องค์การเพื่อการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ(UNESCO) ประกาศขึ้นทะเบียน “สงกรานต์ในประเทศไทย” เป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติควรต้องให้เครดิตรัฐบาลลุงตู่กว่า 99.99%

ทั้งขอให้กำลังใจเจ้าหน้าที่กระทรวงวัฒนธรรม ตั้งใจทำงานอย่างดีเยี่ยมและขอบคุณรัฐบาลเศรษฐาที่สนับสนุนการเดินทางไปร่วมในการประชุมคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการสงวนรักษามรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ ครั้งที่ 18 ณ เมืองคาเซเน สาธารณรัฐบอตสวานา

1. ในการประชุมครั้งนี้ มีการรับรองวาระการประชุมคณะกรรมการร่วมระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการสงวนรักษามรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ ครั้งที่ 17

มีการรายงานเกี่ยวกับกิจกรรมตั้งแต่เดือนมกราคม 2565 ถึงมิถุนายน 2566 โดยสำนักเลขานุการของยูเนสโก

และมีการรายงานของคณะผู้ประเมินเกี่ยวกับงานในปี 2566

ทั้งนี้ คณะกรรมการได้พิจารณาการขึ้นทะเบียนรายการมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ที่ต้องสงวนรักษาอย่างเร่งด่วน (Urgent Safeguarding List) เช่น การเป่าแก้วแบบดั้งเดิมของสาธารณรัฐอาหรับซีเรีย, ความรู้ วิธีการ และแนวปฏิบัติดั้งเดิมเกี่ยวกับการปลูกมะกอกของประเทศตุรกี, การแสดง Mek Mulung ของประเทศมาเลเซีย, การเต้นรำเฉลิมฉลอง Ingoma Ya Mapiko ของประเทศโมซัมบิก เป็นต้น

และได้พิจารณาการขึ้นทะเบียนรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ (Representative List) เช่น

การเต้นรำพื้นเมืองโปโลเนสของประเทศโปแลนด์

เทศกาลซังโกของรัฐโอโยในประเทศไนจีเรีย

การทอผ้าอักลันปิญ่าด้วยเครื่องทอผ้าแบบทอมือของประเทศฟิลิปปินส์ เป็นต้น

“สงกรานต์ในประเทศไทย” ก็เป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติอันหลังนี้เอง

2. นายโกวิท ผกามาศ อธิบดีกรมส่งเสริมวัฒนธรรม เปิดเผยว่า ในวาระที่น่ายินดีของประชาชนชาวไทย กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ในฐานะหน่วยงานที่มีหน้าที่ส่งเสริมและดำเนินงานปกป้องคุ้มครองมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ จึงจัดงานฉลองสงกรานต์ มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนจาก UNESCO เพื่อประชาสัมพันธ์วาระสำคัญนี้ให้เป็นที่รับรู้อย่างกว้างขวาง

จะเผยแพร่องค์ความรู้ “สงกรานต์” มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม เพื่อกระตุ้นจิตสำนึกให้เกิดการสงวนรักษา อนุรักษ์ สืบสาน ปกป้อง คุ้มครองมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าของประเทศ

รวมทั้งยังช่วยเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจร่วมกันให้กับชาวต่างชาติที่อยู่ในประเทศไทย ทำให้เกิดการเรียนรู้และยอมรับในระบบสังคมและวัฒนธรรมที่แตกต่างกันของแต่ละชนชาติ

ในวันพฤหัสบดีที่ 7 ธ.ค. 2566 เวลา 18.00 น. กระทรวงวัฒนธรรม โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม จะจัดงานฉลองสงกรานต์ มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ (Songkran in Thailand, Traditional Thai New Year Festival) ณ ลานคนเมือง ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร และวัดสุทัศนเทพวราราม

นายเศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรี จะเป็นประธานเปิดงาน

ในงานจะมีพิธีสรงน้ำพระพุทธสิหิงค์ ขบวนแห่ฉลองสงกรานต์ไปยังวัดสุทัศนเทพวราราม ประกอบด้วย ขบวนมหาสงกรานต์จตุรทิศแผ่นดินไทย ขบวนอัญเชิญพระพุทธสิหิงค์ ขบวนตำนานนางสงกรานต์ ทั้ง 7 วัน

นำโดยแอนโทเนีย โพซิ้ว รองอันดับ 1 มิสยูนิเวิร์ส 2023 มาในชุด“นางมโหธรเทวี” (นางสงกรานต์ ประจำปี 2567)

ตามด้วยขบวนเริงรื่นชื่นสงกรานต์ 4 ภาค ขบวนแตรวงกลองยาว และยังมีการแสดงดนตรีโดยวงสุนทราภรณ์ ในเวลา 19.00 ณ ลานคนเมือง กทม.

กระทรวงวัฒนธรรมขอเชิญชวนพี่น้องประชาชนไทย ชาวต่างชาติ ร่วมแสดงความยินดี และมีส่วนร่วมสืบสาน รักษา ต่อยอดมรดกภูมิปัญญาประเพณีสงกรานต์ อันทรงคุณค่าของไทย ให้เกิดการสืบทอดอย่างยั่งยืน และใช้เป็นพลัง Soft Power ในการส่งเสริมการท่องเที่ยว กระตุ้นภาคเศรษฐกิจและดึงเม็ดเงินเข้าประเทศ

3. ความสำเร็จในการผลักดันนำเสนอให้ UNESCO ประกาศขึ้นทะเบียน “สงกรานต์ในประเทศไทย” เป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาตินั้น ต้องให้เครดิตรัฐบาลลุงตู่กว่า 99.99%

รัฐบาลเศรษฐาควรรักษาวัฒนธรรมอันดีงามของสังคมไทย นั่นคือ “มารยาททางการเมืองเบื้องต้น”

