สถานการณ์แทบไม่ต่างกับตอนปั่นกระแสเรื่อง “วัคซีน”

ตอนนั้น ผู้(อวดอ้างว่า)เชี่ยวชาญด้านวัคซีน แสดงตัวเกลื่อนโซเชียล ถึงขนาดด้อยด่าทีมแพทย์ ศบค. (สุดท้าย
ทีมแพทย์ ศบค. ถูกต้อง)

โดยเฉพาะพวก “อินฟลูฯ” ที่พอมีคนติดตามมากหน่อย ก็จะ “เชี่ยวชาญทุกเรื่อง” ขึ้นมาทันที เพื่อเอายอดไลค์ ยอดติดตาม

แต่ในความเป็นจริง ไม่ได้รู้จริงๆ อะไรเลย

แค่ไปอ่านบทความอันสองอัน หน้าสองหน้า ก๊อบปี้มาตัดแต่ง แล้วโพสต์ให้รุนแรง มาดมั่น ดราม่าไว้ก่อน

แค่นี้ ก็มีคนกระหน่ำแชร์

สมประโยชน์ส่วนตัวไปแล้ว แต่ทำลายประโยชน์สาธารณะ

กรณีล่าสุด คือ ปมเกี่ยวกับวัสดุกัมมันตรังสีซีเซียม-137 (Cesium–137, Cs-137)

ขณะนี้ ปั่นกระแสกันแหลก พูดเป็นตุเป็นตะ มโนเกลื่อนโซเชียล

สงสัยว่า ถ้าเรื่องราวที่พล่ามกันทั่วโซเชียลเป็นจริง ประเทศไทยคงเป็นมหาอำนาจด้านปรมาณู...

เพราะสามารถหาผู้เชี่ยวชาญด้านปรมาณูได้ทั่วไป

แต่บางคน ไม่ได้เรียนด้านวิทยาศาสตร์ บางคนยังเรียนไม่จบ บางคนมีอาชีพปั่นม็อบ ฯลฯ ทั้งหมด ล้วนเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านปรมาณู!!!!

1. การตรวจพิสูจน์และค้นหาวัสดุกัมมันตรังสีซีเซียม-137 (Cesium–137, Cs-137) สูญหาย

สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) ได้อัปเดตสถานการณ์ทุกวัน

ข้อเท็จจริงล่าสุด ระบุว่า

กรณีวัสดุกัมมันตรังสี “ซีเซียม-137” (Cesium-137, Cs-137) ของโรงไฟฟ้าแห่งหนึ่ง ใน อ.ศรีมหาโพธิ จ.ปราจีนบุรี สูญหาย

มีลักษณะเป็นแท่งทรงกระบอก มีตะกั่วปกป้องอยู่ชั้นในและ ห่อหุ้มด้วยท่อเหล็กกลม ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ประมาณ 6 นิ้ว ความยาว ประมาณ 8-9 นิ้ว น้ำหนัก 25 กิโลกรัม

ขณะนี้ยังค้นหาไม่พบ

ทำให้เกิดความกังวลว่า อาจมีผู้ที่ไม่ทราบว่าเป็นวัตถุอันตราย และมีการสัมผัสจนส่งผลกระทบต่อสุขภาพ

ล่าสุด เมื่อวันที่ 20 มีนาคม 2566 สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) ได้แถลงข่าวร่วมกับผู้ว่าราชการจังหวัดปราจีนบุรีและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งมีรายละเอียด ดังนี้

“1. ปส. ได้ส่งเจ้าหน้าที่เข้าตรวจวัดรังสี ในอุตสาหกรรมโรงหลอมโลหะจากเศษเหล็กที่เลิกใช้แล้ว ในพื้นที่จังหวัดปราจีนบุรี จำนวน 5 แห่ง ในรัศมี 10 กิโลเมตร

