Logo วันเสาร์ ที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2569
แนวหน้า
  • แนวหน้า
  • หน้าแรก
  • คอลัมน์
    • คอลัมน์วันนี้
    • คอลัมน์ออนไลน์
    • คอลัมน์การเมือง
    • คอลัมน์ลงมือสู้โกง
    • โลกธุรกิจ
    • ผู้หญิง
    • บันเทิง
    • Like สาระ
    • ดูทั้งหมด
  • ข่าวเด่น
  • พระราชสำนัก
  • การเมือง
  • โลกธุรกิจ
  • อาชญากรรม
  • กทม.
  • ในประเทศ
  • เกษตร
  • ต่างประเทศ
  • กีฬา
  • ผู้หญิง
  • บันเทิง
  • ยานยนต์
  • Like สาระ
หน้าแรก / คอลัมน์ / คอลัมน์การเมือง / กวนน้ำให้ใส
กวนน้ำให้ใส

กวนน้ำให้ใส

สารส้ม
วันจันทร์ ที่ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2567, 02.00 น.
สส.เพื่อไทยหนีหมายจับศาล ต้องถูกขับออกจากพรรค

ดูทั้งหมด

  • Facebook
  • Twitter
  • Line
  •  

คดีตากใบ กำลังจะหมดอายุความ ในวันที่ 25 ตุลาคมนี้


ถ้าไม่สามารถนำตัวจำเลยมาดำเนินคดีความได้ คดีจะสิ้นสุดไป

เป็นภาพสะท้อนถึงความไร้ประสิทธิภาพของระบบยุติธรรมตั้งแต่ต้นธาร ที่ไม่สามารถนำตัวจำเลยขึ้นไปสู่ชั้นศาลยุติธรรมได้

1. กรณีเหตุการณ์สลายการชุมนุมที่ สภ.ตากใบ จ.นราธิวาส เมื่อวันที่ 25 ต.ค. 2547 มีการจับกุมผู้ชุมนุม นำตัวขึ้นรถบรรทุกนอนทับกัน เคลื่อนย้ายออกจากพื้นที่ เสียชีวิตรวม 78 คน

เมื่อวันที่ 23 ส.ค.2567 ศาลจังหวัดนราธิวาส มีคำสั่งรับฟ้องคดีตากใบ คดี อ.578/2567 ที่ญาติผู้ตายเป็นโจทก์ยื่นฟ้อง พล.อ.พิศาล วัฒนวงษ์คีรี อดีตเเม่ทัพภาค 4 กับพวก รวม 9 คน ได้แก่

จำเลยที่ 1 พล.อ.พิศาล วัฒนวงษ์คีรี อดีตแม่ทัพภาคที่ 4 ปัจจุบันเป็น สส.บัญชีรายชื่อพรรคเพื่อไทย

จำเลยที่ 3 พล.อ.เฉลิมชัย วิรุฬห์เพชร ยศในขณะนั้น อดีตผู้บัญชาการพล. ร. 5

จำเลยที่ 4 พล.ต.อ.วงกต มณีรินทร์ อดีต ผอ.ศูนย์ปฏิบัติการสำนักงานตำรวจแห่งชาติส่วนหน้า และอดีต สว.

จำเลยที่ 5 พล.ต.ท.มาโนช ไกรวงศ์ ยศขณะนั้นในฐานะอดีตผู้บัญชาการตำรวจภูธรภาค 9 อดีต สว.

จำเลยที่ 6 พล.ต.ต.ศักดิ์สมหมาย พุทธกุล อดีตผู้กำกับสภ.อ.ตากใบในขณะนั้น

จำเลยที่ 8 นายศิวะ แสงมณี ขณะนั้นตำแหน่งรองผอ.กองอำนวยการเสริมสร้างสันติสุขจังหวัดชายแดนภาคใต้และเป็นรองปลัดกระทรวงมหาดไทย

ยกฟ้องจำเลยที่ 2 พล.ท.สินชัย นุตสถิตย์  อดีตรองแม่ทัพภาค และยกฟ้องจำเลยที่ 7 พ.ต.อ.ภักดี ปรีชาชน อดีตรองผู้กำกับสภ.อ.ตากใบ

