ประเทศไทยกลั่นน้ำมันเหลือใช้ภายในประเทศและยังมีพอส่งขายให้ประเทศเพื่อนบ้าน ตามข้อตกลงแลกเปลี่ยนพลังงาน แต่ไม่แน่ใจเมื่อถึงวันขาดแคลนน้ำมัน ต้องหันไปใช้พลังงานถ่านหิน หรือเลวร้ายกว่านั้น อาจถึงขั้นใช้ตะเกียงน้ำมันก๊าดเหมือนหกทศวรรษก่อนหน้า หากรัฐบาลยังไม่มีนโยบายหรือมาตรการใดๆ บริหารจัดการพลังงานที่กำลังขาดแคลน

ประเทศไทย เวียดนาม และประเทศฟิลิปปินส์มีความต้องการใช้น้ำมันเฉลี่ยวันละ 70ล้านลิตร พอๆ กัน แต่ประเทศไทยมีโรงกลั่นน้ำมันมาตรฐานสากล 6 โรง มีกำลังการกลั่นน้ำมันรวมทุกทั้งผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปอยู่ที่ประมาณ 175ล้านลิตรต่อวัน โดยแบ่งเป็นน้ำมันดีเซลประมาณ75-80 ล้านลิตรต่อวัน และน้ำมันเบนซินประมาณ 32-33 ล้านลิตรต่อวัน ซึ่งโรงกลั่นทั้งหมดทำงานเป็นปกติ ผลิตน้ำมันเพียงพอต่อการใช้ในประเทศ และขายให้ประเทศเพื่อนบ้านตามสัญญาแลกเปลี่ยนพลังงาน

นายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล กล่าวว่าประเทศไทยขายน้ำมันให้ สปป.ลาว กับประเทศเมียนมาประมาณ 5 ล้านลิตร/วัน ตามสัญญาซื้อกระแสไฟฟ้าจาก สปป.ลาว และประเทศไทยซื้อก๊าซ จากเมียนมาประมาณ 965 ถึง 1,200 ลูกบาศก์ฟุต/วันหรือประมาณ 10-15% ของการใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงผลิตไฟฟ้า

จึงเข้าใจได้ว่าที่ประเทศไทยต้องขายน้ำมันให้เมียนมา และสปป.ลาว ตามข้อตกลงแลกเปลี่ยนการค้าหรือ Barter Trade แต่ที่ไม่สามารถเข้าใจได้คือ ทางการไทยชี้แจงว่า ก่อนเกิดสงครามตะวันออกกลางประเทศไทยใช้น้ำมันประมาณ 64 ล้านลิตร/วัน ซึ่งโรงกลั่นน้ำมันจ่ายน้ำมันให้สถานีบริการน้ำมัน (ปั๊ม)77 ล้านลิตร/วัน

ตั้งแต่เกิดสงครามตะวันออกกลาง วันที่28 กุมภาพันธ์ ประชาชนแห่กันไปเติมน้ำมัน84 ล้านลิตร/วัน ทำให้รถขนส่งน้ำมันหมุนเวียนไปเติมให้ปั๊มไม่ทัน เกิดขาดแคลนน้ำมัน และปรากฏการณ์เข้าคิวยาวหลายกิโลเมตรและหลายชั่วโมง

การโยนความผิดให้ประชาชนทำให้เกิดการโต้เถียงว่า รัฐบาลปกป้องผู้ค้าน้ำมัน เพราะน้ำมันหายไปเป็นสิบๆ ล้านลิตรทุกวัน มีแต่คลังน้ำมันขนาดใหญ่เท่านั้นที่กักตุนน้ำมันได้มากมายขนาดนั้น

ประเทศไทยจึงได้ชื่อว่า ใช้น้ำลายแก้ปัญหาน้ำมัน จนถึงวันนี้นอกจากน้ำลาย รัฐบาลไม่มีมาตรการหรือนโยบายระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาวแก้ปัญหาน้ำมันขาดแคลน ที่จะเกิดขึ้นในไม่กี่เดือนข้างหน้า เมื่อน้ำมันที่ซื้อมาก่อนเกิดสงครามหมดไป หลายฝ่ายเชื่อว่า หากรัฐบาลไม่ออกมาตรการเข้มงวด เสียแต่วันนี้ อีกหนึ่งปีประเทศไทย อาจถึงจุดต้องกลับไปใช้พลังงานถ่านหิน หรืออาจเลวร้ายถึงขั้นชาวบ้านต้องใช้ตะเกียงน้ำมันก๊าด

