ประเทศไทยไม่ใช่หมู ให้ฟีฟ่าแล่เนื้อเถือหนังตามใจชอบ

1. ท่าทีของรัฐบาลล่าสุด ยืนยันว่า ยังไม่กลับไปเจรจากับฟีฟ่าอีก เพราะราคาที่ฟีฟ่าลดให้นั้น ก็ยังแพงเกินไป

ดูๆ แล้ว รัฐบาลชุดนี้ก็เขี้ยวลากดินไม่ใช่เล่น ซึ่งเป็นสิ่งที่ถูกต้อง ในการรักษาผลประโยชน์ของประเทศชาติส่วนรวม

ตามที่คุณศุภมาส อิศรภักดี รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ชี้แจงว่าค่าลิขสิทธิ์ฟุตบอลโลก 2026 หนนี้ถือว่ามีราคาสูง และอาจไม่คุ้มค่าต่อการลงทุนอีกทั้งยังต้องรอการสนับสนุนจากภาคเอกชนเพิ่มเติม

“จากที่กรมประชาสัมพันธ์ได้มีการหารือกับทางสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ หรือ กสทช. เห็นว่า สถานการณ์ครั้งนี้แตกต่างออกไป เนื่องจากมีสถานการณ์สงครามตะวันออกกลาง และเวลาการแข่งขันต่างออกไปจากการจัดแข่งบอลโลกครั้งที่แล้ว คือ ถ่ายทอดสดในเวลา 03.00-09.00 น. ทำให้โอกาสที่ร้านอาหารจะขายของได้ในเวลาดังกล่าวมีไม่มาก...

...ราคาที่ฟีฟ่าเสนอให้เราซื้อ ก็ไม่สามารถอธิบายกับประชาชนได้ แต่ตนไม่สามารถเปิดเผยราคาได้ เนื่องจากเป็นกฎของ FIFA

แต่อยากเปรียบเทียบให้เห็นว่าคนไทยมี 70 ล้านคน ในขณะที่ประเทศใหญ่มีประชากร 1,000-1,400 ล้านคน ซึ่งมีจำนวนมากกว่าประเทศไทย 20 เท่า แต่บางประเทศได้ราคาลิขสิทธิ์ถูกกว่าประเทศไทย

...ส่วนประเทศที่กำลังมีการเจรจาก็ได้ค่าลิขสิทธิ์ไม่แตกต่างกัน แต่จำนวนประชากรต่างกันมาก

ดังนั้น เมื่อเฉลี่ยต่อหัวทำให้ค่าลิขสิทธิ์ต่างกัน 20 เท่า

รัฐบาลจึงเล็งเห็นปัญหา ที่คนไทยต้องเผชิญกับปัญหาเศรษฐกิจ ซึ่งตัวเลขที่ถูกเสนอมาถือว่าค่อนข้างราคาสูง และไม่มีเอกชนเป็นผู้สนับสนุนเหมือนบอลโลกครั้งที่แล้ว อาจเป็นเพราะช่วงเวลาในการถ่ายทอดสด รวมถึงการขายโฆษณาก็ไม่เหมือนแต่ก่อน...

...ถ้าคนไทยจะได้ดูบอลโลก ต้องเป็นตัวเลขที่เราสามารถอธิบายได้ แต่ถ้าเป็นราคาที่ไม่ยุติธรรมเราขอเก็บเงินไปทำอย่างอื่น..

...บอลโลกรัฐบาลก็อยากสนับสนุน เพราะเป็นการปลูกฝังและกระตุ้นเตือนฟุตบอลในไทยให้เยาวชน แต่ตอนนี้อาจจะยังไม่คุ้มค่าพอ คงต้องดูเป็นเคสบายเคสไป” -รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีกล่าว

2. เป็นการโยนเผือกร้อนกลับไปที่ฟีฟ่า

ซึ่งก็เป็นองค์กรธุรกิจ พ่อค้าเต็มตัว

บอลโลกก็เหมือนทุเรียน ถ้าไม่ขาย เวลาผ่านไป เดี๋ยวก็เน่า ราคาตกจนกลายเป็นของเสียไม่มีราคาเลย

3. ตัวเลขตามรายงานข่าว คือ ไทยจะต้องจ่ายเสร็จสรรพถึง 1,700 ล้านบาท เพื่อถ่ายทอดสดการแข่งขันทุกนัด

โดยเป็นค่าลิขสิทธิ์ 1,300 ล้านบาท ภาษีอีก 300 ล้านบาท และค่าดำเนินการทางเทคนิค 100 ล้านบาท