ศาลประทับฟ้อง ในส่วนจำเลยที่ 1, 3-6 และ 8,9 มีมูลความผิดในความผิดฐานร่วมกันฆ่าผู้อื่น ร่วมกันพยายามฆ่าผู้อื่น ร่วมกันทำร้ายร่างกายเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงเเก่ความตาย หน่วงเหนี่ยวกักขังเป็นเหตุให้ถึงเเก่ความตาย ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288 ประกอบมาตรา 83 มาตรา 288 ประกอบมาตรา 80,83 มาตรา 310 วรรคสอง ประกอบมาตรา 290, 83 ให้ประทับฟ้องไว้พิจารณา (จำเลยยังเป็นผู้บริสุทธิ์อยู่)

แต่จนบัดนี้ ยังไม่สามารถได้ตัวจำเลยคนสำคัญมาดำเนินคดีเลย

โดยเฉพาะจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็น สส.พรรคพรรคเพื่อไทยในปัจจุบัน

2. ที่ผ่านมา เหตุการณ์ตากใบคือหน่งในบาดแผล บ่อนทำลายความรู้สึกของประชาชนในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้ ทำให้เกิดความไม่ไว้ใจเจ้าหน้าที่รัฐ

ล่าสุด รองนายกฯ ภูมิธรรม ชี้แจงในสภาผู้แทนราษฎร ระบุว่า เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทุกคนเสียใจ ไม่มีใครอยากเห็นเหตุการณ์ที่มีประชาชนตายมากขนาดนี้ เหตุการณ์ตากใบมีความจริงหลายมิติที่เข้ามาเกี่ยวข้อง มีรายละเอียดอีกมาก รายงานนั้นสรุปว่า ทุกคนที่อยู่บนรถเกิดการเสียชีวิตเพราะการขาดอากาศหายใจเป็นหลัก เพราะฉะนั้น เป็นเรื่องกระบวนการที่เกิดขึ้นระหว่างที่มีการลำเลียงคนไปที่ค่าย ไม่เกี่ยวกับการตายเพราะอาวุธ ซึ่งยังหาผู้ผิดจริงไม่ได้ เพราะเกิดความสับสนวุ่นวาย มีรายงานด้วยว่าเมื่อแม่ทัพภาคที่ 4 ได้เห็นว่ามีการลำเลียงคนขึ้นไปในลักษณะนั้นก็ได้พยายามยับยั้งไว้ เพราะฉะนั้นไม่ได้หมายความว่ามีเจตนาหวังเอาคนไปทับให้ตาย เหตุการณ์นี้ไม่พึงประสงค์ แต่ก็ควรให้ความเป็นธรรมด้วย ไม่ใช่เรื่องความตั้งใจจะฆ่ากัน ไม่ได้เป็นความเจตนา แต่เป็นความสับสนอลหม่าน

รองนายกฯ ภูมิธรรมยังกล่าวด้วยว่า ที่ผ่านมา ในสมัยรัฐบาลยิ่งลักษณ์ มีกระบวนการเยียวยาผู้เสียชีวิตเป็นจำนวนเงิน 7 ล้านบาทต่อผู้เสียชีวิตหนึ่งคนนั่นคือ ความพยายามให้ทุกฝ่ายเห็นว่า เรื่องนี้ไม่ควรเกิดขึ้น และควรใช้เป็นอุทาหรณ์มากกว่าในการใช้เป็นเครื่องมืออธิบายว่า รัฐบาลตั้งใจจะฆ่าหรือไม่ใส่ใจไม่เห็นคุณค่าชีวิต ในกระบวนการทางกฎหมายก็ว่ากันไป

“ผู้ที่ถูกกล่าวหาทั้งหมดตอนนี้ ยังหาตัวไม่ได้ ตำรวจก็ต้องดำเนินการตามหมายจับ ซึ่งไม่ใช่เรื่องง่าย ถ้ารู้ก็จับได้แล้ว ตอนนี้ก็ต้องให้กระบวนการยุติธรรมทำหน้าที่เดินไป ผู้ถูกกล่าวหายังถือว่า เป็นผู้บริสุทธิ์ เมื่อยังไม่ได้เข้าสู่กระบวนการต่อสู้ กระบวนการยุติธรรมก็ต้องดำเนินการให้บรรลุผลให้เร็วที่สุด” – นายภูมิธรรมกล่าว