ในขณะที่ประเทศไทยชะล่าใจการแก้ปัญหาน้ำมันขาดแคลน แบบเอ้อระเหยลอยชาย มาดูกันว่าประเทศอาเซียนที่บริโภคน้ำมันประมาณ70 ล้านลิตร/วัน เหมือนไทยเขามีมาตรการเข้มข้นอย่างไร

สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ เป็นประเทศแรกในโลกที่“ประกาศภาวะฉุกเฉินพลังงานแห่งชาติ” ตอบสนองต่อความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ประธานาธิบดีเฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จูเนียร์ ประกาศภาวะฉุกเฉิน เพื่อคุ้มครองความมั่นคงพลังงานกล่าวถึง “อันตรายกำลังเกิดขึ้นเรื่อง ความพร้อมใช้งาน และเสถียรภาพอุปทานพลังงานในประเทศ”

สงครามสหรัฐ-อิสราเอลกับอิหร่าน และการปิดช่องแคบฮอร์มุซ ส่งผลกระทบรุนแรงต่อตลาดพลังงานทั่วโลก เกิดภาวะขาดแคลนน้ำมันและราคาแพงขึ้น ฟิลิปปินส์นำเข้าน้ำมัน 98% จากประเทศอ่าวอาหรับ และราคาน้ำมันในประเทศเพิ่มขึ้นกว่าสองเท่าตั้งแต่เกิดสงคราม 28 กุมภาพันธ์

เมื่อวันที่ 24 มีนาคม ประธานาธิบดีมาร์กอสกล่าวว่าประกาศภาวะฉุกเฉินเพื่อให้อำนาจรัฐบาลใช้กฎหมาย สร้างมาตรการเพื่อเสถียรภาพพลังงาน และป้องกันเศรษฐกิจเสียหายในวงกว้าง

ภายใต้การบริหารในสถานการณ์ฉุกเฉินรัฐบาลได้จัดตั้งคณะกรรมการเพื่อควบคุมกำกับการแจกจ่ายน้ำมัน จัดระเบียบน้ำมัน อาหาร ยารักษาโรค และสินค้าอุปโภค-บริโภคที่จำเป็น คำประกาศยังให้อำนาจรัฐบาลกำหนดราคาซื้อ/ขายน้ำมันเพื่อพยุงราคาสินค้า

ประกาศภาวะฉุกเฉินพลังงานแห่งชาติ มีผลบังคับใช้หนึ่งปีหากไม่มีการต่ออายุหรือยกเลิกโดยประธานาธิบดี

มาร์กอสประกาศภาวะฉุกเฉินพลังงานชาติหลังจากสมาชิกวุฒิสภา เรียกร้องให้เขาเห็นแก่ความยากลำบากของครอบครัวชาวฟิลิปปินส์ ที่อยู่ในภาวะวิกฤตเนื่องจากน้ำมันราคาแพง

:ราคาน้ำมันในฟิลิปปินส์ ช่วงเดือนมีนาคม 2569 สูงขึ้นแบบก้าวกระโดด โดยราคาเฉลี่ยดีเซลเคยอยู่ที่ประมาณ 32-34 บาทต่อลิตร ขณะที่รายงานระบุว่า ราคาพุ่งสูงขึ้นถึง 71-77 บาทต่อลิตรในบางพื้นที่ ซึ่งสูงกว่าราคาในประเทศไทยค่อนข้างมาก: ผู้เขียน:

ตั้งแต่เกิดความขัดแย้งในตะวันออกกลาง รัฐบาลมะนิลาอุดหนุนรถยนต์ขนส่ง ลดการเดินทางข้ามฟากทางเรือและลดวันทำงานข้าราชการเหลือสี่วันในหนึ่งอาทิตย์เพื่อประหยัดพลังงาน

:ประเทศฟิลิปปินส์ ประกอบด้วยเกาะทั้งหมดประมาณ 7,641 เกาะ แบ่งออกเป็น 3 ภูมิภาคหลักได้แก่ ลูซอน, วิซายาส และมินดาเนา ซึ่งมีเพียงประมาณ 2,000 เกาะเท่านั้นที่มีผู้คนอาศัยอยู่ จินตนาการไม่ได้ว่าการลดเรือข้ามฟากสร้างความเดือดร้อนให้ผู้คนบน 2,000 หมู่เกาะอย่างไร: ผู้เขียน

วันที่ 25 มีนาคม รัฐมนตรีพลังงาน ชารอน การินกล่าวว่ามีน้ำมันใช้ในประเทศเหลือเพียง 45 วัน