ถ้ารัฐบาลสามารถหาเงินจากเอกชนได้ระดับ 1,700 ล้านบาท ควรนำไปใช้ทำอะไร จะเกิดดอกออกผล เป็นประโยชน์กว่าการถ่ายทอดสดในเวลาคนไทยแทบจะดูไม่ได้ดูสด หรือไม่

เพราะตามเวลาไทย บอลโลกรอบนี้ จะเตะช่วงหลังตี 2 ตี 5 ยันสายๆ ของอีกวัน

4. นายภราดร ปริศนานันทกุล รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ออกไอเดียว่า เงินจำนวนนี้ ไปใช้พัฒนาฟุตบอลไทยในระยะยาวดีกว่า

5. ปลดล็อกกฎ Must Have แล้ว

ในอดีต กฎ Must Have ของ กสทช. ทำให้รัฐต้องเป็นแกนประสานลงทุนให้คนไทยดูบอลโลกฟรี

เพราะเอกชนจะลงทุน ก็ต้องให้คนดูฟรี

แต่ปัจจุบัน บอลโลกไม่ติดกฎนี้แล้ว

นายประวิทย์ ลี่สถาพรวงศา อดีตกรรมการ กสทช. บอกว่า

“ในเมื่อเงื่อนไขบังคับทางกฎหมายไม่มีผลผูกพันอีกต่อไป การใช้งบประมาณจากภาครัฐเพื่อซื้อลิขสิทธิ์ถ่ายทอดสดจึงไม่มีความจำเป็นและไม่เหมาะสม...

ควรเปิดทางให้ภาคเอกชนเป็นผู้รับความเสี่ยงและดำเนินการจัดซื้อลิขสิทธิ์ด้วยตนเอง”

6. ตัวอย่างการต่อรองของจีน สุดท้ายฟีฟ่าต้องยอมลดราคามหาโหด

โดยยอมลดค่าลิขสิทธิ์ให้จีนถึง 80%

เหลือไม่ถึง 2,000 ล้านบาท

โดยที่จีนมีจำนวนประชากรนับพันล้านคน

7. เพจ ลงทุนปะ เคยฉายภาพเกี่ยวกับบอลโลกไว้น่าสนใจ ระบุว่า

“บอลโลก Content Premium ที่แพงขึ้นทุกรอบ

ฟุตบอลโลกที่จัดขึ้นทุก 4 ปี คือหนึ่งในคอนเทนต์ไม่กี่อย่างบนโลก ที่ยังสามารถดึงคนดูพร้อมกันได้ระดับ “ทั้งประเทศ” นอกเหนือจากการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก

แต่หนึ่งในปัญหาคือ ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา FIFA ค่อยๆ ดันมูลค่าลิขสิทธิ์สูงขึ้นเรื่อยๆ

เพราะรู้ว่ามันคือ “Rare Content” ที่ไม่มีอะไรทดแทนได้

ย้อนไปบอลโลกปี 2022 ที่กาตาร์ มีทีมเข้าแข่ง 32 ทีม แบ่งเป็นนัดเตะ 64 นัด ทำให้ทัวร์นาเมนท์สั้นกว่า

แต่พอมาบอลโลกปี 2026 ยิ่งใหญ่กว่าเดิมอีกเพราะเพิ่มเป็น 48 ทีม จำนวนแมทช์แข่งเป็น 104 นัด เวลาถ่ายทอดสดก็ต้องยาวขึ้น

ส่งผลต่อ Inventory โฆษณามากขึ้น

ปี 2022 FIFA World Cup ที่กาตาร์ ได้สร้างเม็ดเงินมหาศาลให้กับ FIFA โดย FIFA รายงานรายได้รวมรอบ 4 ปี (2019–2022) ประมาณ 7.5 พันล้านดอลลาร์ซึ่งสูงสุดเป็นประวัติการณ์ในเวลานั้น

และฟุตบอลโลกคือแหล่งรายได้หลักของ FIFA เลย

ดังนั้น พอปี 2026 ขยายเป็น 104 นัด เวลาถ่ายทอดเพิ่มขึ้นมาก

ประเทศเจ้าภาพ 3 ประเทศ สหรัฐฯ แคนาดา เม็กซิโก ซึ่งเป็นไทม์โซนอเมริกาเหนือ

นับว่ามีนัยสำคัญต่อการซื้อเวลาโฆษณาในหลายภูมิภาค

หลายฝ่ายจึงคาดการณ์ว่า FIFA จะ “โกยเงินมากกว่าเดิมแบบก้าวกระโดด”