3. ทักษิณ ชินวัตร กับเหตุการณ์ตากใบ

วันที่ 25 ต.ค.2565 ทักษิณกล่าวระหว่าง live กลุ่มแคร์ โทนี่ วู้ดซัม ระบุว่า ขอแสดงความเสียใจกับครอบครัวผู้สูญเสีย พร้อมเล่าว่าเมื่อ 18 ปีที่แล้ว วันนั้นขณะเกิดเหตุได้ตีกอล์ฟอยู่ย่านบางนา และได้รับรายงานว่ามีการไปล้อมโรงพักเพื่อจะให้ปล่อยตัวผู้ต้องหา ซึ่งเป็นผู้ต้องหาที่ถูกกล่าวหาว่านำอาวุธไปส่งให้กับผู้ก่อความไม่สงบ

ทางตำรวจได้มาถามว่าจะทำยังไง ซึ่งได้บอกไปว่าทำอย่างนั้นไม่ได้ ต้องดำเนินคดีตามกฎหมาย ซึ่งมีการล้อมอยู่นาน ผลสุดท้ายการที่เจ้าหน้าที่ใช้น้ำฉีด และมีการปะทะกัน ซึ่งน่าจะมีผู้เสียชีวิต 6 คน ซึ่งเป็นเรื่องของฝ่ายปกครอง ตำรวจ และช่วงนั้นทหารนิดหน่อย หลังจากนั้นก็มีการสลายชุมนุม และมีการจับกุมผู้ที่มาชุมนุมไป แต่หลังจากนั้นไม่รู้เลยว่าจับยังไง เอาไว้ที่ไหน ไม่มีใครรายงาน มารู้อีกทีก็มีการตายเกิดขึ้น

“..ผมก็อ้าว ทำไมถึงตาย มันจบไปแล้วที่นั่น แล้วทำไมมีการตายอีก ปรากฏว่า มีการลำเลียงผู้ต้องหาที่อ่อนล้ามาทั้งวัน เพราะเป็นช่วงที่ถือศีลอดช่วงรอมฎอน และแทนที่จะเอาไปไว้ในรถบรรทุกดีๆ กลับแต่เอาไปซ้อนกัน

ผมคิดว่ามนุษย์ทั่วไปไม่น่าจะคิดเอาไปซ้อนกันได้อย่างนั้น มันก็ขาดอากาศหายใจ ก็ตายบ้าง เจ็บบ้าง

ผมมารับรู้รายงานที่หลัง ก็เสียใจ ทำไมมันซื่อบื้อขนาดนี้ ผมก็เป็นคนเกลียดคนโง่อยู่แล้ว พอทำอะไรพวกนี้ผมก็ด่า วันนั้นก็ไม่รู้อะไรลึกกว่านี้ รู้ที่รายงานมาแบบนี้ เสร็จแล้วผมก็โดนเกลียดชัง โดนโกรธจากมุสลิมที่นั่น..

...ถึงแม้ผมจะไม่ได้สั่งการ แต่ในฐานะนายกรัฐมนตรี ขณะนั้น ผมต้องขอโทษ ขออภัย ญาติพี่น้องผู้ที่สูญเสียในครั้งนั้นด้วย ซึ่งถือว่าเป็นการผิดพลาดอย่างแรง ของการลำเลียงผู้ต้องหาแบบนั้น ตอนหลังมาวัวหายแล้วล้อมคอก มาซื้อรถกันผู้ต้องหาหลบหนี…”

4. ปัจุจบัน นายทักษิณกลับมาอยู่ประเทศไทยแล้ว ยังมีบทบาททางการเมืองอย่างมาก

นายกรัฐมนตรี คือ แพทองธาร ชินวัตร ลูกสาวนายทักษิณ ชินวัตร

โดยที่อุ๊งอิ๊งค์ ยังเป็นหัวหน้าพรรคเพื่อไทยด้วย

ขณะที่จำเลยที่ 1 คดีตากใบ คือ พล.อ.พิศาล วัฒนวงษ์คีรี สส.บัญชีรายชื่อพรรคเพื่อไทย

พรรคเพื่อไทยไม่ต้องมีบทบาท แสดงออกถึงความรับผิดชอบ หรือจัดการอะไรไม่ได้เลย จริงหรือ?