2. ปส. ใช้เครื่องมือวิเคราะห์ไอโซโทปรังสีในการตรวจสอบ เพื่อใช้สำรวจปริมาณรังสีและวิเคราะห์ชนิดของสารกัมมันตรังสีจากวัตถุต้องสงสัยว่าเป็นสารกัมมันตรังสีหรือวัตถุที่อาจมีการปนเปื้อนสารกัมมันตรังสีซีเซียม-137 หรือไม่

3. ผลการตรวจสอบพบว่ามีโรงงานแห่งหนึ่ง มีการปนเปื้อนของสารกัมมันตรังสีซีเซียม-137 ในฝุ่นโลหะที่ได้จากผลิตโลหะ

4. ผู้เชี่ยวชาญของ ปส. ได้ทำการควบคุมและตรวจสอบพื้นที่โรงงานโดยรอบ พบว่าโลหะที่ได้จากกระบวนการผลิตไม่พบการปนเปื้อนสารกัมมันตรังสีซีเซียม-137

5. เมื่อตรวจวัดปริมาณรังสีโดยรอบพื้นที่บริเวณโรงงานพบว่าระดับปริมาณรังสีอยู่ในระดับปกติตามปริมาณรังสีในธรรมชาติ นอกจากนี้ได้มีการตรวจสอบคุณภาพอากาศ น้ำ บริเวณโดยรอบ โรงงานพบว่า ระดับรังสีอยู่ในระดับปกติตามปริมาณรังสีในธรรมชาติ ไม่มีการปนเปื้อนของสารกัมมันตรังสีในสิ่งแวดล้อม

6. การปนเปื้อนของสารกัมมันตรังสีซีเซียม-137 ในฝุ่นแดง เกิดขึ้นจากโรงงานหลอมโลหะ รีไซเคิลที่รับซื้อเศษโลหะมือสองที่มีการปะปนของวัสดุกัมมันตรังสีซีเซียม-137 เข้าไปในกระบวนการหลอมโลหะ และเมื่อวัสดุกัมมันตรังสีซีเซียม-137 เข้าไปในกระบวนการหลอม ซีเซียม-137 จะถูกหลอมและระเหยกลายเป็นไอกระจายอยู่ในเตาหลอม ซึ่งจะมีระบบการกรองของเสียจากกระบวนการผลิตและเป็นการทำงานในระบบปิดทั้งหมด ทำให้ซีเซียม-137 จะปนเปื้อนไปอยู่ในฝุ่นโลหะที่ได้จากกระบวนการหลอม ซึ่งฝุ่นปนเปื้อนเหล่านี้จะมีระบบกรองเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการฟุ้งกระจาย ออกสู่สิ่งแวดล้อม และถูกจัดเก็บ ควบคุมอยู่ในระบบปิดทั้งหมด ดังนั้นฝุ่นโลหะปนเปื้อนได้ถูกระงับ การเคลื่อนย้ายและจำกัดไม่ให้ออกนอกบริเวณโรงงาน

7. ปส. ได้ดำเนินการตรวจวัดการเปรอะเปื้อนทางรังสีนอกร่างกายของผู้ปฏิบัติงานทั้งหมด ภายในโรงงาน ผลการตรวจสอบไม่พบการเปรอะเปื้อนทางรังสีของผู้ปฏิบัติงานแต่อย่างใด

8. สามารถสรุปได้ว่าฝุ่นโลหะปนเปื้อนสารกัมมันตรังสีซีเซียม-137 มีการปนเปื้อนในบริเวณที่จำกัด และถูกควบคุมโดย
ผู้เชี่ยวชาญของสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติและเหตุการณ์ในครั้งนี้ไม่เกิดการแพร่กระจายของสารกัมมันตรังสีซีเซียม-137 สู่สิ่งแวดล้อม ไม่เกิดผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนในพื้นที่โดยรอบและบริเวณใกล้เคียง

