Cancer หรือมะเร็ง เป็นโรคอันดับต้นๆ ที่ทำให้คนเสียชีวิตมากที่สุดในโลก ประมาณเกือบ 10 ล้านคน เสียชีวิตจากโรคมะเร็งในปี ค.ศ.2020 หรือ 1 ใน 6 ของการเสียชีวิตทั้งหมด มะเร็งที่พบบ่อยที่สุดคือ เต้านม ปอด ลำไส้ใหญ่และ rectum (ลำไส้ตรง หรือลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย) ต่อมลูกหมาก 1 ใน 3 ของการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งมาจากการสูบบุหรี่ ดัชนีมวลกาย (body mass index) สูงเกินไป การดื่มแอลกอฮอล์ การกินผักผลไม้น้อยไป และการไม่ออกกำลังกาย รวมทั้งอากาศเป็นพิษซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญต่อการเกิดโรคมะเร็งปอด โรคหลอดเลือดหัวใจ สมอง และโรคปอด

แต่มะเร็งอาจรักษาให้หายขาดได้ ถ้าได้รับการตรวจวินิจฉัยเร็วในระยะแรกๆ และได้รับการรักษาที่เหมาะสม รวมทั้งสามารถป้องกันการเกิดโรคมะเร็ง การติดเชื้อโรคที่มีความเสี่ยงต่อการเป็นโรคมะเร็ง การวินิจฉัยหรือตรวจคัดกรองโรคทั้งๆ ที่ยังไม่มีอาการในขณะที่ยังเป็น “ว่าที่” มะเร็ง เช่น มะเร็งปากมดลูก มะเร็งลำไส้ใหญ่

มะเร็งที่พบบ่อยในปี ค.ศ.2020 คือ เต้านม 2.26 ล้านคน, ปอด 2.21 ล้านคน, ลำไส้ใหญ่และ rectum 1.93 ล้านคน, ต่อมลูกหมาก 1.41 ล้านคน, ผิวหนัง (non melanoma) 1.2 ล้านคน, กระเพาะอาหาร 1.09 ล้านคน

ส่วนมะเร็งที่ทำให้เสียชีวิตมากที่สุดในปี ค.ศ.2020 คือ ปอด 1.8 ล้านคน, ลำไส้ใหญ่ และลำไส้ตรง (colon and rectum) 916,000 คน, ตับ 830,000 คน, กระเพาะอาหาร 769,000 คน, เต้านม 685,000 คน ในแต่ละปี เด็ก 4 แสนคนเป็นมะเร็ง

สารก่อมะเร็ง (carcinogen) มีมากมาย เช่น แสงแดด (ultraviolet), ionizing radiation, asbestos, ส่วนต่างๆ ของควันบุหรี่ แอลกอฮอล์ aflatoxin, arsenic, เชื้อโรคต่างๆ เช่น ไวรัส, bacteria, parasites, อุบัติการณ์ของมะเร็งจะเพิ่มขึ้นตามอายุ คงเนื่องมาจากการสะสมของสารก่อมะเร็ง และการซ่อมตัวเองของร่างกายเสื่อมลงตามอายุ

ปัจจัยเสี่ยงของโรคมะเร็ง คือ การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ การกินอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพ การไม่ออกกำลังกาย อากาศเป็นพิษ ซึ่งปัจจัยเสี่ยงต่างๆ เหล่านี้ทำให้เกิดโรคมะเร็ง และ NCDs ได้มากมาย แต่สามารถป้องกันได้

ในปี ค.ศ.2018 พบว่า 13% ของมะเร็งเกิดจากการติดเชื้อ เช่น Helicobacter pylori (ในกระเพาะอาหาร) human papillomavirus -HPV (มะเร็งปากมดลูก) Hepatitis (เชื้อไวรัสตับอักเสบ) B, C (มะเร็งตับ) Epstein-Bar virus (มะเร็ง nasopharynx) ส่วนการติดเชื้อ HIV ทำให้มีความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งปากมดลูกถึง 6 เท่า และยังมีความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งอื่นๆ เช่น Kaposi sarcoma

การป้องกันโรคมะเร็งมีวิธีการลดความเสี่ยงต่างๆ มากมาย เช่น ไม่สูบบุหรี่ ควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ที่ดี (น้ำหนักตัวมากไปมีความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งอย่างน้อย 13 ชนิด) กินอาหารที่ดีต่อสุขภาพ โดยเฉพาะผัก ผลไม้ ออกกำลังที่ถูกต้องอย่างสม่ำเสมอ ฉีดวัคซีนป้องกันเชื้อ HPV, HBV หลีกเลี่ยงแสงแดด ultraviolet มากเกินไป และหรือใช้ครีมกันแดด ป้องกันถูกรังสีมากเกินไปในระบบสาธารณสุข ลดการถูกอากาศเป็นพิษนอกและในบ้าน รวมทั้ง radon ที่เป็นสารที่สลายตัวตามธรรมชาติมาจาก uranium ซึ่งสะสมได้ในบ้าน ที่ทำงาน รร. การมีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย เพื่อที่จะลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ HIV, Hepatitis B, C และ HPV ที่จะทำให้เกิดโรคมะเร็งต่างๆ ได้

อัตราการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งสามารถลดได้จากการป้องกัน ตรวจคัดกรองหาโรคในระยะแรกๆ และการรักษาที่มีประสิทธิภาพอย่างทันท่วงที การตรวจคัดกรองคือ การตรวจหาโรคในประชาชนที่มีความเสี่ยงต่อโรคมะเร็ง เช่น สูงอายุ ญาติพี่น้องเป็นมะเร็ง มี gene ที่มีความเสี่ยงและนำไปตรวจหาโรคโดยที่ยังไม่มีอาการ และถ้าพบอะไรที่ผิดปกติก็รีบรักษา

โรคที่ปัจจุบันมีการตรวจคัดกรองแพร่หลาย คือ โรคมะเร็งเต้านม ปากมดลูก ลำไส้ใหญ่

นพ.พินิจ กุลละวณิชย์