คนไทยวัยห้าสิบปีอัพ เคยวิตกกังวลว่า ประเทศไทย เป็นโดมิโนตัวต่อไป ที่ล้มเป็นคอมมิวนิสต์ตามประเทศเพื่อนบ้านแต่หลังจาก หม่อมราชวงศ์ คึกฤทธิ์ ปราโมช ไปสร้างความสัมพันธ์ครั้งประวัติศาสตร์ กับประธาน เหมา เจ๋อ ตุง ในปี 2518

ความวิตกกังวลของคนไทยน้อยลง ตั้งแต่คอมมิวนิสต์จีนตัดความช่วยเหลือพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย(พคท.)ทำให้ คปท. อ่อนแอลง แต่ความกังวลของคนไทยก็หวนกลับมาใหม่และรุนแรงขึ้นในปี 2520 เมื่อ พคท. ได้กำลังเพิ่มนับหมื่นคนเข้าร่วมงานหลังเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519

นักศึกษา และประชาชนหลายหมื่นคนที่อยู่ในเหตุการณ์ และได้เห็นการล้อมสังหารโหดในธรรมศาสตร์ หนีตายเข้าป่าจับปืน ร่วมกับ พคท. ในเขตงานต่างๆ ทั่วประเทศไทยในยุทธการที่เรียกว่า “ป่าล้อมเมือง” ได้สร้างความหวาดกลัวขึ้นทั่วไป เมื่อทหารป่า พคท.เคลื่อนไหวในชนบทและแทรกซึมเมืองใหญ่ ปล้นรถทัวร์ ปล้นรถไฟ เผาสถานีตำรวจ และหน่วยงานราชการ

และสามปีต่อมาความหวาดกลัวของคนไทยก็ลดน้อยลงจนหมดไปในที่สุด หลัง รัฐบุรุษ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ นิรโทษกรรมทั่วไป ในคำสั่งนายกรัฐมนตรีฉบับที่ 66/23 เปิดโอกาสให้ออกจากป่ามาร่วมพัฒนาประเทศไทย

การนิรโทษกรรมประสบความสำเร็จครั้งประวัติศาสตร์ มาจากปัจจัยหลายประการ หนึ่งในนั้นคือคนหนุ่มสาวหนีเข้าป่าเพราะกลัวการตามล่า ทนความลำบากในป่าไม่ไหว และเบื่อหน่ายการสู้ตามอุดมการณ์ที่ไม่มีวันชนะจึงทิ้งป่ากลับเมือง

ยกเรื่องนี้ขึ้นมารำลึกความหลังกับผู้อ่าน หลังอ่านบทวิเคราะห์ Aye Chan Hsu นักวิเคราะห์การเมืองและทหารชาวพม่า เพื่อให้ร่วมพิจารณาว่า วิกฤตการเมืองในพม่า มีส่วนคล้ายกับหลัง 6 ตุลาคม 2519 หรือไม่

กล่าวคือ สงครามระหว่างรัฐบาลกลางพม่ากับกลุ่มชาติพันธุ์มีมานานกว่า 60 ปี ที่ผ่านมา การสู้รบจำกัดวงในพื้นที่อิทธิพลกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ แต่หลังจาก พลเอก มินอ่อง หล่าย ยึดอำนาจ จากรัฐบาล นางออง ซาน ซู จี1 กุมภาพันธ์ 2564 ที่ประชาชนต่อต้านแบบอารยะขัดขืน

สหรัฐอเมริกาที่มักแทรกแซงการยึดอำนาจ ฉวยโอกาสปลุกปั่นให้ท้าย ทำให้การต่อต้านแบบอารยะขัดขืนกลายเป็นความรุนแรง ก่อจลาจล เผาทำลายโรงงาน ร้านค้า กิจการทุกอย่างที่เป็นของคนจีน