ถามหัวหน้าพรรคเพื่อไทย รองหัวหน้าพรรค บิ๊กอ้วน ฯลฯ ว่า บุคคลที่หลบหนีหมายจับ ในคดีร้ายแรง สมควรจะให้เป็น สส.ต่อไปหรือไม่?

เข้าข่ายฝ่าฝืนมาตรฐานจริยธรรม หรือไม่?

เมื่อบุคคลนั้น สังกัดพรรคเพื่อไทย แล้วพรรคเพื่อไทยจะไม่ดำเนินการอะไรเลยหรือ?

น่าอับอายขายหน้า หรือไม่?

จะแสดงความจริงใจมากกว่าการกล่าว “ขออภัย” หรือกล่าวแค่แสดงความเสียใจ อย่างไร?

อย่างน้อย พรรคเพื่อไทยต้องดำเนินการขับ สส.ดังกล่าวออกจากการเป็นสมาชิกพรรค ดำเนินการเพื่อให้พ้นจากการเป็น สส. หรือไม่?

ถ้าไม่ทำ ย่อมสะท้อนว่า นี่คือมาตรฐานของพรรคเพื่อไทยเอง

สารส้ม

เงื่อนไขการแสดงความคิดเห็น ซ่อน

โปรดอ่านก่อนแสดงความคิดเห็น

1.กรุณาใช้ถ้อยคำที่ สุภาพ เหมาะสม ไม่ใช้ ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่น สร้างความแตกแยกในสังคม งดการใช้ถ้อยคำที่ดูหมิ่นหรือยุยงให้เกลียดชังสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์

2.หากพบข้อความที่ไม่เหมาะสม สามารถแจ้งได้ที่อีเมล์ online@naewna.com โดยทีมงานและผู้จัดทำเว็บไซด์ www.naewna.com ขอสงวนสิทธิ์ในการลบความคิดเห็นที่พิจารณาแล้วว่าไม่เหมาะสม โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ทุกกรณี

3.ขอบเขตความรับผิดชอบของทีมงานและผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซด์ อยู่ที่เนื้อหาข่าวสารที่นำเสนอเท่านั้น หากมีข้อความหรือความคิดเห็นใดที่ขัดต่อข้อ 1 ถือว่าเป็นกระทำนอกเหนือเจตนาของทีมงานและผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซด์ และไม่เป็นเหตุอันต้องรับผิดทางกฎหมายในทุกกรณี

