ท่ามกลางกระแสการเมืองที่โหมกระพือเรื่องการ “รื้อ” รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันเพื่อร่างใหม่ทั้งฉบับ วาทกรรมที่ว่า “รัฐธรรมนูญที่เป็นประชาธิปไตยจะเนรมิตทุกอย่างให้ดีขึ้น” กำลังถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือหลักในการโน้มน้าวสังคม แต่หากเราลองถอยออกมามองด้วยสายตาที่ปราศจากอคติ และย้อนดูประวัติศาสตร์การเมืองไทยที่ผ่านมา คำถามสำคัญที่เกิดขึ้นคือ “รัฐธรรมนูญคือคำตอบสุดท้ายของปากท้องประชาชนจริงหรือ?”

ตลอดระยะเวลากว่า 9 ทศวรรษนับแต่ปี 2475 ประเทศไทยใช้รัฐธรรมนูญมาแล้วถึง 20 ฉบับ มีทั้งฉบับชั่วคราวและถาวร สลับสับเปลี่ยนไปตามวงจรการเมือง แต่ตัวเลขจำนวนฉบับที่ติดอันดับต้นๆ ของโลกนี้ กลับไม่ได้เป็นตัวบ่งชี้เลยว่าคุณภาพชีวิตของคนไทยดีขึ้นตามจำนวนกระดาษที่ร่างขึ้นมาใหม่ เราผ่านการร่างและฉีกรัฐธรรมนูญมาซ้ำแล้วซ้ำเล่า ทว่าปัญหาพื้นฐานอย่างความเหลื่อมล้ำ ปัญหาปากท้อง และการทุจริตก็ยังคงเป็นเงาตามตัวที่ไม่เคยจางหายไป

หากจะยกตัวอย่างให้เห็นภาพชัดเจนที่สุดคงหนีไม่พ้น “รัฐธรรมนูญฉบับปี 2540” ที่หลายคนขนานนามว่าเป็น “ฉบับประชาชน” ที่หลายคนบอกว่าเป็นรัฐธรรมนูญที่ดีที่สุด และประชาชนมีส่วนร่วมมากที่สุด เท่าที่เคยมีมา แต่ในหน้าประวัติศาสตร์เดียวกัน รัฐธรรมนูญฉบับนี้เองที่เป็นใบเบิกทางให้เกิดระบอบการเมืองที่เบ็ดเสร็จ นำมาซึ่งยุคสมัยของนักการเมืองอย่างนายทักษิณ ชินวัตร ที่ทำให้คนไทยได้รู้จักกับคำศัพท์แสลงใจอย่าง “ผลประโยชน์ทับซ้อน”และ “การทุจริตเชิงนโยบาย” ซึ่งแยบยลและกัดเซาะงบประมาณแผ่นดินอย่างรุนแรงยิ่งกว่าการโกงกินแบบเดิมๆ สุดท้ายความสวยงามของตัวอักษรในรัฐธรรมนูญฉบับนั้นกลับกลายเป็นชนวนเหตุที่นำไปสู่ความแตกแยกของคนในชาติอย่างร้าวลึกมาจนถึงทุกวันนี้

ดังนั้น เมื่อฝ่ายรณรงค์พยายามปั่นวาทกรรมว่า“ทุกอย่างจะดีขึ้นถ้ามีรัฐธรรมนูญใหม่” จึงเกิดคำถามตามมาว่า “จริงหรือ?” เพราะความจริงที่เจ็บปวดคือ รัฐธรรมนูญไม่ใช่ “ยาวิเศษ” ที่กินแล้วจะรักษาโรคคอร์รัปชันหรือแก้ปัญหาความยากจนได้ในทันที หากผู้นำและนักการเมืองยังคงเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตนมากกว่าส่วนรวม ต่อให้ร่างรัฐธรรมนูญให้เป็นประชาธิปไตยจ๋าเพียงใด ผลลัพธ์ก็อาจจะจบลงแบบเดิม

จริงอยู่ว่า รัฐธรรมนูญฉบับปี 2560 ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน อาจมีบางมาตราที่ไม่สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบันและควรได้รับการปรับปรุงแก้ไข แต่การจะ “รื้อทิ้งทั้งฉบับ” โดยอ้างว่าไม่ได้มาจากประชาชนดูจะเป็นเหตุผลที่ฟังไม่ขึ้นนัก เพราะอย่าลืมว่ารัฐธรรมนูญฉบับนี้ก็ได้ผ่านกระบวนการลงประชามติจากประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศมาแล้วเช่นกัน การจะโละทิ้งเพื่อเริ่มต้นนับหนึ่งใหม่จึงเป็นการปฏิเสธเจตนารมณ์ของประชาชนเสียงข้างมาก ที่ลงมติรับรองกว่า 16.8 ล้านเสียง ในขณะนั้นอย่างไร้เหตุผล

ที่สำคัญที่สุดคือ “ต้นทุนที่ต้องจ่าย” มีการคาดการณ์ว่ากระบวนการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ ตั้งแต่การเลือกตั้ง ส.ส.ร. ไปจนถึงการทำประชามติหลายครั้ง อาจต้องใช้งบประมาณสูงถึง10,000 ล้านบาท คำถามที่แหลมคมคือ ในสภาวะเศรษฐกิจที่ประชาชนยังต้องดิ้นรนกับค่าครองชีพ หนี้ครัวเรือนพุ่งสูง และความผันผวนของโลกเราแน่ใจได้อย่างไรว่าเงินหมื่นล้านนี้จะคุ้มค่า?เราจะมั่นใจได้อย่างไรว่าเมื่อจ่ายไปแล้วจะได้ “สิ่งที่ดีกว่า”ไม่ใช่แค่การเปลี่ยนเปลือกนอกเพื่อเปิดทางให้นักการเมืองเข้ามาแสวงหาอำนาจใหม่

นี่ยังไม่นับรวมความกังวลของสังคมในวงกว้าง เกี่ยวกับการเปิดช่องให้มีการแก้ไขในหมวด 1 และหมวด 2 ซึ่งเป็นเสาหลักที่เปราะบางและละเอียดอ่อนของชาติ การเดินหน้าสู่ความไม่แน่นอนภายใต้ข้ออ้างเรื่องความเป็นประชาธิปไตย อาจกลายเป็นการเปิดหีบแพนโดราที่สร้างความขัดแย้งรอบใหม่มากกว่าจะเป็นการหาทางออกให้ประเทศ

ถึงเวลาแล้วที่เราต้องเลิกเพ้อฝันกับวาทกรรมหรูๆ ว่ารัฐธรรมนูญฉบับใหม่คือคำตอบของทุกอย่าง การเอาเงินหมื่นล้านบาทมาจัดสรรเพื่อแก้ปัญหาปากท้องโดยตรง การกระตุ้นเศรษฐกิจฐานราก หรือการลงทุนในระบบสาธารณสุขและการศึกษา น่าจะเป็นประโยชน์ที่จับต้องได้มากกว่า “อนาคตที่เลื่อนลอย” บนแผ่นกระดาษ รัฐธรรมนูญอาจต้องการการแก้ไขในบางจุดเพื่อให้เดินหน้าต่อได้ แต่การเผาบ้านทั้งหลังเพื่อหวังจะสร้างใหม่ด้วยเงินมหาศาล ท่ามกลางท้องที่หิวโหยของประชาชน อาจไม่ใช่คำตอบที่ชาญฉลาดในเวลานี้