คณะผู้บริหารแห่งรัฐหรือผู้ยึดอำนาจประกาศกฎอัยการศึก ปราบปรามผู้ประท้วงที่สร้างความรุนแรงที่มีข่าวว่า มหาอำนาจตะวันตก ก็จัดตั้งกองกำลังพิทักษ์ประชาชน (PDF) ขึ้นมาพร้อมๆ กับที่ ออง ซาน ซู จี ประกาศปฏิวัติประชาชน เรียกร้องทุกหมู่บ้านตำบล หยิบฉวยอาวุธที่มีขึ้นมาสู้รบปรบมือกับรัฐบาลทหาร

ตั้งแต่นั้นมาสื่อตะวันตกเรียกการต่อต้านยึดอำนาจว่า“ปฏิวัติฤดูใบไม้ผลิในพม่า” เมื่อนักการเมืองพรรคเอ็นแอลดีกับ PDF ร่วมมือกับกลุ่มชาติพันธุ์ฝึกอาวุธสู้รบกับทหาร นี่คือ ที่มาบทวิเคราะห์ หัวข้อ..

“จีนสามารถทวนกระแสปฏิวัติสปริงพม่าได้หรือไม่” “Can China Reverse the Tide of Myanmar’s Spring Revolutions? บทความภาษาอังกฤษเข้าใจว่าต้องการสื่อกับชาวตะวันตก เริ่มต้นว่า...

ในขณะที่กองทัพพม่าซวนเซจากพ่ายแพ้ในหลายสมรภูมิสำคัญเมื่อปีกลาย มหาอำนาจจีนพยายามต่อลมหายใจให้รัฐบาลทหารพม่า โดยการข่มขู่คุกคามกลุ่มต่อต้าน และปิดชายแดนห้ามขายสินค้าอุปโภค-บริโภคในพื้นที่ชายแดนที่ฝ่ายต่อต้านยึดได้

ความกดดันจากจีน ทำให้การสู้รบในรัฐฉานลดความร้อนแรงลง และมีคำถามเกิดขึ้นกับชะตากรรมของกลุ่มปฏิวัติฤดูใบไม้ผลิ คาดการณ์ว่า กลุ่มผู้ต่อต้านจะเสียโอกาสการเข้าถึงอาวุธและกระสุนเนื่องจากจีนปิดกั้น

ปฏิบัติการ 1027 ใกล้ชายแดนจีนเมื่อเดือนตุลาคม ปีกลาย ได้เปลี่ยนแปลงสถานการณ์ในกองทัพพม่า ก่อนหน้านี้ความขัดแย้งจำกัดวงอยู่ที่ทหารพม่าปะทะกับกองทัพกู้ชาติคะฉิ่น (KIA) หลังจากทูตพิเศษจีนไปเยือนเนปิดอว์ปลายปี 2022 ทหารพม่าถอนจากทางเหนือรัฐฉานย้ายไปตั้งฐานรัฐกะเหรี่ยงและภูมิภาคอื่น

ซึ่งในเวลานั้น KIA วุ่นอยู่กับการฝึกทหารกลุ่มต่อต้านรวมทั้ง PDF หลังสู้รบกับกองทัพพม่าในที่ อลาวบัมบริเวณเนินเขาทางตอนเหนือพม่าและเขตติดกับจีน เมื่อเดือนมี.ค. 2021 KIA ไม่มีปฏิบัติการทหารเลย

ในขณะที่ KIA วุ่นกับการฝึกทหาร การสู้รบส่วนใหญ่เกิดขึ้นในเขตสะกาย และทางใต้มัณฑะเลย์ บางส่วนในพะโค ตะนาวศรี รัฐชิน รัฐคะยา และรัฐกะเหรี่ยง ส่วนใหญ่เป็นการสู้รบกลุ่มปฏิวัติใบไม้ผลิรวมทั้งกองกำลัง PDF ที่ยังฝึกรบและใช้อาวุธพื้นบ้าน กระนั้นก็ตามทหารรัฐบาลยังเป็นฝ่ายเพลี่ยงพล้ำ

