ผมมีความเห็นมานานแล้วว่าประเทศไทยควรมีคณะกรรมการแห่งชาติเรื่องกำลังคน ทำไมผมมีความเห็นอย่างนี้ เอาที่ใกล้ตัวก่อนเลย คือ จากการที่ผมมีโอกาสไปเยี่ยมแพทย์ พยาบาลทั่วประเทศมาตั้งแต่ พ.ศ.2514 จนบัดนี้ กระทรวงสาธารณสุขยังขาดแพทย์ พยาบาล และวิชาชีพอื่นๆ เป็นอย่างมาก รวมทั้งทุกปีในแต่ละปี จะมีนิสิตที่จบปริญญาตรีใหม่ๆ ไม่มีงานทำ ปีละประมาณแสนกว่าคน

ในแต่ละปีมีผู้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี ประมาณ 280,000-320,000 คน จบแล้วมีงานทำทันทีประมาณ 70-80% อีกประมาณ 20-30% ยังไม่มีงานทำ หรือทำงานไม่ตรงสาขาในช่วง 6-12 เดือนแรก หรือประมาณ 60,000-90,000 คนต่อปี อาจเป็นเพราะว่าเรียนไม่ตรง หรือดีพอสำหรับตลาดที่ต้องการ

ประเทศไทยในปี พ.ศ.2568 มีผู้เกิด 416,574 คน น้อยกว่าผู้ที่เสียชีวิตที่มียอด 559,684 คน หรือมีผู้เสียชีวิตมากกว่าผู้เกิด 143,110 คน นี่เป็นปีที่ 4 แล้วที่มีผู้เกิดน้อยกว่าผู้เสียชีวิต จำนวนประชากรไทยกำลังลดลงไปเรื่อย ณ กลางปี 2569 มีพลเมืองอยู่นี่ประมาณ 65.7 ล้านคน และจะยังคงลดลงอยู่เรื่อยๆ เนื่องจากอัตราการเจริญพันธุ์ของไทยต่ำกว่าระดับทดแทนประชากรมา 4-5 ปีแล้ว

ปัญหานี้ทำให้มีอัตราผู้สูงอายุมากขึ้น จำนวนแรงงานที่ลดลง นำไปสู่ปัญหาทางด้านสาธารณสุขและงบประมาณ การเติบโตทางเศรษฐกิจในระยะยาว

ในปี 2506 มีประชากรเกิดประมาณ 1 ล้านคนต่อปี, ปี 2536 9 แสนคน, ปี 2556 7 แสนคน, ปี 2568 416,574 คน

ภายใน 60 ปี (2506-2568) จำนวนเด็กเกิดใหม่ลดลงเกือบ 60%)?

คนไทยอายุยืนขึ้นในปี พ.ศ. 2503 มีอายุขัยเฉลี่ยประมาณ 55 ปี ปัจจุบันนี้อยู่ที่ 78-80 ปี ทำให้มีอัตราผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

ปัจจุบันคนมีลูกน้อย อัตราการเจริญพันธุ์เดิมก่อน 2513 6 คนต่อหญิง 1 คน ปัจจุบันนี้ 0.8-1.1 คน ในขณะที่ต้องมี 2.1 คน จึงจะรักษาจำนวนประชากรไว้ได้

ผลกระทบคือ แรงงานลดน้อยลง ผลิตสินค้าได้น้อยลง GDP โตช้าลง ผู้เสียภาษีน้อยลง แต่ผู้รับสวัสดิการมากขึ้น ทำให้งบสุขภาพ งบบำนาญ งบดูแลผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น โรงเรียนเด็กน้อยลง โรงเรียนต้องรวมกันในหลายจังหวัด มหาวิทยาลัยเริ่มแข่งขันแย่งนักศึกษา หลายแห่งรับไม่เต็ม รพ.มีผู้ป่วยสูงอายุมากขึ้น โรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ความดัน มะเร็ง สมองเสื่อมมากขึ้นเรื่อยๆ ฯลฯ

