หลายคนกังวลว่าราคาขายปลีกน้ำมันตามปั๊มบ้านเรา จะพุ่งกระฉูดแค่ไหน หลังครบกำหนด 15 วัน ที่นายกฯอนุทินประกาศตรึงราคาไว้?

1. ประเทศไทยแม้จะผลิตน้ำมันดิบได้บางส่วน แต่ส่วนใหญ่ยังต้องนำเข้ามากลั่นในประเทศ จึงได้รับผลกระทบจากราคาน้ำมันในตลาดโลกพุ่งทะยานไปด้วย

แม้แต่ประเทศมาเลเซีย ที่ผ่านมา ขายน้ำมันในปั๊มราคาถูกกว่าในประเทศไทย ล่าสุด กระทรวงการคลังมาเลเซีย (Kementerian Kewangan) ประกาศปรับราคาขายปลีกน้ำมันปิโตรเลียม ประจำวันที่ 12-18 มี.ค. 2569 ปรากฏว่าน้ำมันดีเซล ที่เพิ่มขึ้น 80 เซนอยู่ที่ราคา 3.92 ริงกิตต่อลิตร หรือประมาณ 31.75 บาท

ส่งผลทำให้ราคาขายน้ำมันดีเซลในมาเลเซียแพงกว่าประเทศไทย ที่ปัจจุบันราคาขายปลีกอยู่ที่ 29.94 บาท

หรือต่างกันประมาณ 1.81 บาทต่อลิตร

อย่างไรก็ตาม รัฐบาลกลางมาเลเซียใช้วิธีอุดหนุนเฉพาะกลุ่ม เช่น ภาคการขนส่งสาธารณะ ตรึงราคาไว้ที่ 1.88 ริงกิตต่อลิตร หรือประมาณ 15.22 บาท ภาคการขนส่งสินค้าตรึงราคาไว้ที่ 2.15 ริงกิตต่อลิตร หรือประมาณ 17.41 บาท เป็นต้น

ส่วนเบนซิน รัฐบาลมาเลเซียตรึงราคาน้ำมันเบนซิน RON95 ไว้ที่ 1.99 ริงกิตต่อลิตร หรือประมาณ 16.12 บาท จำกัดคนละ 300 ลิตรต่อเดือน ใช้สิทธิ์ผ่านบัตรประชาชนมาเลเซีย (MyKad) รถยนต์ที่จดทะเบียนในต่างประเทศไม่สามารถเติมน้ำมัน RON95ได้ เพราะมีความผิดตามกฎหมาย เติมได้เฉพาะน้ำมัน RON97 เท่านั้น ซึ่งล่าสุดเพิ่มขึ้น 60 เซน อยู่ที่ราคา 3.85 ริงกิตต่อลิตร หรือประมาณ 31.18 บาท

2.สัปดาห์ที่ผ่านมา ราคาน้ำมันดิบ และน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดต่างประเทศพุ่งสูงขึ้นมาก

สัญญาน้ำมันดิบเวสต์เท็กซัส (WTI) ปรับตัวขึ้นในวันศุกร์ที่ 13 มี.ค. เนื่องจากช่องแคบฮอร์มุซยังคงถูกปิด สัญญาน้ำมันดิบ WTI ส่งมอบเดือนเม.ย. เพิ่มขึ้น 2.98 ดอลลาร์ หรือ 3.11% ปิดที่ 98.71 ดอลลาร์/บาร์เรล

ส่วนสัญญาน้ำมันดิบเบรนท์ (BRENT) ส่งมอบเดือนพ.ค. เพิ่มขึ้น 2.68 ดอลลาร์ หรือ 2.67% ปิดที่ 103.14 ดอลลาร์/บาร์เรล

ล่าสุด สหรัฐยังถล่มแหลกเกาะคาร์กของอิหร่าน ขณะที่อิหร่านก็ตอบโต้รุนแรง ขยายเป้าหมาย

ความหวังที่เกิดขึ้นชั่วคราวจากการปล่อยน้ำมันของ IEA ถูกทำลายลงอย่างรวดเร็วหลังความเสี่ยงในตะวันออกกลางทวีความรุนแรงขึ้นไปอีก

แม้สหรัฐอนุญาต 30 วัน ให้ประเทศต่าง ๆ สามารถซื้อน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมของรัสเซียที่ค้างอยู่ในทะเลได้ แต่ก็ไม่สามารถยุติแรงกดดันราคาน้ำมันในตลาดโลกได้

