหนก็ไม่สำคัญ เป็นจังหวะที่เราต้องเร่งทำงาน เพราะประเทศเรากำลังเจอวิกฤต พร้อมนำสิ่งดีๆ มาต่อยอด

นางศุภจีกล่าวต่ออีกว่า ยังได้ทาบทามบุคคลที่มีความสามารถอีกหลายคนมาช่วยงาน ซึ่งที่สำคัญที่สุดคือ ตำแหน่งนี้ไม่มีค่าตอบแทน ทุกคนที่มาช่วยตนนั้นมีความตั้งใจ ซึ่งหลายคนเป็นบุคคลที่มีคุณูปการ เป็นคนที่มีประสบการณ์ มีความสามารถ

1) ตามระบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วย “ผู้แทนการค้าไทย” ตำแหน่ง “ผู้แทนการค้า” ไม่ใช่ที่ปรึกษาของรองนายกฯ แต่ทำงาน “ขึ้นตรง” กับนายกรัฐมนตรี กระทำในนาม “นายกรัฐมนตรี” ดังความปรากฏในข้อ ๕ ว่า

ให้ผู้แทนการค้าไทยมีอำนาจหน้าที่ ดังนี้

(๑) เป็น “ผู้แทนพิเศษของนายกรัฐมนตรี” ในการเจรจากับต่างประเทศหรือกับองค์การระหว่างประเทศในด้านการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศ รวมทั้งเรื่องอื่นที่เกี่ยวเนื่อง เพื่อให้เป็นไปตามนโยบาย ยุทธศาสตร์ท่าทีของรัฐบาล และคณะกรรมการนโยบายเศรษฐกิจระหว่างประเทศ ทั้งนี้ ตามประเด็นที่นายกรัฐมนตรีมอบหมาย แล้วรายงานต่อนายกรัฐมนตรี

2) นายวีระพงษ์ พูดชัดในหนังสือลาออกจากการเป็น “รองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์” ว่า “ตนได้รับการทาบทามให้ดํารงตําแหน่งผู้แทนการค้าไทย โดยปฏิบัติภารกิจเกี่ยวกับการเจรจาข้อตกลงการค้าเสรีระหว่างไทยและสหภาพยุโรป” และกล่าวอีกครั้งในการชี้แจงผ่านเฟซบุ๊กว่า “เหตุผลที่ผมลาออก เพราะผมได้รับการทาบทามให้ไปดำรงตำแหน่งผู้แทนการค้าไทย โดยรับผิดชอบงานเจรจาการค้ากับสหภาพยุโรป”

3) นี่เป็นตำแหน่งที่สำคัญมากตำแหน่งหนึ่งของฝ่ายบริหาร หรือรัฐบาล การทาบทาม “รองหัวหน้าพรรคฝ่ายค้าน” ควรทาบทามกับเจ้าตัว หรือควร “บอกกล่าวกับหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์” ด้วย รองนายกฯ ศุภจี หรือนายกฯ อนุทิน ที่จะใช้งานคนของพรรคประชาธิปัตย์ควรบอกกล่าวตาม “มารยาท”หรือไม่ เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ว่า “เพื่อชาติ”
อย่าง “มีมารยาท”

4) นี่ไม่ใช่การชวน สส. ย้ายพรรคในเวลาเลือกตั้ง แต่เป็นการชวน “รองหัวหน้าพรรคฝ่ายค้าน” มาทำบทบาท “ที่ปรึกษานายกฯ” และ “ที่ปรึกษารองนายกฯ” โดยขั้นตอนที่ดีและมารยาทที่งาม คนเป็น “ผู้ใหญ่” แล้ว ควรทำอย่างไร

5) นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ โพสต์เฟซบุ๊กชี้แจงว่า

“1.ผมไม่เคยได้รับทราบเรื่องนี้จากคุณศุภจี แต่คุณวีระพงษ์ได้มาปรึกษาผมว่าได้รับการทาบทามให้ไปดำรงตำแหน่งผู้แทนการค้าไทยเพื่อไปเป็นหัวหน้าคณะในการเจรจากับสหภาพยุโรปในเรื่องของข้อตกลงเขตการค้าเสรี โดยมีเป้าหมายที่จะดำเนินการให้แล้วเสร็จภายในปีนี้ กรณีของคุณวีระพงษ์จึงแตกต่างจากการให้คำปรึกษาหรือเป็นที่ปรึกษาของรัฐมนตรีแบบไม่เป็นทางการเพราะเป็นตำแหน่งทางการเมืองเป็นทางการและมีค่าตอบแทนขณะนั้นผมเข้าใจว่ายังเป็นการพูดคุยในลักษณะส่วนตัว ไม่ทราบว่าจะมีการโฆษณาประชาสัมพันธ์ออกไปจากฝั่งรัฐบาล

2. เราเห็นตรงกันว่า งานนี้เป็นงานที่ฝ่ายคุณวีระพงษ์มีความถนัดและความชอบเป็นพิเศษ และรัฐบาลรวมทั้งประเทศจะได้ประโยชน์ หากคุณวีระพงษ์เข้ารับหน้าที่นี้ แต่โดยสถานะของคุณวีระพงษ์ที่เป็นรองหัวหน้าพรรคและสมาชิกของพรรคประชาธิปัตย์ จะเกิดความสับสนและขัดแย้งกันในตัวในสถานะของความเป็นพรรคฝ่ายค้าน สุดท้ายจึงเห็นพ้องกันว่า หากคุณวีระพงษ์มีความประสงค์จะไปรับตำแหน่ง ก็ต้องออกจากรองหัวหน้าพรรคและความเป็นสมาชิกพรรคของพรรคประชาธิปัตย์

6) ความ “เห็นพ้องกันว่า” ที่นายอภิสิทธิ์กล่าวถึงนี้ คือการ “ทำตามกฎ กติกา มารยาท” ให้มันถูกต้องและสง่าผ่าเผย ไม่ปฏิเสธประโยชน์ของประเทศชาติ และดื้อแพ่งต่อการเป็นฝ่ายค้าน เมื่อเห็นพ้องกันว่าจะเกิดประโยชน์ ก็คิดกันต่อด้วยว่า ต้องทำอย่างไรให้ “ถูกต้อง”

7) เช่นเดียวกับนายวีระพงษ์ที่โพสต์ว่า “อย่างไรก็ตาม เนื่องจากผู้แทนการค้าไทยขับเคลื่อนงานให้รัฐบาล จึงอาจไม่สอดคล้องกับบทบาทของพรรคประชาธิปัตย์ที่ปัจจุบันอยู่ในฐานะตรวจสอบรัฐบาล ผมจึงขอลาออกจากการเป็นรองหัวหน้าพรรค เพื่อให้การทำงานมีความโปร่งใส และตรงไปตรงมาครับ”

8) ซีกฝั่งของพรรคประชาธิปัตย์ ทั้งตัวหัวหน้าพรรคและรองหัวหน้าพรรค มิได้สร้างปัญหาหรืออุปสรรคใดๆ ที่นายวีระพงษ์ จะไป “ช่วยชาติ” ด้วยการ “ช่วยรัฐบาลเจรจาการค้า” เลย

คำถามตัวโตๆ ก็คือ หลังจากนี้ คำที่ควรจะหลุดจากปากของนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และหัวหน้าพรรคภูมิใจไทย ที่นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีสังกัดอยู่ จะเป็นผู้เอ่ยปาก “ขอบคุณ” หรือ “ขอโทษ” ต่อนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ” ดี ควรกล่าวคำไหน หรือทั้งสองคำ

หรือจะทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้ ให้นางศุภจีเป็นผู้เอ่ยปากแทน เพราะเป็นทั้งผู้ทาบทามนายวีระพงษ์ และเป็นผู้ให้สัมภาษณ์สื่อ ก่อนแจ้งให้หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ทราบหรือทั้งสองจะทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้ ปล่อยให้แม่ยกสีน้ำเงินโจมตีคนที่เรียกหา “มารยาท” ที่ดีงามกันต่อไป อย่างไม่ไยดี !!