กรณีมีผู้ยื่นร้องเรียนต่อกกต.ขอให้ตรวจสอบการถือครองหุ้นบมจ.ITV จำนวน 42,000 ของนายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ แคนดิเดตนายกรัฐมนตรีของพรรคก้าวไกล ผู้สมัคร สส.บัญชีรายชื่อพรรคก้าวไกล ว่าเข้าลักษณะต้องห้ามของการลงสมัครรับเลือกตั้งสส.ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 98(3) หรือไม่นั้น

มีล่าสุด สำนักงานกกต.ได้มีการเชิญผู้ยื่นคำร้องในเรื่องนี้มาให้ถ้อยคำทั้งนายเรืองไกร ลีกิจวัฒนะ อดีตสมาชิกพรรคพลังประชารัฐ(พปชร.) นายนพรุจ วรชิตวุฒิกุล อดีตแกนนำพิราบขาว 2006 รวมถึง นายสนธิญา สวัสดี อดีตที่ปรึกษาประธานคณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรม และสิทธิมนุษยชน ส่วนนายศรีสุวรรณ จรรยา เลขาธิการสมาคมองค์การพิทักษ์รัฐธรรมนูญไทย คาดว่า จะมีการเชิญมาในสัปดาห์นี้เช่นเดียวกัน

1. นายเรืองไกร เปิดเผยว่า จะได้ถือโอกาสยื่นหลักฐานอ้างอิงจากคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ ปี 2563 กรณีวินิจฉัยให้นายธัญญ์วาริน สุขะพิสิษฐ์ พ้นสมาชิกภาพสส.บัญชีรายชื่อพรรคก้าวไกล และคำวินิจฉัยกกต. เมื่อปี 2564 ที่มีมติส่งให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย โดยมีกรณีของผู้สมัครสส. ทั้งพรรคประชาธิปัตย์ พรรคเสรีรวมไทย พรรคพลังประชารัฐ พรรคอนาคตใหม่

รวมทั้งมีประเด็นการขอให้วินิจฉัยย้อนหลังไปว่า นายพิธาจะพ้นสมาชิกภาพตั้งแต่ปี 2562 หรือไม่ และจะต้องดำเนินคดีอาญา ตามแนวคำวินิจฉัย กกต. หรือไม่ด้วย

นายเรืองไกรชี้ว่า กรณีของนายพิธาจะแตกต่างจากกรณีนายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ อดีตหัวหน้าพรรคอนาคตใหม่ ซึ่งเมื่อศาลรัฐธรรมนูญตัดสินให้สิ้นสมาชิกภาพ เนื่องจากถือครองหุ้น มีผลเฉพาะตัวนายธนาธร แต่กรณีนายพิธา เนื่องจากข้อบังคับพรรคก้าวไกลกำหนดคุณสมบัติและข้อห้ามเกี่ยวกับการถือหุ้นไว้ ดังนั้น หาก ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าผิด นายพิธา ซึ่งเป็นผู้เซ็นรับรองผู้รับสมัครสส.400 เขตเลือกตั้งของพรรค จะขาดสมาชิกภาพตั้งแต่วันยื่นสมัครรับเลือกตั้ง ซึ่งก็จะมีผลว่านายพิธาไม่ใช่หัวหน้าพรรค รวมทั้งไม่ใช่สมาชิกพรรคที่มาเซ็นรับรองผู้สมัครรับเลือกตั้งสส.ของพรรคก้าวไกล

2. กรณีศึกษาที่น่าสนใจเพิ่มเติม

คดีกรณีนายสุรโชค ทิวากร ลงสมัครสมาชิกสภาเทศบาล หรือ สท. ตำบลหนองตากยา อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2564

ปรากฏว่า นายสุรโชคถือหุ้นบริษัท อสมท จำกัด (มหาชน) จำนวน 1 หุ้น มูลค่า 5 บาท

ซึ่งบริษัท อสมท เป็นบริษัทที่ประกอบกิจการหนังสือพิมพ์หรือสื่อมวลชน

ทำให้มีลักษณะต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิสมัครรับเลือกตั้งตามพระราชบัญญัติเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ.2562 มาตรา 50 วงเล็บ 3 ที่บัญญัติว่า บุคคลผู้มีลักษณะดังต่อไปนี้เป็นบุคคลต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิสมัครรับเลือกตั้ง

โดยวงเล็บ 3 บัญญัติว่า “เป็นเจ้าของหรือผู้ถือหุ้นในกิจการหนังสือพิมพ์หรือสื่อมวลชนใดๆ ”

สุดท้าย คดีนี้ศาลชั้นต้น ได้พิพากษาจำคุกนายสุรโชคเป็นเวลา 1 ปี 9 เดือนแต่จำเลยรับสารภาพ ลดโทษเหลือครึ่งหนึ่ง และให้รอลงอาญา 2 ปี ปรับ2 หมื่นบาท พร้อมกับตัดสิทธิ์ทางการเมือง 20 ปี

นั่นถือหุ้น อสมท หุ้นเดียว

3. กรณีของนายพิธา ถือหุ้นสื่อไอทีวีจำนวน 42,000 หุ้น

ชัดเจนว่าไอทีวียังประกอบธุรกิจและแจ้งงบการเงิน ปี 2565 ต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