ประเทศไทยจึงควรส่งเสริมให้คนที่ต้องการมีบุตรมีได้ง่ายขึ้น เช่น ลดภาระค่าใช้จ่ายด้านการเลี้ยงดูและการศึกษา เพิ่มการฝึกทักษะและเทคโนโลยี โดยเฉพาะ AI และระบบอัตโนมัติส่งเสริมการทำงานของผู้สูงอายุที่ยังมีศักยภาพ พิจารณานโยบายรับแรงงานต่างชาติที่มีทักษะและมีการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ ลงทุนด้านการป้องกันโรค และการส่งเสริมสุขภาพให้มากกว่านี้ ฯลฯ

ในขณะนี้ประเทศไทยยังมีเด็กเกิดน้อย เราควรใช้วิกฤตให้เป็นโอกาส ด้วยการพัฒนาระบบการศึกษาและครูให้ดีขึ้น การสอนต้องให้ทันสมัย ต้องสอนให้เรียนรู้ด้วยตนเอง เก่งคิดแก้ปัญหา อยากรู้อยากเห็น เรียนรู้ตลอดชีวิต ต้องมีคณะกรรมการแห่งชาติเรื่องกำลังคน หรือจะเรียกอะไรก็แล้วแต่ที่มีหน้าที่หาข้อมูลว่าประเทศชาติขาดอาชีพ วิชาชีพอะไร การเรียนการสอนต้องทันสมัย เหมาะสมกับตลาดที่ต้องการ จบแล้วต้องมีงานทำ คณะกรรมการต้องเก็บหาข้อมูลที่แน่นอน ถูกต้อง ชัดเจน ว่าความต้องการแรงงาน 5, 10, 15, 20 ปี จากนี้มีอะไรบ้าง ติดตามเทคโนโลยีใหม่ เช่น AI หุ่นยนต์ พลังงานสะอาด ผู้สูงอายุ ประกาศรายชื่ออาชีพที่ขาดแคลน สมดุลและล้นตลาด แนะนำจำนวนที่สามารถรับนักเรียนได้ในแต่ละสาขา ปรับหลักสูตรทุก 2-3 ปี ติดตามเงินเดือนและอัตราการมีงานทำของบัณฑิตทุกมหาวิทยาลัย

ปัจจุบันนี้ประเทศไทยยังผลิตคนแบบตามใจผู้ผลิต คือ มหาวิทยาลัย หรือความนิยมของผู้สมัครที่ไม่ทราบถึงความต้องการ ขาดแคลน ของตลาด การผลิตควรอิงความต้องการทางเศรษฐกิจ ตลาดแรงงาน ที่เปลี่ยนเร็วมาก จาก AI และระบบอัตโนมัติ

และตอนนี้รัฐบาลกำลังมีนโยบายที่จะปฏิรูปข้าราชการเนื่องจากรัฐมีค่าใช้จ่ายประจำถึง 73% ของงบประมาณทั้งหมด จึงคิดที่จะลดจำนวนข้าราชการ และกำลังดูว่าจะให้ข้าราชการที่ต้องการ early retire ได้ตั้งแต่อายุ 40 ปี

เรื่องนี้เรายังไม่ทราบรายละเอียด อย่างไรก็ตาม เราต้องมีกำลังพลที่ “จิ๋วแต่แจ๋ว” แต่บางสาขาอาจลดไม่ได้ เพราะเดิมก็อาจขาดอยู่แล้ว แต่ทุกอาชีพและวิชาชีพจะต้องมีคุณภาพยิ่งขึ้น ด้วยการพัฒนาหลายๆ ด้าน รวมทั้งทางด้านเงินเดือน ศีลธรรม จริยธรรม เทคโนโลยี ฯลฯ

ผู้บริหารประเทศ(ทุกระดับ) ต้องเก่งวางแผน

นพ.พินิจ กุลละวณิชย์