ช่วงฤดูกาลเข้าพรรษา ภิกษุสงฆ์ ต่างถูกกำหนดให้เดินทางกลับไปจำวัดของตนเพื่อที่จะได้ปฏิบัติธรรมและวินัยอย่างเคร่งครัด ขณะที่ฆราวาสก็มักจะถือโอกาสทำบุญตักบาตร ฟังเทศน์ฟังธรรม และพินิจพิจารณาตัวเอง

ทั้งหมดนี้ก็เป็นการตัดลดความข้องแวะกับโลกภายนอก ตัดลดความอยากด้านความมั่งมี ศรีสุข ทางกายภาพ และลดซึ่งความแซ่ซ้องสรรเสริญที่มาจากยศถาบรรดาศักดิ์และอำนาจวาสนา อันเป็นการหาความสงบสันติสุขภายในจิตใจ ไม่ให้ใจสะทกสะท้านหรืออ่อนไหวไปกับปรากฏการณ์ต่างๆ นานา รอบตัวได้อย่างง่ายดาย อีกทั้งก็ได้ตั้งจิตตั้งใจอธิษฐานที่จะมุ่งกระทำแต่ความดี ละเว้นความชั่วทั้งหลาย ซึ่งก็เป็นเรื่องที่ดีที่ในช่วงฤดูกาลเข้าพรรษา เราแต่ละคนจะได้มีโอกาสทบทวนตนเองและตั้งหลักตั้งต้นกันใหม่

ที่กล่าวมาข้างต้นนี้จัดได้ว่าเป็นภาพใหญ่ ว่าเราแต่ละคนจะวางตัวตนและปฏิบัติตนกันอย่างไรเพื่อให้สามารถอยู่กับสภาพแวดล้อมที่ท้าทายต่างๆ นานา ได้

แต่ประเด็นปัญหาที่แท้จริงก็มิได้มาจากปัจจัยภายนอกเสมอไป แต่มักจะมาจากปัจจัยภายในของการครุ่นคิดถึงอดีตและอนาคตที่ทำให้จิตใจหวั่นไหว โกรธ แค้นเคือง หงุดหงิด ฉุนเฉียวเท่ากับว่าเรากำลังรบกับตัวเราเอง ขัดแย้ง และโต้ตอบอยู่ภายในตัวเราเอง เสมือนนัยหนึ่งเราต่างมีเรื่องคาใจอยู่ตลอดเวลา ส่งผลให้เราขาดความสงบ เต็มไปด้วยความร้อนรน เท่ากับว่าเรากำลังทำร้ายตัวเราเองอยู่อย่างต่อเนื่อง

การเข้าพรรษาจึงมิใช่แค่เรื่องทำบุญตักบาตร ฟังพระเทศนาสั่งสอน และสวดมนต์อธิษฐาน หากแต่เป็นเรื่องของการหาความสงบสุขภายใน ซึ่งจะกระทำได้เราต่างต้องมีสติที่ตั้งมั่น มีความคิดอ่านด้วยเหตุด้วยผล มิได้ปล่อยให้อารมณ์เป็นผู้ครอบงำ

ในเช้าตรู่ของแต่ละวันเมื่อเราตื่นขึ้นมา เราควรบอกกับตัวเองว่า จะไม่โกรธ ไม่หงุดหงิด ไม่ฉุนเฉียว ไม่ใช้อารมณ์ในการปฏิบัติทางกาย วาจา และมิคิดร้ายใดๆ ต่อผู้อื่นได้หรือไม่ แต่จะดำรงชีวิตในวันนี้ด้วยความสุขุมและมีเมตตา กรุณา ต่อเพื่อนมนุษย์ด้วยกัน โดยเฉพาะบุคคลในครอบครัว และผู้ที่เราต้องติดต่อข้องแวะเป็นประจำด้วย