โดย FIFA เองเคยประเมินว่า cycle 2023–2026 อาจสร้างรายได้รวมแตะประมาณ 11 พันล้านดอลลาร์ ซึ่งสูงกว่ารอบกาตาร์อย่างมีนัยสำคัญ

ฟังดูเหมือนควรทำเงินได้มากขึ้นใช่ไหมครับ? แต่ปัญหาคือ…ต้นทุนโตเร็วกว่ารายได้

ไทยเคยจ่ายราว 1.4 พันล้าน… แต่แทบไม่มีใครกล้ารับความเสี่ยงเจ้าเดียว

ย้อนไปตอนบอลโลก 2022 ประเทศไทยใช้เงินราว 1.4 พันล้านบาทในการซื้อลิขสิทธิ์จาก FIFA โดยการกีฬาแห่งประเทศไทยเป็นผู้ดีลกับ FIFA โดยตรง ก่อนจะมาหั่น Slot แบ่งขายให้ broadcaster

ตอนนั้น FIFA ตั้งราคาสูงขึ้นมาก และดีลจบแบบ “เฉียดเส้นตาย” ก่อนแข่งเพียงไม่กี่วัน คนไทยเกือบจะชวดดูบอลโลก

แต่สิ่งที่น่าสนใจ คือ…ไม่มีเอกชนรายไหน “กล้าลงเงินทุ่มซื้อและถือลิขสิทธิ์เพียงผู้เดียว”

สุดท้าย ต้องใช้โมเดล “ช่วยกันแบก” ประกอบด้วย กสทช. ออกเงินสนับสนุนก้อนใหญ่ ทีวีดิจิทัลร่วมแชร์สิทธิ์ Operator มือถือเข้าร่วม สปอนเซอร์เครื่องดื่มรายใหญ่ช่วยอัดงบรัฐวิสาหกิจบางแห่งเข้ามาหนุน

เหตุที่ต้องแบ่งกันแบกเพราะ ต้นทุนลิขสิทธิ์บอลโลกสูงมาก จนถ้าช่องใดช่องหนึ่งซื้อเอง แล้วขายโฆษณาได้ไม่ถึงเป้า อาจ “ขาดทุนหนัก” ระดับกระทบทั้งปีได้เลย

ดังนั้น จึงต้องใช้โมเดล “consortium” หรือ “ช่วยกันแบก” เพราะแต่ละฝ่ายได้ประโยชน์ “คนละแบบ” และช่วยแชร์ risk กัน

อีกเหตุผลสำคัญคือ “กฎ Must Have” ประเทศไทยกำหนดให้ฟุตบอลโลกเป็นรายการสำคัญที่ประชาชนควรเข้าถึงได้ผ่านฟรีทีวี นั่นแปลว่า หากต้องซื้อคอนเทนต์ต้นทุนแพง broadcaster ก็อยากเก็บเงินคนดู โดยเฉพาะผ่านแพลตฟอร์มทีวีออนไลน์ทั้งหลาย แต่กฎ “Must Have” บังคับให้คนไทยต้องดูผ่านฟรีทีวีได้ ดังนั้น คนที่ซื้อลิขสิทธิ์จึง “ล็อกประตูหารายได้” ไปส่วนหนึ่งทันที broadcaster ห้ามเอาไปปิดไว้หลัง paywall ทั้งหมด ห้ามบังคับสมัครสมาชิกเพื่อดู ห้ามเก็บเงินคนดู สุดท้ายรายได้จึงเหลือแค่ ขายโฆษณา หาสปอนเซอร์ ดีลการตลาด

ปัญหาคือ…ค่าลิขสิทธิ์แพงขึ้นทุกปี แต่รายได้โฆษณาโตไม่ทัน เลยกลายเป็นว่า คนดูเยอะมาก แต่เก็บเงินจากคนดูตรงๆ ไม่ได้

นี่แหละครับที่ทำให้ฟุตบอลโลกเป็นธุรกิจ “เสียงดัง คนดูเยอะ แต่กำไรไม่ง่าย” สำหรับคนซื้อลิขสิทธิ์ยุคนี้ “เอกชนจ่ายเงิน แต่ถือความ Exclusive ไม่ได้เต็มที่”

โลกกำลังเข้าสู่ยุค “Mass Content แต่กำไรยาก”

สมัยก่อน “คอนเทนต์แมส” คือธุรกิจทองคำครับ ยิ่งคนดูเยอะ ยิ่งทำเงินง่าย เช่น บอลโลก โอลิมปิก ละครหลังข่าว รายการดังระดับประเทศ เพราะเมื่อก่อน “ความสนใจคน”ยังรวมอยู่ที่เดียว ทุกคนเปิดทีวีช่องเดียวกัน แบรนด์ก็พร้อมจ่ายโฆษณาแพงมาก