โกลด์แมน แซคส์ (Goldman Sachs) คาดการณ์ในวันศุกร์ว่า ราคาน้ำมันดิบเบรนท์โดยเฉลี่ยในเดือนมี.ค.จะสูงกว่า 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล และจะอยู่ที่ประมาณ 85 ดอลลาร์ในเดือนเม.ย. เนื่องจากราคาพลังงานยังคงผันผวนจากสงครามอิหร่าน ความเสียหายต่อโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานในตะวันออกกลาง และการหยุดชะงักของการขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

3.ราคาน้ำมันขายในปั๊มไทยเรา หลัง 16 มีนาคม

สำหรับดีเซล คาดว่า อาจจะมีประกาศปรับขึ้นราคาแบบขั้นบันได (น่าจะไม่เกิน 1 บาท) และอาจขยับเพดานจากไม่เกิน 30 บาท เป็นไม่เกิน 32 หรือ 35 บาท

น่าจะไม่มีการปรับราคาแบบพุ่งทะยานทีเดียวลิตรละ 5 บาท 10 บาท แบบไม่อุดหนุนแล้วไม่มี

ทำไมถึงคิดเช่นนั้น?

ปัจจุบัน กองทุนน้ำมันฯ ต้องใช้เงิน 1,200 - 1,300 ล้านบาทต่อวัน ในการอุดหนุนน้ำมัน

ราคาที่แท้จริง ณ วันที่ 14 มีนาคม 2569 ตามภาพประกอบด้านบนนั้น(หากปล่อยลอยตัว และกองทุนน้ำมันฯไม่ชดเชย)ราคาน้ำมันดีเซลจะอยู่ที่ 48 บาท !!!

เกือบ 50 บาทต่อลิตร

โดยกองทุนน้ำมันฯ ควักเงินเข้าไปช่วยอุดหนุน หรือช่วยประชาชนจ่ายค่าน้ำมันดีเซลลิตรละ 18.31 บาท

กล่าวคือ เหตุที่ประชาชนทั่วไปยังเติมน้ำมันดีเซลได้ในราคาลิตรละ 29.94 บาทนั้นเพราะมีกองทุนน้ำมันฯ ช่วยจ่ายอีก 18.31 บาทต่อลิตร !!!

ถ้ากองทุนน้ำมันฯเลิกอุดหนุน ราคาก็จะพุ่งพรวดขึ้นไปทันที (ซึ่งไม่มีทางเลิกอุดหนุนทันที)

ที่ผ่านมา รัฐบาลพยายามตรึงดีเซลมาตลอด เพราะดีเซลเป็นเชื้อเพลิงหลักของภาคขนส่งรถบรรทุก และรถโดยสารทั่วประเทศถ้าราคาแพงขึ้น ต้นทุนภาคเกษตรและอุตสาหกรรมก็สูงขึ้น แล้วก็จะกระทบค่าครองชีพของประชาชน กระทบเงินเฟ้อ

นอกจากดีเซลแล้ว น้ำมันเบนซินและแก๊สโซฮอล์บางประเภทก็ได้รับการอุดหนุนจากกองทุนน้ำมันเช่นกัน

แก๊สโซฮอล์ E20อุดหนุน 9.85 บาท/ลิตร

E85อุดหนุน 2.28 บาท/ลิตร

แก๊สโซฮอล์ 95 อุดหนุน 8.37 บาท/ลิตร

แก๊สโซฮอล์ 91 อุดหนุน 8.37 บาท/ลิตร

อย่างไรก็ตาม การอุดหนุนราคาน้ำมันก็มีต้นทุน

ประเทศไทยมีการใช้น้ำมันดีเซลเฉลี่ยประมาณ 70 ล้านลิตรต่อวัน

การอุดหนุนที่ระดับ 18.31 บาท หมายความว่ากองทุนน้ำมันฯ ต้องใช้เงินประมาณ 1,200 ล้านบาทต่อวัน เพื่อรักษาระดับราคาดีเซลในปัจจุบัน(หากในอนาคตราคาน้ำมันสำเร็จรูปแพงขึ้นตามราคาน้ำมันดิบ จำนวนเงินที่ต้องอุดหนุนก็จะสูงขึ้น หากไม่ปล่อยให้ราคาขายขยับ) ยังไม่รวมการอุดหนุนน้ำมันในชนิดอื่นอีกด้วย

เพราะฉะนั้น เชื่อว่า รัฐบาลน่าจะไม่เลิกอุดหนุนน้ำมันดีเซล และน้ำมันชนิดอื่นๆบางชนิด แต่อาจจะจำกัดจำนวนเงินที่ใช้ในการอุดหนุน ทำให้ราคาขายปลีกหน้าปั๊มค่อยๆ ขยับขึ้นไม่ใช่ขึ้นราคาแบบกระชากขึ้นไปทันที

4.ภาษีสรรพสามิต และกลไกอื่นที่สามารถนำมาใช้พยุงราคาน้ำมัน

ในโครงสร้างราคาดีเซล 29.94 บาท มีอะไรบ้าง?