  • Facebook
  • Twitter
  • Line
  •  
  • Breaking News
  • ข่าวยอดนิยม
  • คอลัมน์ฮิต
08:27 น. หุ้นไทยฟื้นแรง รัฐบาล ชี้ เป็นผลจากเสถียรภาพทางการเมือง ช่วยดันความเชื่อมั่นต่างชาติ
08:04 น. รัฐบาลเปิดทบทวนสิทธิบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ 17–31 ก.ค. ผ่าน 4 ช่องทาง แก้ไขข้อมูลได้ถึง 16 ส.ค.
08:00 น. 7 ภาพยนตร์ฮ่องกงหาชมยาก ในเทศกาลหนัง HONG KONG FILM GALA PRESENTATION 2026
07:48 น. อย่าเพิ่งทิ้งสิทธิ์ รัฐ แนะ ผู้พลาดสวัสดิการแห่งรัฐ ‘กรรมสิทธิ์รถเกิน’ ยื่นอุทธรณ์-เช็กข้อมูลฟรี
07:42 น. ลอบยิงชาวบ้านปัตตานีเจ็บ 2 ราย คาหมู่บ้านท่าสู ปัตตานี เจ้าหน้าที่รุดตรวจพื้นที่
ดูทั้งหมด
ดีเอสไอ บุกรวบ ‘มัลลิกา’ ผู้บริหารบริษัท QRS โบรกเกอร์ลงทุนเทรด Forex โยงสัมพันธ์-เส้นเงิน ‘ภาวุธ’
ภัทราภรณ์ นั่งประธานสภา กทม.หญิงคนแรก ‘เนติภูมิ-นริสสร’ นั่งรองประธาน คนที่ 1-2 ตามโผ
ตึงเครียดหนัก รัสเซีย ส่ง เครื่องบินวันสิ้นโลก ปักหลักเตหะราน แผ่อำนาจเขย่าขวัญสหรัฐฯ
เท่ง เถิดเทิง เผยสาเหตุ ประกาศขายที่ดิน 18 ไร่ วิวภูเขา-ติดน้ำ บรรยากาศสุดฟิน
รวบ ‘โค้ชเจมส์’ แม่ทีมฟอเร็กซ์ คาสนามบินสุวรรณภูมิ โยงเส้นเงิน 833 ล้าน
ดูทั้งหมด
กรุงธนบุรี กรุงรัตนโกสินทร์ กับกรุงเทพมหานคร
60 ปีที่กินแห้ว
บุคคลแนวหน้า : 18 กรกฎาคม 2569
ฟิลิปปินส์วุ่นวายเมื่อรัฐบาลใช้อิทธิพลภายนอกกำจัดศัตรูทางการเมือง
งบฯ ผู้ช่วย สส.-สว. ความคุ้มค่าที่ผู้แทนฯ ยุคใหม่ต้องพิสูจน์
ดูทั้งหมด

เรื่องอื่นๆ ที่น่าสนใจ

หุ้นไทยฟื้นแรง รัฐบาล ชี้ เป็นผลจากเสถียรภาพทางการเมือง ช่วยดันความเชื่อมั่นต่างชาติ

ลอบยิงชาวบ้านปัตตานีเจ็บ 2 ราย คาหมู่บ้านท่าสู ปัตตานี เจ้าหน้าที่รุดตรวจพื้นที่

ความเสี่ยงสูง! ทร.แจ้งแนวทางด่วน เตือนเรือพาณิชย์ไทย เลี่ยงน่านน้ำตะวันออกกลาง

‘ทราย สก๊อต’ ฟาดกลับ ‘กฤษณ์ ศรีภูมิเศรษฐ์’ ปมวิจารณ์ทัศนคติคนไทย ลั่นของแพงไม่ใช่ของดีเสมอไป

กทม.งัดเช็กลิสต์ใหม่ ยกระดับความปลอดภัยขั้นสุด ลุยสแกนทุกจุดเสี่ยง เข้มตรวจ 919 ร้านทั่วกรุง

ภาวุธ รีบแจงวุ่น! ปมถูกวิจารณ์ปล่อยผ่าน AI Pass ยันลุยตรวจสอบเข้ม

  • Breaking News
  • หุ้นไทยฟื้นแรง รัฐบาล ชี้ เป็นผลจากเสถียรภาพทางการเมือง ช่วยดันความเชื่อมั่นต่างชาติ หุ้นไทยฟื้นแรง รัฐบาล ชี้ เป็นผลจากเสถียรภาพทางการเมือง ช่วยดันความเชื่อมั่นต่างชาติ
  • รัฐบาลเปิดทบทวนสิทธิบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ 17–31 ก.ค. ผ่าน 4 ช่องทาง แก้ไขข้อมูลได้ถึง 16 ส.ค. รัฐบาลเปิดทบทวนสิทธิบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ 17–31 ก.ค. ผ่าน 4 ช่องทาง แก้ไขข้อมูลได้ถึง 16 ส.ค.
  • 7 ภาพยนตร์ฮ่องกงหาชมยาก ในเทศกาลหนัง HONG KONG FILM GALA PRESENTATION 2026 7 ภาพยนตร์ฮ่องกงหาชมยาก ในเทศกาลหนัง HONG KONG FILM GALA PRESENTATION 2026
  • อย่าเพิ่งทิ้งสิทธิ์ รัฐ แนะ ผู้พลาดสวัสดิการแห่งรัฐ ‘กรรมสิทธิ์รถเกิน’ ยื่นอุทธรณ์-เช็กข้อมูลฟรี อย่าเพิ่งทิ้งสิทธิ์ รัฐ แนะ ผู้พลาดสวัสดิการแห่งรัฐ ‘กรรมสิทธิ์รถเกิน’ ยื่นอุทธรณ์-เช็กข้อมูลฟรี
  • ลอบยิงชาวบ้านปัตตานีเจ็บ 2 ราย คาหมู่บ้านท่าสู ปัตตานี เจ้าหน้าที่รุดตรวจพื้นที่ ลอบยิงชาวบ้านปัตตานีเจ็บ 2 ราย คาหมู่บ้านท่าสู ปัตตานี เจ้าหน้าที่รุดตรวจพื้นที่
ดูทั้งหมด

