การประชุม สภาผู้แทนราษฎรในวันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2490 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้เลือกนายพึ่ง ศรีจันทร์ ผู้แทนราษฎรจากจังหวัดอุตรดิตถ์ สังกัดพรรคสหชีพขึ้นเป็นประธานสภาฯและเลือกพันเอก พระยาสุรพันธ์เสนี ผู้แทนราษฎรจากจังหวัดเพชรบุรีเป็นรองประธานสภาฯตอนนั้นเป็นสมัยรัฐบาลของพลเรือตรี หลวงธำรงนาวาสวัสดิ์เป็นนายกรัฐมนตรี เวลาผ่านมาเกือบ 6 เดือน ก็ได้เกิดอุบัติเหตุทางการเมือง นายทหารบกนอกราชการ ชื่อพลโทผิน ชุณหะวัณ ได้ร่วมมือกับนายทหารบกที่ยังรับราชการอยู่กลุ่มหนึ่งนำกำลังทหารในพระนคร เข้าปฏิบัติการยึดอำนาจล้มรัฐบาล และล้มรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2489 ในวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 ในวันรุ่งขึ้นคณะผู้ยึดอำนาจก็สามารถประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่คือรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2490 แสดงว่าคณะผู้ยึดอำนาจที่เรียกตัวเองว่าคณะรัฐประหารทำการสำเร็จยึดอำนาจรัฐบาลได้ ใช่เพียงแต่เท่านี้เพราะในวันที่ 9 พฤศจิกายนยังได้มีการประกาศแต่งตั้ง คณะอภิรัฐมนตรีตามรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ให้ทำหน้าที่ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์อีกด้วย ทั้งในวันที่ 10 พฤศจิกายนได้มีการแต่งตั้งนายควง อภัยวงศ์ เป็นนายกรัฐมนตรี และได้แต่งตั้งคณะรัฐมนตรีตามมาในวันที่ 11 พฤศจิกายน ต่อมาในวันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 ซึ่งเป็นวันที่ประธานสภาฯได้กำหนดให้มีการประชุมสภาฯตามที่ได้หมายไว้ตั้งแต่วันที่ 7 พฤศจิกายนปรากฏว่านายพึ่ง ศรีจันทร์ ประธานสภาฯก็ได้มาประชุมร่วมกับผู้แทนราษฎรที่มายังสภาฯ และได้แจ้งกับสมาชิกสภาฯว่ามีสมาชิกมาไม่ครบองค์จึงขอเลิกการประชุม นับว่าเป็นการจัดประชุมของสภาที่เกิดขึ้นอย่างน่าสนใจทีเดียว เหตุการณ์ครั้งนี้ ประเสริฐ ปัทมะสุคนธ์ ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่สภาฯคนหนึ่งได้บันทึกไว้ในหนังสือของท่านเองความว่า

“เหตุนี้ พลโท หลวงกาจสงคราม ผู้หนึ่งในคณะรัฐประหาร ให้นายทหารมาเชิญประธานสภาเลขาธิการสภา และข้าพเจ้า (คือนายประเสริฐ) ไปณ กระทรวงกลาโหม เพื่อสอบสวนเหตุที่มีสมาชิกสภาได้มาประชุมตามที่กล่าวแล้ว

นายพึ่ง ศรีจันทร์ ประธานสภาชี้แจงว่า ในฐานะประธานสภา ได้มีคำสั่งให้เลขาธิการสภาออกหนังสือนัดประชุมสมาชิกสภาไปแล้วตั้งแต่ 7 พฤศจิกายน (ก่อนวันรัฐประหาร) ประธานจึงได้มาแจ้งให้สมาชิกสภาที่ประชุมตามหนังสือที่นัดให้ทราบ

ส่วนเลขาธิการสภาและข้าพเจ้าให้การว่า มิได้เข้าประชุมด้วย แม้เจ้าหน้าที่สภาก็ไม่ได้ให้ไปเข้าประชุม ที่มีสมาชิกสภามา ณ สภานั้นเข้าใจว่าจะมาสนทนาปราศรัยกันตามปกติ คณะรัฐประหารได้กักตัวไว้ชั่วระยะหนึ่ง”

เราจึงน่าจะมาทำความรู้จักกับประธานสภาฯชื่อ พึ่ง ศรีจันทร์ นี้ ท่านเป็นชาวสุโขทัยโดยกำเนิด เกิดที่อำเภอกงไกรลาศ เมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2450 ท่านกำพร้าพ่อกับแม่ตั้งแต่ยังเด็ก ได้รับการเลี้ยงดูมาโดยตากับยาย ได้รับการศึกษาเบื้องต้นในพื้นที่ ไปจบโรงเรียนมัธยมที่จังหวัดพิษณุโลก จากนั้นท่านก็ได้ศึกษาต่อทางด้านกฎหมายจนเป็นเนติบัณฑิตไทยได้ในปี 2469 และไปเป็นทนายความที่จังหวัดเชียงใหม่แล้วจึงกลับมาเป็นทนายในพื้นที่จังหวัดอุตรดิตถ์ เพราะได้มาแต่งงานกับสาวเมืองอุตรดิตถ์ ดังนั้นเมื่อท่านคิดเล่นการเมืองท่านจึงสมัครผู้แทนราษฎรที่จังหวัดอุตรดิตถ์ ตั้งแต่การเลือกตั้งครั้งแรกในปี 2476 แต่แพ้เลือกตั้ง ท่านมาได้รับเลือกตั้งเป็นผู้แทนจังหวัดอุตรดิตถ์ในการเลือกตั้งในพ.ศ.2480 และในการเลือกตั้ง ปี 2481 ครั้นเมื่อมีการเลือกตั้งหลังสงครามในปี 2489 ท่านแพ้เลือกตั้งแต่เมื่อมีการเลือกสมาชิกพฤฒสภาครั้งแรกใน พ.ศ.2489 ท่านได้รับเลือกเป็นสมาชิกของพฤฒสภาชุดแรก ต่อมาในปี 2490 เมื่อมีการเลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเพิ่มเติม พึ่ง ศรีจันทร์ ก็ลงสู่สนามเลือกตั้งอีกครั้ง และท่านได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในครั้งนี้นั่นเอง ท่านจึงได้รับเลือกให้เป็นประธานสภาผู้แทนราษฎร ที่อยู่ในช่วงการเกิดรัฐประหาร ล้มรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของหลวงธำรงนาวาสวัสดิ์

นรนิติ เศรษฐบุตร