(1) ต้นทุนหลัก: ราคาหน้าโรงกลั่น

องค์ประกอบที่ใหญ่ที่สุดของราคาดีเซลคือ ราคาหน้าโรงกลั่น ซึ่งสะท้อนราคาน้ำมันสำเร็จรูปที่อ้างอิงกับตลาดโลกที่ผ่านมา ราคาหน้าโรงกลั่นของดีเซลอยู่ที่ประมาณ 31.05 บาทต่อลิตร สูงกว่าราคาขายปลีกหน้าปั๊ม ดังนั้น หากไม่มีมาตรการแทรกแซงจากภาครัฐ ราคาดีเซลในประเทศไทยจะสูงมากกว่าปัจจุบันแน่นอน

ราคาหน้าโรงกลั่นมีหลายปัจจัย เช่น ราคาน้ำมันดิบโลกค่าการกลั่นซึ่งจะมีค่าขนส่งค่าประกันภัย

(2) ภาษี: มีภาษีหลายประเภทที่รวมอยู่ในราคาขาย ได้แก่

ภาษีสรรพสามิต 6.92 บาทต่อลิตร

ภาษีเทศบาล 0.692 บาทต่อลิตร

จะเห็นว่า ในหนึ่งลิตร จะเก็บภาษีสรรพสามิตอยู่เกือบ 7 บาท ถือเป็นรายได้สำคัญของรัฐบาล

(3) กองทุนน้ำมัน: เป็นกลไกสำคัญในการตรึงราคาซึ่งปัจจุบันเงินกองทุนน้ำมันถูกมาช่วยอุดหนุนราคาดีเซล

(4) กองทุนอนุรักษ์พลังงาน 0.05 บาทต่อลิตร เป็นเงินที่นำไปใช้สนับสนุนโครงการด้านพลังงานและการอนุรักษ์พลังงานของประเทศ

(5) ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)

(6) ค่าการตลาด : เป็นรายได้ของผู้ค้าน้ำมันและสถานีบริการค่าการตลาดจะเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงตามราคาต้นทุนน้ำมัน ถ้าค่าการตลาดเหลือน้อยมาก ก็จะต้องปรับราคาขายปลีกหน้าปั๊ม มิฉะนั้น รัฐก็ต้องเพิ่มเงินอุดหนุนเพื่อให้ตรึงราคานั่นเอง

จะเห็นว่า ราคาหน้าปั๊มที่ผู้บริโภคจ่าย 29.94 บาทนั้น มาจากหลายปัจจัย ได้แก่ ราคาหน้าโรงกลั่น ภาษีสรรพสามิต ภาษีเทศบาลกองทุนน้ำมัน กองทุนอนุรักษ์พลังงานค่าการตลาดVAT ค่าการตลาดราคาขายปลีก

29.94 บาท

ดังนั้น หากต้องการดูแลราคา ก็อาจพิจารณาปัจจัยแต่ละตัว

เช่น ถ้าลดภาษีสรรพสามิต ก็จะทำให้ราคาขายปลีกลดลงได้ แต่จะทำให้รัฐบาลขาดรายได้เช่นกัน และทำให้พฤติกรรมการใช้พลังงานไม่สะท้อนต้นทุนน้ำมันดิบที่แท้จริงที่เปลี่ยนไป

5. เมื่อวันศุกร์ที่ 13 มี.ค. นายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ในฐานะผู้อำนวยการศูนย์บริหารและติดตามสถานการณ์การสู้รบตะวันออกกลาง หรือ ศบก. ยืนยันว่า

“ขอยืนยันข้อสั่งการของนายกรัฐมนตรี การตรึงราคาน้ำมันดีเซลถึงวันที่ 16 มีนาคม 2569 หลังจากนั้นจะมีการประชุมหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เมื่อครบกำหนด 15 วัน ราคาน้ำมันดีเซลจะขยับในวันที่ 16 มีนาคม 2569 จะเป็นอย่างไร ซึ่งจะมีบทสรุปหลังการประชุมหารือ โดยตนหรือนายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง จะมาเป็นผู้แถลงให้ได้รับทราบว่าราคาน้ำมันโดยเฉพาะดีเซล จะมีการปรับอย่างไรโดยเฉพาะหน้าสถานีบริการจะปรับในลักษณะไหน..”