คอลัมน์ที่เกี่ยวข้อง

การปรับเปลี่ยนนโยบายไฟฟ้าแบบ ‘พูดแล้วทำ พลัส’  สัญญาณและแนวโน้มดี

การปรับเปลี่ยนนโยบายไฟฟ้าแบบ ‘พูดแล้วทำ พลัส’ สัญญาณและแนวโน้มดี

17 ก.ค. 2569

จากยุคลุงตู่ ถึงยุคลุงหนู+น้าเอก  ปรับเกณฑ์บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ

จากยุคลุงตู่ ถึงยุคลุงหนู+น้าเอก ปรับเกณฑ์บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ

16 ก.ค. 2569

ปมเขากระโดง  ตัวอย่างการปั่นจนกองเชียร์เสี่ยงคุก

ปมเขากระโดง ตัวอย่างการปั่นจนกองเชียร์เสี่ยงคุก

15 ก.ค. 2569

ถ้าเกิดเหตุไฟไหม้สถานบริการอีก  ก็คงจะมีคนตายอีก!

ถ้าเกิดเหตุไฟไหม้สถานบริการอีก ก็คงจะมีคนตายอีก!

14 ก.ค. 2569

คนควรเด่นดัง  กับ คนที่ควรดับ

คนควรเด่นดัง กับ คนที่ควรดับ

13 ก.ค. 2569

ผู้นำฝ่ายค้าน ‘ปากเปราะ’  กับขุนคลัง ฝีมือฉมัง แม่นยำ

ผู้นำฝ่ายค้าน ‘ปากเปราะ’ กับขุนคลัง ฝีมือฉมัง แม่นยำ

10 ก.ค. 2569

ปิดฉากสัญญาทาส - ซื้อไฟฟ้าจากนายทุนชั่วนิรันดร์  เปิดฉากสัญญาไท – ซื้อไฟแดดจากหลังคาชาวบ้าน

ปิดฉากสัญญาทาส - ซื้อไฟฟ้าจากนายทุนชั่วนิรันดร์ เปิดฉากสัญญาไท – ซื้อไฟแดดจากหลังคาชาวบ้าน

9 ก.ค. 2569

พิพากษาคุก 5 ปี  ‘นายกเสาไฟกินรี’ ยังมีอีกหลายคดี

พิพากษาคุก 5 ปี ‘นายกเสาไฟกินรี’ ยังมีอีกหลายคดี

8 ก.ค. 2569

Back to Top
FooterLogo

ผู้ดูแลเว็บไซต์ www.naewna.com
webmaster นายปรเมษฐ์ ภู่โต
ดูแลรับผิดชอบข่าว/ภาพ/โฆษณา/ข้อมูลอื่นๆที่เกี่ยวข้องกับเว็บไซต์
กรรมการบริษัทฯ, กรรมการผู้มีอำนาจ ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการนำเสนอข่าว/ภาพ/ข้อมูลใดๆในเว็บไซต์ทั้งสิ้น

Social Media

  • Facebook
  • Twitter
  • Line
  • Youtube
  • Instagram
  • Tiktok
  • RSSFeed
  • หน้าแรก |
  • เกี่ยวกับแนวหน้า |
  • โฆษณากับเรา |
  • ร่วมงานกับเรา |
  • ติดต่อแนวหน้า |
  • นโยบายข้อตกลง
Copyright © 2026 Naewna.com All right reserved