หลังปฏิบัติการ 1027 การสู้รบทางเหนือรัฐฉานแทบไม่มีเลย เพราะถูกจีนกดดัน พันธมิตรประชาธิปไตยพม่า (MNDAA)ประกอบด้วย โกก้าง อาระกัน และกองทัพกู้ชาติตะอ่าง (TNLA) เสร็จสิ้นภารกิจแล้วหยุดปฏิบัติการทหาร เป็นไปได้ว่า ตะอ่างจำกัดเคลื่อนไหวเนื่องจากถูกบีบคั้นจากปักกิ่ง ถึงกระนั้นก็ตามรัฐบาลทหารพม่ายังไม่สามารถยึดพื้นที่คืนได้

เดือนตุลาคม จีนเรียกผู้นำโกก้างไปหารือและสั่งคืนเมืองล่าเสี้ยวให้ทหารพม่า แต่โกก้างไม่ยอม ต่อมาวันที่ 16 พ.ย.ทางการจีนได้จับกุมตัว เผิง ต้าซุน ผู้บัญชาการกองทัพโกก้าง และเป่า จุนเฟิง รองผู้บัญชาการ กองทัพสหรัฐว้า (UWSA)โดยทั้งคู่ถูกควบคุมตัวไว้ในบ้านพักแห่งหนึ่งในมณฑลยูนนาน ฐานร่วมกันขัดขืนไม่คืนเมืองล่าเสี้ยวให้พม่า

ถึงแม้ถูกกดดันจากจีนที่มีชายแดนติดกัน KIA ยังคงปฏิบัติการทหารตามเป้าหมาย อิทธิพลจีนมีจำกัดในรัฐคะฉิ่นเนื่องจาก KIA มีฐานเศรษฐกิจและทหารที่แข็งแกร่งและมีเป้าหมายทางการเมืองกว้างไกล คะฉิ่น กับ ทหารอาระกันไม่หวั่นการแทรกแซงของจีน รัฐคะฉิ่นมีทรัพยากรมูลค่ามหาศาล มีเหมืองหยกเหมืองพลอย มีเพชรนิลจินดาตลอดถึงแร่หายาก (Rare Earth)

รัฐอาระกันทางตะวันตกพม่าไม่มีชายแดนติดจีน ทหารอาระกันยังสู้รบไม่หยุดหย่อน หลังปฏิบัติการ 1027 ไม่นานทหารอาระกันยึดเมืองได้ 10 ใน 17 เมืองในรัฐอาราะกันปัจจุบันทหารรัฐบาลดิ้นรนปกป้อง 4 เมือง ได้แก่ เมืองแอน คะวา ตวนกุป และหม่องเดา กองบัญชาการในแอนน์ มีทีท่าจะแตกในไม่ช้า การยึดเมืองแอนน์ คะวา ตวนกุป และเมืองหม่องเดาได้เปิดทางให้กองกำลังฝ่ายต่อต้านเปิดแนวรบใหม่ใน อิระวดี พะโค และภูมิภาคแมกเว่

จีนซึ่งต้องการเข้าถึงมหาสมุทรอินเดียตามแผนการ“หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง” ปักกิ่งอาจต้องปรับความสัมพันธ์กับกองทัพอาระกัน เนื่องจากอินเดีย มีผลประโยชน์ร่วมกันมหาศาลในรัฐอาระกัน อินเดียมีความสัมพันธ์กับรัฐบาลเงาพม่าหรือ NUG ฝ่ายออง ซาน ซู จี และ PDF และมีความสัมพันธ์กับกลุ่มชาติพันธุ์อาระกัน “จีนอาจตัดสินใจมีความสัมพันธ์กับกองทัพอาระกัน แทนการเป็นปรปักษ์”

แม้ว่าจีนพยายามยื้อชีวิตรัฐบาลทหาร พม่า แต่ความน่าจะเป็นไปได้ในปลายปีนี้และต้นปี 2025 คือ PDF อาจจะยึดทางเหนือมัณฑะเลย์ติดต่อชายแดนรัฐฉาน และทหารรัฐบาลอาจถอยร่นลงมาตั้งหลักเมืองมาดายาในภูมิภาคมัณฑะเลย์