รมว.พิพัฒน์ยังให้รายละเอียดด้วยว่า ปัจจุบันไม่ใช่แค่หน้าสถานีบริการอย่างเดียว แต่ยังมีน้ำมันภาคอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นการซื้อในระบบขายส่งกับจ๊อบเบอร์ หรือบริษัทแม่ของจ๊อบเบอร์ เช่น ปตท. บางจาก คาลเท็กซ์ ส่วนที่ไม่มีบริษัทขายส่งเป็นของตัวเอง แต่จะมีบริษัทขายปลีกหน้าสถานีบริการ เช่น พีที ซัสโก้ และเชลล์ ซึ่งบริษัทขายส่งต้องมาเจรจาลูกค้าภาคอุตสาหกรรมทุกประเภท ซึ่งตนและนายเอกนิติ กระทรวงพาณิชย์ กระทรวงพลังงาน ต้องมีการหารือกันต่อไปจะเป็นอย่างไร ส่วนน้ำมันเบนซิน ขณะนี้มีการปรับในแต่ละสัปดาห์ ปรับไปตามสถานการณ์น้ำมันดิบที่สูงขึ้นตลอดเวลา

“...ขอยืนยันว่า ขณะนี้เราสามารถหาน้ำมันดิบที่จะมาทำการกลั่น จากเดิม 92 วัน ขยายเป็น 98 วัน รัฐบาลมั่นใจจากการยืนยันของกระทรวงพลังงาน ว่าจะสามารถจัดหาน้ำมันดิบซึ่ง 50% มาจากอ่าวเปอร์เซีย ผ่านช่องแคบฮอร์มุซ และอีก 50% มาจากนอกอ่าวซึ่งพยายามขอเจรจาซื้อเพิ่มขึ้นในส่วนที่ขาดจากอ่าวเปอร์เซีย ทั้งนี้เป็นข่าวดีจากการประกาศของสหรัฐอเมริกาว่าขณะนี้เลิกบอยคอตต์รัสเซีย ในการส่งน้ำมันดิบออกมาขายให้กับประเทศอื่นๆ ซึ่งประเทศไทยโดยกระทรวงพลังงานจะขอเจรจาซื้อน้ำมันจากประเทศรัสเซีย รัฐบาลโดยนายกรัฐมนตรี กระทรวงพลังงาน พยายามจะจัดหาน้ำมันดิบเพื่อมาเติมในส่วนที่ขาดจากอ่าวเปอร์เซีย ดังนั้นยืนยันว่าน้ำมันดิบ ขณะนี้ยังมีสำรองไปได้อีกอย่างน้อย 98 วัน

แต่หลังจากนี้ โดยเฉพาะน้ำมันดีเซล ตอนนี้เติมไบโอดีเซล 7% หลังจากนี้อาจจะขยายไปเป็น 10% และสุดท้ายขยายไปยัง 20% ซึ่งในอดีตเคยใช้ 20% สำหรับรถบรรทุกสามารถใช้ได้ทุกยี่ห้อ ส่วนรถเล็กโดยเฉพาะปิกอัพก็สามารถใช้ได้เพราะก่อนหน้านี้ก็มีการใช้อยู่ จึงขอให้สบายใจว่าเรื่องของพลังงานน่าจะจัดหามาสำรอง โดยไม่มีการขาดตลาดอย่างแน่นอน แต่เรื่องกลไกราคาจะค่อยๆ ทยอยปล่อยราคาไปตามคนไกลของตลาดตามภาวะสงครามที่ทำให้ราคาน้ำมันดิบอยู่ที่ 90-100 เหรียญ” - รองนายกฯพิพัฒน์กล่าว

สรุป เชื่อว่า ราคาขายปลีกน้ำมันในไทยหลังวันที่ 16 มี.ค. คงขยับขึ้น แต่ไม่กระชากราคาขึ้นไปทันที เพราะยังมีกองทุนน้ำมันฯ และกลไกอื่นที่รัฐบาลสามารถใช้ดูแลบริหารจัดการต่อไป

เบื้องต้น คาดว่า ดีเซลอาจขยับเพดานจากไม่เกิน 30 บาท เป็นไม่เกิน32 หรือ 35 บาท รอติดตามข่าวสารทางการอีกครั้ง

สารส้ม