9. ขอให้ประชาชนอย่าตื่นตระหนกและสถานการณ์ทั้งหมดได้ถูกควบคุมโดยเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องทั้งหมดแล้ว และขอให้เข้าใจขั้นตอนการดำเนินงานของหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้อง ซึ่งดำเนินการ ตามหลักวิชาการและมาตรฐาน เพื่อให้เกิดความปลอดภัยทางรังสีต่อประชาชนและสิ่งแวดล้อม”

2. ข้อมูลรายละเอียดเกี่ยวกับวัตถุต้นกำเนิดรังสีที่สูญหาย

มีลักษณะเป็นแท่งทรงกระบอก ภายนอกทำด้วยโลหะ ภายในประกอบด้วยตะกั่วสำหรับกำบังรังสี มีขนาดสูงประมาณ 20-30 เซนติเมตร และมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ประมาณ 14-20 เซนติเมตร มีฐานทำด้วยแผ่นโลหะทรงสี่เหลี่ยมด้านเท่าเชื่อมติดอยู่ น้ำหนักประมาณ 25 กิโลกรัม

ด้านบนของแท่งทรงกระบอกจะปิดสนิทไม่มีรู หรือช่องเปิดใดๆ มีแกนหมุนโลหะสำหรับควบคุมช่องเปิดปิดลำรังสี และอาจมีสัญลักษณ์ทางรังสีรูปใบพัดสามแฉกปิดอยู่ ส่วนด้านล่างจะมีช่องเปิดให้ลำรังสีพุ่งออกมาภายนอกได้ “โดยช่องเปิดนี้ถ้าไม่ได้ปิดล็อกไว้ด้วยกลไกของอุปกรณ์ จะมีลำรังสีปริมาณรังสีสูงพุ่งออกมาได้ตลอดเวลา”

ต้นกำเนิดรังสีหรืออุปกรณ์ชิ้นนี้ มีวัสดุกัมมันตรังสีซีเซียม-137 บรรจุอยู่ภายใน นำมาใช้ประโยชน์เป็นอุปกรณ์วัดระดับ (Level gauge) ในโรงงานอุตสาหกรรม

ปริมาณของวัสดุกัมมันตรังสีซีเซียม-137 ที่บรรจุอยู่ภายในมีค่าเริ่มต้นที่ 80 มิลคูรี (80 mCi) วัดเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2538 ปัจจุบันเหลือปริมาณอยู่ที่ 41.14 มิลลิคูรี โดยประมาณ

การได้รับปริมาณรังสีที่แผ่ออกมาจากซีเซียม-137 เป็นระยะเวลาสั้น ๆ จะไม่ส่งผลให้เกิดอันตรายที่เห็นผลชัดเจนในทันทีแต่อย่างใดแต่อาจก่อให้เกิดความเสี่ยงที่สูงขึ้นในการเกิดโรคมะเร็งได้ ในกรณีหากได้รับปริมาณรังสีต่อเนื่องเป็นระยะเวลานานๆ ก็อาจก่อให้เกิดอันตราย เช่น ผิวหนังแสบร้อนและมีผื่นแดงคล้ายน้ำร้อนลวกหรือโดนไฟไหม้ หรืออาจมีอาการคลื่นเหียนอาเจียนได้ถ้าหากได้รับปริมาณรังสีที่สูงมากพอ

ด้วยซีเซียม-137 มีลักษณะเป็นของแข็ง สภาพคล้ายผงเกลือ สามารถฟุ้งกระจายและเปื้อนได้ง่ายหากแตกออกจากแคปซูลที่ห่อหุ้มไว้ ดังนั้น ผู้ที่สัมผัสกับผงซีเซียม-137 นั้น อาจได้รับซีเซียม-137 เข้าไปในร่างกายผ่านทางผิวหนังที่มีบาดแผล หรือการหายใจ และรับประทานผงซีเซียม-137 เข้าไป เมื่อซีเซียม-137 เข้าไปในร่างกายจะเข้าไปสะสมอยู่ในเนื้อเยื่ออ่อน (SOFTTISSUE) ของอวัยวะต่างๆ และแผ่รังสีให้แก่อวัยวะเหล่านี้ส่งผลให้เกิดความเสี่ยงในการเกิดมะเร็ง ของอวัยวะที่ซีเซียม-137 นั้นเข้าไปสะสมอยู่

3. ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ รมว.การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้เรียกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในสังกัดกระทรวง อว. เพื่อติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด

หลังการประชุมวอร์รูม ดร.เอนก เปิดเผยว่า จากสถานการณ์ดังกล่าว กระทรวง อว. ถือว่าเป็นเหตุการณ์ที่ต้องดูแลอย่างใกล้ชิดและทันที ตนได้สั่งการให้หน่วยงานในสังกัด อว.ที่เกี่ยวข้องดูแลความปลอดภัยของประชาชน และดูแลไม่ให้มีการปนเปื้อนของซีเซียมในสิ่งแวดล้อม ทั้งดิน น้ำ อากาศ ดังนี้

“1. กำหนดให้ถือเป็นสถานการณ์ฉุกเฉิน โดยให้ปฏิบัติตามมาตรการความปลอดภัยขั้นสูง และได้ตั้งศูนย์ปฏิบัติการส่วนหน้าที่เพื่อดูแลสถานการณ์ในส่วนที่ อว.เกี่ยวข้องในพื้นที่เกิดเหตุ โดยร่วมมือกับจังหวัดและหน่วยงานอื่นอย่างใกล้ชิด

2.กำหนดพื้นที่ปฏิบัติการเป็นวง วงที่ 1 โรงงานที่เกิดเหตุและที่ตรวจพบสารรังสี วงที่ 2 พื้นที่ใกล้เคียงกับโรงงานที่ตรวจพบสารรังสี วงที่ 3 อำเภอและจังหวัดปราจีนบุรี วงที่ 4 พื้นที่อื่นๆ โดยให้แต่ละวงมีมาตรการที่ชัดเจนตามข้อมูลทางวิชาการ

3. ให้สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) ตรวจสอบการปนเปื้อนของกัมมันตรังสีซีเซียมฯ ในสิ่งแวดล้อม ทุกจุดและทุกวงดังกล่าว ทั้งดิน น้ำ อากาศ และให้รายงานผลการตรวจในทันที

และ 4. ตรวจเช็คเพื่อยืนยันข้อมูลย้อนหลังของจุดตรวจทุกจุดภายในประเทศ และประสานงานกับเครือข่ายต่างประเทศเพื่อตรวจสอบจุดตรวจในต่างประเทศด้วย”

ดร.เอนกระบุด้วยว่า มอบหมายให้มหาวิทยาลัยที่มีโรงเรียนแพทย์เข้าไปช่วยติดตามและดูแลสุขภาพของประชาชนในพื้นที่

นอกจากนี้ ได้จัดตั้งศูนย์ประสานงานเพื่อเฝ้าระวังและติดตามสถานการณ์เกี่ยวกับวัสดุกัมมันตรังสีซีเซียม-137 ซึ่งพร้อมประสานข้อมูลและบูรณาการการทำงานร่วมกันกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อให้การแก้ไขปัญหาเป็นไปด้วยความเรียบร้อยเร่งแก้ไขสถานการณ์เฉพาะหน้าโดยทันที และต้องควบคุมไม่ให้สถานการณ์ขยายออกไป รวมถึงหาวิธีป้องกันเพื่อไม่ให้เหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้นอีก

4. ถ้าค่อยๆ ฟัง ค่อยๆ ติดตาม จะเห็นว่า เจ้าหน้าที่ทำงานบนพื้นฐานองค์ความรู้

ไม่ใช่บนพื้นฐานการปั่นยอดวิว ยอดแชร์

ควรติดตามข่าวสารที่แน่ชัดจากทางการ จะดีที่สุด

สารส้ม