ควรรู้จักขอบคุณ ให้เครดิตรัฐบาลลุงตู่ และขับเคลื่อนต่อยอดต่อไปหลังจากนี้ เพื่อเป็นผลงานของรัฐบาลเศรษฐาต่อไป

4. คุณทิพานัน ศิริชนะ อดีตรองโฆษกรัฐบาลลุงตู่ ได้เปิดเผยข้อมูลที่น่าสนใจว่า ในช่วงรัฐบาลลุงตู่ มีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ที่ได้ขึ้นทะเบียน UNESCO ไปแล้ว เช่น โขน นวดไทย โนรา

และรออีก 4 รายการ คือ สงกรานต์ ต้มยำกุ้ง เคบายา ผ้าขาวม้า

“...การที่เราจะมีการขอขึ้น “มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม” (มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ หรือ UNESCO Intangible Cultural Heritage: ICH) ได้นั้น จะต้องให้ “สัตยาบัน” และเป็น “ภาคีสมาชิก” กับอนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ (Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage) ของ UNESCO ก่อน

รัฐบาลลุงตู่ จึงเริ่มต้นส่งมรดกภูมิปัญญาไทยให้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของโลก ดังนี้

10 มิ.ย. 2559 ให้สัตยาบันเข้าร่วมเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ (Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage)

ต่อมาไทยจึงขึ้นทะเบียนมรดกวัฒนธรรมไทย เป็น รายการตัวแทนมรดกทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ (Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity : RL) ของ UNESCO ได้ ดังนี้

2561 #โขน ศิลปะการแสดงของไทย ที่ผสมผสานองค์ประกอบทางดนตรี การร้อง วรรณกรรม นาฏศิลป์ พิธีกรรม และงานฝีมือ

2562 #นวดไทย ส่วนหนึ่งของศิลปะ วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมของการดูแลสุขภาพแบบไทย ในฐานะการรักษาโดยไม่ใช้ยาและการบำบัดด้วยตนเอง

2564 #โนรา การแสดง เต้นรำและการร้องเพลงสดที่มีชีวิตชีวาพร้อมกายกรรมจากภาคใต้ของไทย

ที่เหลือ อีก 4 ประเภท รัฐบาลลุงตู่ได้เสนอค้างไว้ คือ สงกรานต์ ต้มยำกุ้ง เคบายา ผ้าขาวม้า

ทั้งหมดนี้แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ

กลุ่ม 1 On-going nomination (อยู่ระหว่างรอการประกาศผล)

2566 #สงกรานต์ (มติครม. 24 มี.ค. 2563 ให้เสนอต่อ UNESCO) “ปีใหม่ไทย” เป็นประเพณีที่งดงาม ทรงคุณค่าและมีความสำคัญ สะท้อนถึงความเป็นไทยได้อย่างชัดเจน

2567 #ต้มยำกุ้ง (มติครม. 23 มี.ค. 2564 ให้เสนอต่อ UNESCO) เป็นอาหารที่สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตที่เรียบง่ายของชุมชนเกษตรกรรมริมแม่น้ำลำคลองในภาคกลางของไทย

2567 #เคบายา (มติครม. 11 เม.ย. 2566 ให้เสนอต่อ UNESCO) เป็นเสื้อสตรีพื้นเมืองในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นส่วนหนึ่งของการแต่งกายบาบ๋า - เพอรานากัน ในภาคใต้ของไทย

กลุ่ม 2 Files pending priority “O” treatment

2567 #ผ้าขาวม้า (มติครม. 28 ก.พ. 2566 ให้เสนอต่อ UNESCO) เป็นผ้าอเนกประสงค์ในวิถีชีวิตไทย มีลวดลายตารางสี่เหลี่ยมเป็นเอกลักษณ์และมีสีที่แตกต่างกันตามเอกลักษณ์เฉพาะท้องถิ่น

ทุกการทำงานต้องขอบคุณทุกพรรค ทุกฝ่ายที่ตั้งใจกันทำให้ประเทศไทยเจริญรุ่งเรืองต่อไปค่ะ...” - อ้น-ทิพานัน ศิริชนะ

5. หน้าที่และความท้าทายสำหรับรัฐบาลเศรษฐาและคนไทยต่อไป คือ จะต่อยอดเพื่อก่อให้เกิดประโยชน์อย่างไร สำหรับ “สงกรานต์ในประเทศไทย”

ในฐานะเป็นประเพณีที่งดงาม ทรงคุณค่าและมีความสำคัญ สะท้อนถึงความเป็นไทยได้อย่างชัดเจน

โดยที่วันสงกรานต์ “ปีใหม่ไทย” ถูกกำหนดขึ้นจากองค์ความรู้ทางด้านโหราศาสตร์และดาราศาสตร์ของไทยในการคำนวณปฏิทินตามแบบสุริยคติ

คือ วันและเวลาที่พระอาทิตย์เคลื่อนเข้าสู่ราศีเมษในเดือนเมษายนเท่านั้น

การเฉลิมฉลองวันสงกรานต์มีขึ้นเพื่อความเป็นสิริมงคลโดยกลุ่มคนเชื้อสายต่างๆ ทั่วประเทศไทย ซึ่งตระหนักในความกตัญญูต่อบรรพบุรุษและมีความเชื่อทางพุทธศาสนา มีการจัดกิจกรรมตามขนบธรรมเนียมของชุมชนท้องถิ่น สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่นมาอย่างต่อเนื่องในช่วงกลางเดือนเมษายนของทุกปี

ในความหมายนี้ การจะจัดงานสงกรานต์ตลอดเดือน แบบทยอยจัดมันตอบโจทย์หรือไม่ และย้อนแย้งกับแก่นสารของเสน่ห์แห่งสงกรานต์ หรือไม่?