แต่วันนี้โลกเปลี่ยนแล้ว คนดูไม่ได้รวมกันอยู่จอเดียวอีกต่อไป บางคนดูYouTube TikTok Netflix Twitch Facebook

ทำให้ “คนดูแตกกระจาย” หรือ Fragment สมัยก่อนบอลโลกอาจแย่งความสนใจคนได้ทั้งประเทศ แต่วันนี้ต่อให้บอลโลกเตะอยู่ ก็ยังมีคนไถ TikTok ต่อ

นี่คือปัญหาใหญ่ข้อแรก attention ยังเยอะ แต่ไม่ได้รวมศูนย์เหมือนเดิม

ทีนี้ปัญหาคือ…ค่าลิขสิทธิ์กีฬาแพงขึ้นทุกปี เพราะลีกกีฬาต่างๆ FIFA, UEFA, NFL รู้ว่ากีฬายังเป็น “ของหายาก” ที่คนดูสดพร้อมกันอยู่

พวกเขาเลยขึ้นราคา rights ต่อเนื่อง แต่ฝั่งคนซื้อเริ่มเหนื่อย เพราะรายได้โฆษณาโตไม่ทัน คนสมัครสมาชิกเริ่มโตช้าลง คนแชร์ account กัน คนดูหลายจอ

คนดู highlight แทนดูเต็มเกม

เลยเกิดสิ่งที่เรียกว่าคนดูยังเยอะแต่การ “เปลี่ยนคนดูเป็นกำไร” ยากขึ้นเรื่อยๆ นี่คือความหมายของยุค “Mass Content แต่กำไรยาก”

ที่ผ่านมา Platform ยักษ์ใหญ่ทั่วโลกที่ทุนหนาอย่าง Amazon, Apple, Netflix,Disney เริ่มเข้ามาทุ่มเงินซื้อลิขสิทธิ์กีฬามากขึ้น เพราะพวกเขาไม่ได้มอง “กีฬา” เป็นธุรกิจถ่ายทอดสดอย่างเดียวอีกแล้ว

แต่ใช้กีฬาเป็นเครื่องมือ ดึง Subscription เก็บ Data ผู้ใช้งาน ขาย Ecosystem เพิ่มเวลาใช้งานบน Platform

พูดง่ายๆ คือ บอลโลกผ่านช่องทีวีสาธารณะอาจกำลังไม่ใช่คำตอบอีกต่อไป แต่คือบริษัท Tech ที่มีธุรกิจอื่นรองรับอยู่แล้ว

FIFA คือผู้ชนะตัวจริง

ไม่ว่าทีวีท้องถิ่นจะเป็นยังไง ยักษ์ใหญ่สตรีมมิ่งแพลตฟอร์มจะแย่งฐานผูู้ชมกันขนาดไหน สุดท้าย “FIFA อาจเป็นผู้ชนะตัวจริง” ของธุรกิจฟุตบอลโลกในยุคนี้

เพราะตลอดหลายปีที่ผ่านมา FIFA อยู่ในสถานะที่ต่อรองเหนือกว่า broadcasterทั่วโลก จากการที่ฟุตบอลโลกยังเป็นหนึ่งในไม่กี่คอนเทนต์ที่คนดูพร้อมกันทั้งโลกแบบ real-time ทำให้ FIFA สามารถขึ้นราคาค่าลิขสิทธิ์ได้ต่อเนื่อง

เรื่องนี้ยิ่งชัดขึ้นในฟุตบอลโลก 2026 ที่ขยายจาก 32 ทีมเป็น 48 ทีม เพิ่มจำนวนแมทช์จาก 64 นัดเป็น 104 นัด เพื่อ maximize revenue เต็มที่ ทั้งในด้านโฆษณา สปอนเซอร์ และลิขสิทธิ์ถ่ายทอดสด

แต่ในอีกด้านหนึ่ง broadcaster ทั่วโลกกลับเริ่ม “เหนื่อย” มากขึ้น เพราะต้นทุนลิขสิทธิ์ โตเร็วกว่าความสามารถในการทำกำไรกลับมา

เราจึงเริ่มเห็นหลายประเทศปิดดีลช้าลง...” – เพจลงทุนปะ

สุดท้าย คำถามสำคัญ คือ เมื่อรู้เขารู้เราแบบนี้ แล้วเราจะไปยอมจ่ายแพงเพื่ออะไร

ส่งเสียงไปเลยดังๆ “บอลโลก แพงไป ไม่ซื้อ”

สารส้ม