ทั้งนี้ก็มีข้อสังเกตว่า ศาสนาหลักต่างๆ ของโลก ก็จะมีเรื่องการถือศีลกินเจ การอดอาหาร การเข้าเงียบ (Retreat) คือการหาเวลาอยู่กับตัวเอง เพื่อทบทวนตัวเองเพื่อพินิจพิจารณาทบทวนคำสั่งสอนและการสื่อสารกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เทพยดาฟ้าดินและพระผู้เป็นเจ้า หรือหลักธรรมแห่งความเป็นจริง โดยรวมก็คือการได้อยู่กับตัวเองและการได้เข้าถึงซึ่งตัวตน และความใสสะอาดทั้งทางกาย วาจา และใจ

สำหรับภิกษุสงฆ์ของไทยเราฤดูกาลเข้าพรรษาในช่วงปี 2568 นี้ คงจะต้องปฏิบัติอย่างเคร่งครัดเป็นพิเศษ เนื่องจากเป็นปีที่มีข่าวคราวที่อื้อฉาวเกี่ยวกับพฤติกรรมของภิกษุสงฆ์ผู้อาวุโสมีตำแหน่งแห่งหนมียศถาบรรดาศักดิ์ ผู้ที่ได้ทำตนเป็นผู้หลอกลวงโลก และตัวเอง ที่บ่อนทำลายความศักดิ์สิทธิ์และความน่าเชื่อถือของสถาบันสงฆ์ ที่บ่อนทำลายขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามของสังคมไทย ที่บ่อนทำลายศรัทธาของผู้คน และกระตุ้นอารมณ์ของความโกรธแค้นและเคียดแค้น

ด้วยเหตุการณ์ต่อเนื่องดังกล่าว ทำให้ ปี พ.ศ. 2568 นี้ สังคมไทยพุทธเสมือนกับการตกอยู่ในภัยธรรมชาติแบบแผ่นดินไหวภูเขาไฟระเบิด และคลื่นทะเลสึนามิก็จำเป็นที่ภิกษุสงฆ์แต่ละรูปแต่ละองค์จำจะต้องทบทวนตัวเองอย่างใหญ่หลวงตัดกิเลสทุกรูปแบบไปให้หมดสิ้น และในขณะเดียวกันสถาบันสงฆ์คือ เถรสมาคม และนิกายต่างๆ ก็ต้องปฏิรูปตนเองอย่างเข้มข้นและจริงจัง ซึ่งมิใช่เรื่องที่ยากเย็นหรือสลับซับซ้อนแต่อย่างใด เพียงแต่ยึดมั่นในหลักธรรมและวินัย เพราะการเข้าบวชก็หมายความว่า ได้ตัดสินใจที่จะแยกตัวออกจากชีวิตฆราวาส และโลกียวิสัยทั้งหลายทั้งปวงแล้ว ก็ไม่ควรจะกลับไปข้องแวะแต่อย่างใดทั้งสิ้น

พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ โดยรวมเรียกว่าพระไตรรัตน์ คือหัวใจของพุทธศาสนา พระสงฆ์เป็นสาวกและผู้สืบทอดเจตนารมณ์และคำสั่งสอน จึงมีภาระหน้าที่อันยิ่งใหญ่ และการเป็นอื่นก็เท่ากับการบิดเบือน บิดพลิ้ว ทำลายตนเอง ทำลายสถาบันสงฆ์ และทำลายสถาบันพุทธศาสนาด้วย ซึ่งหากไม่พร้อมก็อย่าเข้ามา เมื่อเข้ามาแล้ว และจิตใจหวั่นไหวไม่เข้มแข็ง ก็ต้องออกไป แต่ถ้าเผื่อจัดการตนเองไม่ได้ก็เป็นเรื่องของคณะสงฆ์จะต้องจัดการกันเอง และถ้าคณะสงฆ์จัดการไม่ได้ชาวพุทธทั้งหลายก็มีสิทธิ์และหน้าที่ที่จะต้องขจัดมารศาสนาอย่างไม่รีรอ
ไม่ลังเลแต่อย่างใดทั้งสิ้น

กษิต ภิรมย์

kasitfb@gmail.com