ฟิลิปปินส์มีโรงกลั่นน้ำมันหลักเหลือเพียงแห่งเดียว คือโรงกลั่น Petron ในจังหวัดบาตังกัสซึ่งมีกำลังการกลั่นประมาณ 180,000 บาร์เรลต่อวัน ซึ่งเมื่อแปลงเป็นหน่วยลิตรจะอยู่ที่ประมาณ 28-29 ล้านลิตร/วัน อย่างไรก็ตาม ฟิลิปปินส์ต้องนำเข้าน้ำมันสำเร็จรูปจำนวนมากเพื่อตอบสนองความต้องการในประเทศ

การิน กล่าวว่า เวลานี้ฟิลิปปินส์อยู่ได้กับพลังงานถ่านหินจำนวนมากเพื่อสนองตอบต่อราคาเพิ่มสูงขึ้นของก๊าซธรรมชาติ (LNG) ประเทศฟิลิปปินส์มีผลกระทบรุนแรงต่อการปิดช่องแคบฮอร์มุซ ปีที่แล้ว 90% น้ำมันผ่านช่องทางนี้

ในเวลาเดียวกัน กระทรวงพลังงานพม่าแถลงเมื่อวันที่ 23 มีนาคม ว่า ได้จำกัดการวิ่งของรถยนต์ส่วนบุคคล และให้รถยนต์ที่ได้รับอนุญาตเติมน้ำมันอาทิตย์ละหนึ่งถึงสองครั้ง ขึ้นอยู่กับขนาดเครื่องยนต์ และความจำเป็น รถยนต์ที่มีความจำเป็นใช้งานจะได้รับ“คิวอาร์โค้ด” จากกระทรวงพลังงาน เพื่อบันทึก รถคันนั้นเติมน้ำมันเกินโควตาที่ควรได้รับหรือไม่

สำหรับรถโดยสารประจำระยะทางไกล อนุญาตให้เดินทางอาทิตย์ละสองครั้ง และให้ถือใบเสร็จชำระเงินค่าน้ำมันล่วงหน้าเพื่อแวะเติมน้ำมันระหว่างทางในกรณีจำเป็น สำหรับรถยนต์ที่ใช้ทะเบียนเลขคู่เลขคี่สลับวันวิ่งกัน ขอให้ใช้รถในความจำเป็นเท่านั้น ส่วนเครื่องบินพาณิชย์ งดเที่ยวบินในประเทศทั้งหมด เนื่องจากขาดแคลนน้ำมัน

แหล่งข่าวในเมืองย่างกุ้งบอกแนวหน้าว่าราคาน้ำมันพุ่งขึ้นจากลิตรละ 35 เป็นประมาณ 100 บาท

สายการบินหลักที่ให้บริการบินภายในประเทศเวียดนาม ได้แก่ เวียดนามแอร์ไลน์ (Vietnam Airlines), เวียตเจ็ทแอร์ (VietJet Air), แปซิฟิกแอร์ไลน์ (Pacific Airlines), แบมบูแอร์เวย์ส (Bamboo Airways) และเวียดทราเวลแอร์ไลน์ (Vietravel Airlines) ครอบคลุมเส้นทางหลัก เช่น ฮานอย,โฮจิมินห์ซิตี้และดานัง ตั้งแต่ 1 เมษายน 2569 เป็นต้นไป หลายสายงดบินในประเทศ

เวียดนามมีกำลังการกลั่นน้ำมันดิบรวมประมาณ 300,000 - 350,000 บาร์เรลต่อวัน หรือคิดเป็นประมาณ 47-55 ล้านลิตรต่อวัน

ประเทศที่มีน้ำมันสำรองและกลั่นน้ำมันได้น้อยกว่าประเทศไทยหลายเท่า พวกเขาคาดการณ์สถานการณ์เลวร้ายกว่าที่เป็นอยู่หลายเท่า จึงมีมาตรการป้องกันการขาดแคลนเข้มข้นล่วงหน้า

ประเทศไทย ซึ่งชะล่าใจว่ามีน้ำมันสำรองใช้ได้ 90 วัน และมีโรงกลั่นมีประสิทธิภาพสูง เมื่อถึงวันน้ำมันขาดแคลนจริงๆ คนรุ่นใหม่อาจปรับตัวไม่ทัน แต่สำหรับคนรุ่นเบบี้บูมเมอร์ เมื่อถึงวันนั้นปรับตัวเข้ากับสถานการณ์ ใช้ตะเกียงน้ำมันก๊าด และใช้ไม้ฟืนสุมเตาหุงข้าวบนก้อนเส้าหินสามก้อนได้

สุทิน วรรณบวร