ผลการพิจารณาของคณะกรรมการพิจารณาตรวจสอบข้อเท็จจริงการก่อสร้างโครงการปรับปรุงป้ายชื่อสถานีกลางบางซื่อเป็นสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์และตราสัญลักษณ์ของการรถไฟแห่งประเทศไทย

หรือที่เป็นข่าวเกรียวกราวว่าด้วยเรื่อง ว่าจ้างติดตั้งป้าย 30 ล้านบาทนั่นเอง

แม้ผลสอบจะไม่มีการชี้ว่ามีการทุจริต แต่ก็ระบุถึงข้อมูลข้อเท็จจริง และข้อเสนอแนะที่น่าสนใจ

การรถไฟฯ หรือ ร.ฟ.ท. เมินเฉยไม่ได้ หากมีเจตนาสุจริตจริงๆ

1.ในการแถลงข่าวชี้แจงของคณะกรรมการพิจารณาตรวจสอบข้อเท็จจริงการก่อสร้างในโครงการปรับปรุงป้ายชื่อสถานีกลางบางซื่อเป็นสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ ตราสัญลักษณ์ของการรถไฟแห่งประเทศไทย (ร.ฟ.ท.) ที่มีนายสรพงศ์ ไพฑูรย์พงษ์ รองปลัดกระทรวงคมนาคม หัวหน้ากลุ่มภารกิจด้านการขนส่ง เป็นประธาน

สาระสำคัญของการแถลงเมื่อวันที่ 24 ม.ค. 2566 คือ ไม่พบการดำเนินการที่เชื่อได้ว่า ร.ฟ.ท. ดำเนินการ นอกเหนือจากขอบเขตงานแต่อย่างใด

การรถไฟแห่งประเทศไทย (ร.ฟ.ท.) ได้มีการจัดจ้างโครงการปรับปรุงป้ายชื่อสถานีกลางบางซื่อเป็นสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์และตราสัญลักษณ์ของการรถไฟแห่งประเทศไทย เพื่อเปลี่ยนป้ายชื่อสถานีตามที่ได้รับพระราชทานนาม โดยวิธีจัดซื้อจัดจ้างด้วยวิธีเฉพาะเจาะจง มูลค่างาน 33,169,726.39 บาท โดยแบ่งงานออกเป็น 4 ส่วน ประกอบด้วย 1) งานโครงสร้างวิศวกรรม 2) งานสถาปัตยกรรม 3) งานออกแบบรายละเอียดพร้อมรายการคำนวณ และ 4) งานเผื่อเลือก

แต่ในประการสำคัญ คณะกรรมการได้ขอให้สภาวิศวกร ในฐานะที่เป็นสภาวิชาชีพที่มีความชำนาญเฉพาะ ช่วยพิจารณาตรวจสอบรายละเอียดความเหมาะสมของราคากลาง ผู้ช่วยศาสตราจารย์พิศิษฐ์ แสง-ชูโต เลขาธิการสภาวิศวกร ได้ตรวจสอบรายละเอียด รวมทั้งได้ลงพื้นที่ซึ่งจากการตรวจสอบข้อเท็จจริงเบื้องต้น ไม่พบความผิดพลาดของปริมาณงานและราคากลางตามมาตรฐานวิชาชีพ พร้อมทั้งทางสภาวิศวกร มีข้อเสนอแนะการดำเนินการเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด สรุปสาระสำคัญได้ ดังนี้

(1) งานวิศวกรรม 

ประกอบด้วย

งานรื้อถอนผนังกระจก งานรื้อถอนโครงกระจก และงานรื้อถอนป้ายสถานี ซึ่งงานรื้อถอนเป็นงานเฉพาะ ไม่มีหลักเกณฑ์กำหนดเป็นราคามาตรฐาน ราคาที่กำหนดไว้เป็นค่าแรงงาน โดยเมื่อพิจารณาจากข้อเท็จจริงว่า ปัจจุบันอาคารสถานีได้เปิดให้บริการแล้ว การปฏิบัติงานบนพื้นที่สูง มีความเสี่ยงมาก ประกอบกับสถานที่เปลี่ยนแปลงไป จำเป็นต้องใช้ความระมัดระวัง ต้องมีการป้องกันผลกระทบจากการทำงาน และต้องคำนึงถึงความปลอดภัยที่สูงขึ้น ส่งผลให้มีขั้นตอนการปฏิบัติงานที่ซับซ้อน ซึ่ง ร.ฟ.ท. ใช้วิธีการสืบราคามาประกอบการจัดทำราคากลาง