ซึ่งงบปี’65 ล่าสุดระบุว่า บริษัทมีรายได้รวม 19,863,244 บาท และรายจ่ายรวม 9,191,619 บาท จ่ายภาษีเงินได้ 2,142,305 บาท และผลประกอบการมีกำไรสุทธิ 8,524,445 บาท

อีกทั้งจากเอกสารการประชุมผู้ถือหุ้นประจำปี 2566 เมื่อเดือนเมษายนที่ผ่านมานี่เอง มีการสอบถามว่า บริษัท ไอทีวี มีการดำเนินงานเกี่ยวกับสื่อหรือไม่ โดยทางบริษัทได้ตอบในที่ประชุมว่า ปัจจุบันบริษัทยังดำเนินกิจการสื่ออยู่ ตามวัตถุประสงค์ และจัดส่งงบการเงินตามปกติ

4. นายพิธาพยายามต่อสู้ว่า หุ้นในชื่อของตนเองนั้น แต่ตนมิใช่เจ้าของเป็นหุ้นกองมรดก

ตนเองมีชื่ออยู่ในฐานะผู้จัดการกองมรดก

แต่สำนักข่าวอิศราตรวจสอบย้อนหลังกลับไป ก็ไม่เคยปรากฏเลยว่า หุ้นดังกล่าวจะแจ้งหมายเหตุหรือวงเล็บไว้ว่า เป็นหุ้นกองมรดก แต่อย่างใด

5. นายเรืองไกร ลีกิจวัฒนะ ระบุว่า นายพิธาได้รับหุ้นไอทีวีจากบิดามาตั้งแต่ปี’51 จนถึงปัจจุบัน แต่ไม่ได้แจ้งต่อ ป.ป.ช.ทันทีขณะรับตำแหน่ง สส.ในปี’62 โดยเป็นการมาแจ้งเพิ่มเติมในภายหลัง

นายเรืองไกรตั้งข้อสังเกตว่า หากจะบอกว่าอยู่ในสถานะ “ผู้จัดการมรดก” เว็บไซต์ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าก็ระบุชัดเจนว่า ต้องเขียนวงเล็บ “(ในฐานะผู้จัดการมรดกของ…)” ไว้ในรายชื่อผู้ถือหุ้น

แต่เมื่อดูหลังชื่อของนายพิธา ไม่มีวงเล็บไว้ และไม่ว่าจะถือกี่หุ้น ถือมากหรือน้อย มันก็คือมีหุ้นสื่อ ขณะนี้ก็ยังประกอบกิจการอยู่

6. การที่โทรทัศน์ช่อง ไอทีวี ไม่ได้ออกอากาศแล้ว ไม่มีแล้ว คนละเรื่องกับบริษัทไอทีวียังประกอบธุรกิจสื่ออยู่

ต่อให้ไม่ใช่สถานีโทรทัศน์ หากเป็นบริษัทสื่อที่ธุรกิจสื่ออยู่ ก็เข้าข่าย

7. กรณีของนายพิธาต่างจากคดีของ นายชาญชัย อิสระเสนารักษ์ ผู้สมัคร สส. พรรค ปชป.โดยข้อเท็จจริงต่างกัน

เนื่องจากนายชาญชัยถือหุ้นบริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จํากัด (มหาชน) หรือ เอไอเอส ที่ไม่ได้ประกอบกิจการสื่อมวลชน แต่เอไอเอสได้ไปลงทุนในบริษัท เทเลอินโฟ มีเดีย จํากัด (มหาชน) และบริษัท เยลโล เพจเจส คอมเมอร์ส จํากัด ที่ประกอบกิจการสื่อมวลชน

นายชาญชัยไม่ได้ถือหุ้นในบริษัทที่ประกอบกิจการสื่อสารมวลชนโดยตรง แต่บริษัทที่นายชาญชัยถือหุ้นไปถือบริษัทที่ประกอบกิจการสื่อมวลชน เมื่อพบว่าถือหุ้นเอไอเอสเพียงเล็กน้อย จึงไม่เข้าข่ายตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 98 (3)

แต่กรณีของนายพิธาเป็นการถือหุ้นบริษัทที่ประกอบกิจการสื่อมวลชนโดยตรง มีลักษณะเหมือนกับกรณีของนายสุรเดช หรือนายธนาธร และอื่นๆ

8. ถ้านายพิธาเป็นบุคคลต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 98 (3) ก็ไม่อาจดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีหรือนายกรัฐมนตรีได้ ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 160 ที่บัญญัติว่า รัฐมนตรีต้อง

(8) ไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 98...”

ถ้าส่งศาลรัฐธรรมนูญ รับไว้วินิจฉัย อาจสั่งหยุดปฏิบัติหน้าที่ก่อนจนกว่าจะมีคำวินิจฉัย

9. หากนายพิธาโดน กกต.ฟันว่าเข้าข่ายถือหุ้นสื่อ นอกจากจะถูกร้องศาลรัฐธรรมนูญแล้ว ยังจะต้องถูกดำเนินคดีอาญาอีกด้วย (เช่นกรณีนายสุรเดชที่ถูกพิพากษาลงโทษจำคุกด้วย แต่รอลงอาญาเพราะรับสารภาพ)

กล่าวโดยสรุป กรณีนายพิธาถือหุ้นสื่อนั้น หลักฐานชัดเจน แนวทางข้อกฎหมายชัดเจน โอกาสรอดน้อยมาก

สารส้ม