ทางเหนือรัฐฉานเสียงปืนยังคงสงบต่อไป แต่นักรบ PFD นับหมื่นคนติดอาวุธทันสมัย จะยึดพื้นที่ในเมืองตะนาวศรีและเมืองมานดายา ทางเหนือมัณฑะเลย์ การรบแบบกองโจรจะมีมากขึ้นทางใต้มัณฑะเลย์และในภูมิภาคย่างกุ้ง ทหารฝ่ายต่อต้านนับหมื่นคนที่เคยรบในปฏิบัติการ 1027 หลั่งไหลลงมาทางภาคกลางพร้อมอาวุธ

ในเวลาเดียวกัน ภูมิภาคสะกาย KIA โดยการนำของ PDF ยึดเมืองใหญ่ได้ห้าเมือง และซุ่มโจมตีทางภาคใต้สะกายมีรายงานมาอย่างต่อเนื่อง กองกำลังชาติพันธุ์ชินควบคุมพื้นที่ส่วนใหญ่ในรัฐชิน ในรัฐคะยาฝ่ายต่อต้านถอนตัวออกจากเมืองหลวง “ลอยกอว์” เนื่องจากขาดแคลนกระสุน แต่ทหารฝ่ายต่อต้านยังคงควบคุมพื้นที่ชนบทส่วนใหญ่ของรัฐคะยา

กะเหรี่ยง KNU กับ พันธมิตร PDF ขยายเขตอิทธิพลของพวกเขาในเมียวดี กอกะเร็ก และเมืองผาปูนนอกเหนือจากนั้นในเมืองหลวงผาปูน เหลือเพียง 10 ฐานจาก 70 ฐานทหารรัฐบาลที่ยังไม่ถูกฝ่ายต่อต้านยึด

ปี 2024 ฝ่ายต่อค้านยังคงรุกคืบหน้าปฏิบัติทหารวงกว้าง ทางเหนือเขตสะกายและทางเหนือมัณฑะเลย์ฝ่ายต่อต้านอาจรบรุนแรงตะวันตกแม่น้ำอิระวดีในภูมิภาคแมคเวย์ การสู้รบในรัฐยะไข่คาดว่า ฝ่ายต่อต้านขยายวงข้ามเทือกเขาอาระกันไปถึงแม่น้ำอิระวดีในภูมิภาคแมกเว่

ท่ามกลางจีนช่วยเหลือเศรษฐกิจและทางทหารแก่รัฐบาลทหาร กลุ่มปฏิวัติอาจทำงานหนักขึ้น การสู้รบอาจสงบทางเหนือรัฐฉานจากการกดดันของจีน

กองทัพรัฐบาลทหารกำลังเมื่อยล้า ทหารร่อยหรอลง ต้องบังคับเกณฑ์ทหาร แต่ทหารเกณฑ์ที่ได้รับการฝึกเพียงสองสามเดือนไม่มากพอเอาชนะฝ่ายต่อต้านได้ รัฐบาลทหารจึงเลือกวิธีก่อการร้ายใช้กำลังทางอากาศ และวางเพลิงทำลายชุมชน แต่ก็ยังไม่มีทีท่าว่าจะยึดพื้นที่คืนกลับมาได้

กลุ่มปฏิวัติจะเผชิญความท้าทายจากการโจมตีทางอากาศ แต่พวกเขาดูเหมือนว่าจะรวมกันเป็นหนึ่งเดียว และขยายพื้นที่ทางทหารได้มากขึ้น ทำให้ในที่สุดการเสี่ยงล่มสลายของกองทัพพม่าเพิ่มขึ้นไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้

บทวิเคราะห์นี้เผยแพร่ในขณะที่รัฐบาลทหารพม่าเตรียมเลือกตั้งในปี 2025 ตามความต้องการของจีนที่อยากให้พม่าสงบเพื่อโฟกัสเศรษฐกิจการค้า ที่จีนลงทุนมหาศาลครอบคลุมทุกด้านในพม่า เชื่อว่าผู้อ่านมีวิจารณญาณทำนายได้ว่า “จีนทวนกระแสปฏิวัติสปริงพม่าได้หรือไม่”