งานโครงสร้างเหล็กรูปพรรณ ราคาโครงสร้างเหล็กรูปพรรณ อ้างอิงจากราคากระทรวงพาณิชย์เป็นมาตรฐาน ซึ่งราคาที่ ร.ฟ.ท. กำหนด เหมาะสมกับราคาตลาดในปัจจุบัน และรวมค่างานสีแล้ว

งานกระเช้าไฟฟ้า งานกระเช้าไฟฟ้าเพื่อรองรับการทำงานที่สูง จำนวน 4 ชุด ระยะเวลา 3 เดือน เป็นการสืบราคาตามราคาตลาด

ทั้งนี้ ในส่วนของงานรื้อถอน และงานกระเช้าไฟฟ้า เห็นว่า เพื่อให้การใช้เงินภาครัฐเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด จึงมีข้อเสนอแนะให้ ร.ฟ.ท. พิจารณาทบทวนค่าใช้จ่ายในการรื้อถอน จำนวนกระเช้า และจำนวนเวลาที่ใช้งานของกระเช้าอีกครั้งด้วย

(2) งานสถาปัตยกรรม 

คณะกรรมการจัดทำร่างขอบเขตงานและราคากลางฯ ได้เทียบกับราคาเดิม โดยอ้างอิงจากราคาในสัญญา และรายละเอียดปริมาณงาน (BOQ) เดิม ตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2553 ราคาที่เสนอปัจจุบันนี้เป็นราคาอ้างอิงตามบัญชีราคาสัญญาเดิม

งานจัดหาและติดตั้งกระจก ราคากระจก ตามสัญญาเดิม ตารางเมตรละ 27,190 บาท เปรียบเทียบกับราคากระจกในส่วนของการเสนอราคาครั้งใหม่ ตารางเมตรละ25,620 บาท

งานจัดหาและติดตั้งโครงกระจกอะลูมิเนียม ราคาโครงอะลูมิเนียม ตามสัญญาเดิม ตารางเมตรละ 9,690 บาทราคาโครงอะลูมิเนียมในส่วนของการเสนอราคาครั้งใหม่ ตารางเมตรละ 9,130 บาท

งานจัดหาติดตั้งป้ายและสัญลักษณ์ ร.ฟ.ท. ราคาป้าย ตามสัญญาเดิม ตารางเมตรละ 23,637.62 บาท ราคาป้ายในส่วนของการเสนอราคาครั้งใหม่ ตารางเมตรละ 23,244.53 บาท

ดังนั้น เนื่องจากป้ายใหม่มีตัวอักษรที่เพิ่มขึ้น และมีการเพิ่มตราสัญลักษณ์ จึงทำให้ราคารวมสูงขึ้น แต่เมื่อเปรียบเทียบราคาต่อตารางเมตรแล้ว มีความใกล้เคียงกัน

ทั้งนี้ มีข้อเสนอแนะเพิ่มเติมเพื่อลดปริมาณงานและค่าใช้จ่ายของ ร.ฟ.ท. เช่น ร.ฟ.ท. ควรพิจารณาความเป็นไปได้ที่จะนำตัวอักษร “สถานีกลาง” เดิมมาใช้ โดยให้พิจารณาเปรียบเทียบค่าใช้จ่ายในการปรับปรุงป้ายเดิมกับการเปลี่ยนป้ายทั้งหมด

(3) งานออกแบบรายละเอียด พร้อมรายการคำนวณ

ร.ฟ.ท. กำหนดโดยใช้อัตราร้อยละ 3 ของมูลค่างาน ซึ่งตามกฎกระทรวงกำหนดอัตราค่าจ้างผู้ให้บริการงานจ้างออกแบบ หรือควบคุมงานก่อสร้าง พ.ศ. 2562 กำหนดอัตราค่าออกแบบโครงการไม่ถึง 50 ล้านบาท ไว้ที่ร้อยละ 4.5 การกำหนดราคากลางของ ร.ฟ.ท. จึงเป็นไปตามที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงดังกล่าว

