การเลือกตั้งผู้แทนราษฎรครั้งแรกของสยาม นับว่าเป็นมหกรรมประชาธิปไตยภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองฯเลยทีเดียว ที่แสดงให้เห็นว่า จากนามธรรมของรูปแบบการปกครองที่เรียกกันว่าราชาธิปไตยตามรัฐธรรมนูญ มาเป็นการปฏิบัติ ที่บอกว่าอำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชนนั้นเป็นอย่างไร แม้การเลือกตั้งครั้งแรกของสยาม จะเป็นการเลือกตั้งทางอ้อมก็ตาม โดยภาพรวมถือได้ว่ารัฐบาลได้จัดการเลือกตั้งได้ค่อนข้างเรียบร้อย ทั้งๆที่ในช่วงที่กำลังดำเนินการเลือกตั้งนั้น จะมีการก่อการกบฏบวรเดชซึ่งมีผู้นำกองทหารเข้าล้มรัฐบาล จนเกิดการสู้รบกันหลายวันก่อนที่รัฐบาลจะสามารถปราบกบฏได้ และเดินหน้าต่อให้การเลือกตั้งสำเร็จเรียบร้อยได้ผู้แทนราษฎรครบจำนวน 78 นาย คือเป็นบุรุษทั้งหมด สตรีไม่ได้รับเลือกตั้งเลย

การเลือกตั้งครั้งนี้ ที่น่าสังเกตก็คือคณะราษฎรหรือคณะผู้ก่อการฯได้วางตัวค่อนข้างจะเป็นกลาง เพราะไม่ส่งผู้สมัครในนามคณะราษฎรเลย ทั้งนี้อาจเป็นเพราะสมาคมคณะราษฎรถูกล้มไปตั้งแต่หลังพระยามโนปกรณ์นิติธาดาปิดสภา แต่ก็มีคนที่เป็นสมาชิกคณะราษฎรสายพลเรือนได้ลงสมัครรับเลือกตั้ง 5 คน โดยไม่มีใครได้รับเลือกตั้งเลย นอกจากนี้ยังมีบุคคลที่เคยเกี่ยวข้องกับสมาคมคณะราษฎรที่ขยายสาขาไปตามต่างจังหวัดได้ลงสมัครรับเลือกตั้ง และมีผู้ได้รับเลือกตั้งด้วย เช่น นายไต๋ ปาณิกบุตร ขุนสมาหารหิตะคดี และหลวงศรีประกาศ

ดูจากภาพทั่วไปพบว่าอดีตข้าราชการกับผู้ที่มีอาชีพทางกฎหมายลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นจำนวนมากกว่ากลุ่มอื่นๆ และในจำนวนผู้ที่ชนะเลือกตั้งนั้นมีอดีตข้าราชการได้รับเลือกเป็นผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้งชุดแรกจำนวนมากกว่าผู้ที่ไม่เคยรับราชการ

รายนามผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้งชุดแรก จำนวน 78 นาย มี นายพลโท พระยาเทพหัสดิน นายไต๋ ปาณิกบุตร ขุนสมาหารหิตะคดี พระบริรักษ์ราชอักษร นายดาบยู่เกียง ทองลงยา นายฮั้ว ตามไท รองอำมาตย์เอก หลวงพิพัฒน์พลกาย หลวงนรินทร์ประสาทเวช นายหอมจันทร์ วัฒนวิจารณ์ นายนิติ โสรัต นายสอน วงษ์โต หลวงนาถนิติธาดา หลวงสโมสรราชกิจ พระดุลยธารณปรีชาไวท์ หลวงศรีประกาศ พระพิพิธนากร นายจัง จริงจิต นายกิมทะ นิรันตพาณิช พระประณาทกรณี นายทองอยู่ พุฒพัฒน์ นายพันเอก พระยาวิเศษสิงหนาท นายดาบเทียม ศรีพิสิษฐ์ นายนาวาโท พระศรการวิจิตร นายพันเอก พระยาเสนาภิมุข นายสนิท เจริญรัฐ รองอำมาตย์โท มงคล รัตนวิจิตร นายสวัสดิ์ ยุวะเวส หลวงศรีเขตร์นคร ขุนชำนาญภาษา นายจำรัส มหาวงศนันท์ นายพันตรี หลวงศักดิ์รณการ นายทองกระจาย รัชตะวรรณ นายมิ่ง เลาห์เรณู นายร้อยโท ทองคำ คล้ายโอภาส นายแทน วิเศษสมบัติ นายเลมียด หงสประภาส หลวงวัฒนคดี นายร้อยตรี ถัด รัตนพันธุ์ ขุนคุรุการพิจิตร์ รองอำมาตย์โท ขุนประเจตดรุณพันธ์ นายแข ยูนิพันธ์ ขุนอินทรภักดี นายวงศ์ แสนศิริพันธ์ุ พระพิไสยสุนทรการ พระยาสารคามคณาภิบาล นายทองม้วน อัตถากร รองเสวกตรี บุญศิริ เทพาคำ นายสง่า สายศิลป์ นายพันตรี พระไพศาลเวชกรรม จ่านายสิบ ขุนเสนาสัสดี ขุนขจรเขานิเวศน์ หลวงประสานนฤชิต นายกิมเส็ง สินธุเสก นายสว่าง ศรีวิโรจน์ นายสรอย ณ ลำปาง นายบุญมี ตุงคนาคร นายบุญมา เสริฐศรี ขุนพิเคราะห์คดีหลวงวรนิติปรีชา รองอำมาตย์ตรี เจือ ศรียาภัย พระยาสมันตรัฐบุริน นายเขียน กาญจนพันธ์ รองอำมาตย์ตรี สุวรรณ มหัคฆะกาญจนะ ขุนสุคนธวิท ศึกษากร นายร้อยตำรวจตรี บุญแถม ปิตยานนท์ นายไสว อินทรประชา นายแข วัจนลักษณะ นายมนูญ บริสุทธิ์ ขุนวรศาสน์ดรุณกิจ ขุนรักษ์รัษฎากร ขุนวรสิษฐดรุณเวทย์ นายเกริ่น แสนโกศิก ขุนรักษาธนากร นายฟัก ณ สงขลา นายเทียบ นันทแพศย์ นายทองอินทร์ ภูริพัฒน์ นายเลียง ไชยกาล และนายเนย สุจิมา

ในจำนวนนี้ผู้แทนฯที่มีอายุน้อยที่สุดคือนายเลมียด ซึ่งเป็นนิสิตจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ได้รับเลือกเป็นผู้แทนฯ จังหวัดอยุธยา มีอายุเพียง 23 ปี ส่วนผู้แทนฯที่มีอายุมากที่สุดได้แก่หลวงวัฒนคดี ผู้แทนฯ จังหวัดพังงา อายุ 63 ปี

นรนิติ เศรษฐบุตร