วันที่สภาผู้แทนราษฎร ประชุมดุเดือดในปี 2475 คือวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2475 เรื่องที่มีการลุกถามและตอบโต้กันอย่างดุเดือดไม่ใช่เรื่องนโยบายการเมือง ไม่ใช่เรื่องนโยบายเศรษฐกิจแต่เป็นเรื่องที่ทหารได้เข้ามาตรวจค้นอาวุธปืนในตัวสมาชิกสภา ผู้ที่ลุกขึ้นถามคือ หลวงเดชาติวงศ์ วราวัฒน์ สมาชิกคณะราษฎรฝ่ายพลเรือน เรื่องนี้ปลัดกระทรวงกลาโหม พระยาประเสริฐสงคราม ชี้แจงว่า “ไม่ทราบในเรื่องนี้” ถึงตอนนี้ พระยามโนฯนายกรัฐมนตรี จึงชี้แจง

“ที่จริงเป็นเรื่องทางทหาร แต่พระยาราชวังสันไม่อยู่ในที่นี้ จึงขอชี้แจงแทน คือ ทหารนั้นถือว่าเป็นผู้รับผิดชอบในเรื่องความสงบเมื่อวานนี้ความปรากฏแก่เขาว่า มีบางคนพกอาวุธเข้ามาเป็นที่หวาดเสียวแก่สมาชิก เมื่อเขาถือว่าเป็นหน้าที่ระงับความสงบ จึ่งขออย่าให้พกเอาอาวุธเข้ามาในที่ประชุมเลย”

หลวงเดชาติวงศ์ฯ จึงได้อภิปรายเพิ่มเติม

“เหตุใดจึงไม่ขออนุญาตต่อสภานี้ความจริงสภานี้เป็นสภาอันสูงสุดของแผ่นดิน เหตุใดจึงใช้อำนาจห้ามปรามตรวจค้นโดยไม่บอกกล่าว และเมื่อผู้ที่มานั่งในสภาขั้นสูงนี้ได้แล้วก็นับว่าได้รับเกียรติยศได้ออนเนอร์ (Honour)”

ที่น่าสนใจก็คือ รองประธานสภาฯผู้ทำการแทนประธานสภาฯ พระยาศรยุทธเสนีย์ กล่าวว่า

“เรื่องนี้ข้าพเจ้าเองเข้ามาก็ถูกตรวจแต่ว่าอำนาจของสภานี้จะมีแค่ใด ในเวลานี้นั้นดูเหมือนจะรู้อยู่แล้ว และดูเหมือนจะไม่เป็นไปตามตัวหนังสือ และข้าพเจ้าเองก็ไม่ทราบว่าเพราะเหตุใด จึงขอให้ที่ประชุมวินิจฉัยว่าจะทำอย่างไร”

นายควง อภัยวงศ์ ซึ่งไม่ค่อยจะอภิปรายบ่อยนัก ได้ลุกขึ้นมาพูดอย่างดุเดือดว่า

“เมื่อได้พูดถึงเรื่องการค้นปืนแล้วใครจะแสดงความคิดเห็นว่าการกระทำครั้งนี้ผิดมากรู้สึกว่าคณะรัฐมนตรีจะกลับกลายเป็นดิ๊กเตเตอร์ (Dictator) ไปเสียแล้ว”

เมื่อโดนเล่นแรงเช่นนี้ พระยามโนฯจึงรีบชี้แจงอีกครั้ง

“เราไม่ปรารถนาที่จะเดิรแบบดิ๊กเตเตอร์ชีพ(Dictatorship) แต่การที่ต้องร้องขอค้นอาวุธปืน ก็เพราะเกิดมีความปรากฏว่ามีสมาชิกนำปืนเข้ามาด้วย เราปรารถนาจะให้ความปลอดภัยไม่ให้มีเรื่องราว และในเรื่องนี้แม้แต่ข้าพเจ้าเองก็ถูกค้น …แต่การทำเช่นนี้ข้าพเจ้ายอมรับ และถ้าหากว่าการที่ทำไปนี้ไม่เป็นที่พอใจของสภา ตามรัฐธรรมนูญสภาก็จะใช้อำนาจที่จะไม่ไว้วางใจให้ทำการต่อไปก็ได้”

ในวันนั้นมีสมาชิกสภาอีกหลายท่านที่ลุกขึ้นมาอภิปราย ที่น่าสังเกตก็คือสมาชิกสภาอย่างนายดิเรก ชัยนาม ที่ไม่ค่อยจะอภิปรายเล่นงานรัฐบาลนัก ยังลุกขึ้นมากล่าว

“เมื่อตะกี้นี้ท่านนายกรัฐมนตรี แถลงว่า ท่านเป็นผู้รับผิดชอบในเรื่องนี้ จึ่งขอเรียนว่าการเอาทหารเข้ามานั้นก็เพื่อจะรักษาความปลอดภัยให้แก่สมาชิกผู้แทนราษฎรแต่เมื่อตะกี้นี้ได้ตั้งใจจะออกไปปัสสาวะผ่านประตูหลัง ทหารไม่ยอมให้ออกไป จึ่งใคร่ทราบว่านี่หรือเรียกว่ารักษาความปลอดภัย”

ผู้ที่อภิปรายเล่นงานรัฐบาลรุนแรงหลายหลายครั้งอีกคนคือนายจรูญ สืบแสง

“แรกเริ่มเราก็พกอาวุธปืนได้ แต่การพวกนั้นไม่ใช่เพื่อหาเรื่องยิงกันเป็นการพกเพื่อป้องกันตัว และแต่ก่อนก็มิได้มีการตรวจ ทำไมเพิ่งจะมารู้สึกเกรงกลัวกันในเวลานี้เอง และได้ทราบว่าเวลานี้นายกรัฐมนตรี พระยาศรีวิสารวาจา และนายประยูร ภมรมนตรี ได้อพยพเข้าอยู่ในวังปารุสกวันเพราะเหตุใด เพราะกลัวจะถูกยิงหรือ”

เหตุการณ์ในวันนั้นจบลง โดยที่ประชุมมีมติเห็นชอบตามที่ผู้ทำการแทนประธานสภาฯ ขอให้ทางทหารได้ถอนคำสั่ง ที่สั่งไปในเรื่องพกอาวุธปืน จึงเสมือนรัฐบาลแพ้ แต่ การที่นายกรัฐมนตรีและคนสำคัญในรัฐบาลอีกสองคนย้ายที่พักในคืนนั้นดูจะแปลกมาก

นรนิติ เศรษฐบุตร