ทั้งนี้ มีข้อเสนอแนะว่า เนื่องจากเป็นงานที่ได้ออกแบบไว้ตามลักษณะงานเดิมแล้ว ร.ฟ.ท. อาจพิจารณาทบทวนนำแบบเดิมมาใช้ในการดำเนินการ

(4) งานเผื่อเลือก (Provisional Sum)

เป็นส่วนของเงินสำรอง ถ้าจะใช้เงินต้องมีการเจรจา เสนอราคาใหม่ ผู้ว่าจ้างต้องสั่งจึงจะดำเนินการได้ เพื่ออำนวยความสะดวกให้เจ้าของงานบริหารสัญญาได้ ซึ่งงานนี้ได้กำหนดไว้ที่ร้อยละ 5 ของมูลค่างาน

2. ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์ ได้ตั้งคำถามที่น่าสนใจว่า

“...แม้ว่าผลการตรวจสอบของคณะกรรมการพิจารณาตรวจสอบข้อเท็จจริงการก่อสร้างในโครงการปรับปรุงป้ายชื่อสถานีกลางบางซื่อเป็นสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์และตราสัญลักษณ์ของการรถไฟแห่งประเทศไทย ไม่ได้ชี้ชัดว่าการเปลี่ยนป้ายชื่อมีราคาแพง

แต่เป็นที่น่าสังเกตได้ว่า ถ้าราคาไม่แพงคณะกรรมการฯ คงไม่เสนอแนะให้ทบทวนราคากลาง และวิธีการประมูล

ซึ่งผมเห็นด้วยกับข้อเสนอแนะของคณะกรรมการฯ

แต่เป็นที่น่ากังขาว่า “เหตุใด ร.ฟ.ท. จึงไม่นำแนวทางตามข้อเสนอแนะของคณะกรรมการฯ มาใช้ตั้งแต่การคิดราคากลางครั้งแรกเมื่อวันที่ 7 ธันวาคม 2565 ซึ่งคำนวณได้ 33,169,726.39 บาท เพราะเป็นแนวทางที่ ร.ฟ.ท. รู้ดีอยู่แล้ว” ดังนี้

(1) นำตัวอักษรเดิม “สถานีกลาง” มาใช้ตามที่คณะกรรมการฯ เสนอแนะ ซึ่งผมขอเสนอแนะเพิ่มเติมว่าควรใช้ตัวอักษรเดิมอีก 2 ตัว ได้แก่ “ง” และ “อ” จากป้ายชื่อเดิม “บางซื่อ” มาใช้กับ “กรุงเทพอภิวัฒน์” ในป้ายชื่อใหม่ รวมทั้งควรนำตัวอักษรภาษาอังกฤษเดิมที่เหมือนกันมาใช้ด้วย

(2) ลดค่าออกแบบใหม่ซึ่งมีแบบเดิมอยู่แล้วไม่ได้ออกแบบใหม่ทั้งหมด

(3) ลดค่าใช้จ่ายในการเลือกใช้วัสดุ การรื้อถอนป้ายชื่อเดิม และติดตั้งป้ายชื่อใหม่

(4) เลือกวิธีการประมูลที่เปิดให้มีการแข่งขันซึ่งจะทำให้ราคาลดลงได้

เหล่านี้เป็นแนวทางที่ ร.ฟ.ท. ควรนำมาใช้ในการคำนวณราคากลางในครั้งแรก เพราะมีประสบการณ์ในการคิดราคากลางดีอยู่แล้ว ปัญหาราคากลางที่ถูกกล่าวหาว่าแพงก็จะไม่เกิดขึ้น แต่เหตุใดจึงไม่นำมาใช้ ?”

ประเด็นข้อสังเกตและข้อเสนอเหล่านี้ ร.ฟ.ท.เพิกเฉยไม่ได้เลย หากต้องการแสดงให้เห็นความสุจริตใจในการดำเนินโครงการที่เกี่ยวข้องกับนามพระราชทานอันเป็นมงคลอย่างยิ่งเช่นนี้

สารส้ม