หากเปรียบเทียบมือเศรษฐกิจของรัฐบาล เป็นหมอรักษา “คนป่วยแห่งเอเชีย”

การจัดทำงบประมาณ 70 ซึ่งถือเป็นงบประมาณปีแรกที่รัฐบาลอนุทิน ภูมิใจไทยได้จัดทำงบประมาณเต็มๆ ก็คือหนึ่งในมาตรการรักษาคนป่วย โดยยังมีเครื่องมือและมาตรการรักษาทางเศรษฐกิจอีกหลายอย่าง ใช้ประกอบกัน

แนวทางของ “เอกนิติ” รองนายกฯ และรมว.คลัง อาจเปรียบเทียบว่า รัฐบาลยอมเปิดแผลการคลัง เพื่อทำการรักษาการป่วยทางเศรษฐกิจเรื้อรังของประเทศไทย

1. นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง อภิปรายสรุปร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ 2570 ก่อนสภาผู้แทนราษฎรจะลงมติวาระที่ 1

สาระสำคัญบางตอน ระบุว่า งบประมาณไม่ใช่เครื่องมือเดียวของรัฐบาล แต่ต้องใช้ร่วมกับรัฐวิสาหกิจ กองทุนนอกงบประมาณ สถาบันการเงินของรัฐ และ PPP เพื่อพลิกเศรษฐกิจไทยที่โตต่ำกว่าศักยภาพ และขีดความสามารถการแข่งขันเริ่มถดถอย

รัฐบาลตั้งเป้าระยะปานกลางให้ไทยกลับขึ้นสู่ 20 อันดับแรกของโลกด้านความสามารถแข่งขันภายใน 4 ปี และเพิ่มศักยภาพเศรษฐกิจให้โตเกิน 3% พร้อมทำงานกับภาคเอกชน และองค์กรระหว่างประเทศ เช่น ธนาคารโลก เพื่อยกระดับไทยเป็นประเทศรายได้สูงภายใน 12 ปี

ระยะสั้น รัฐบาลต้องเผชิญวิกฤตซ้อนวิกฤต ทั้งงบปี 2569 ที่จำกัด การขาดดุลสูงถึง 4.4% ของจีดีพี แรงกดดันจากสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือ วิกฤตพลังงานโลก ค่าครองชีพสูง และเงินเฟ้อที่กระทบประชาชนโดยตรง รัฐบาลจึงต้องออกมาตรการช่วยคนตัวเล็ก พ่อค้าแม่ค้ารายย่อย ผ่านโครงการไทยช่วยไทย เพื่อหยุดวงจรเศรษฐกิจที่อาจลามไปสู่การเลิกจ้าง โดยนำ AI “นกกระซิบ” ช่วยวิเคราะห์ต้นทุน ทำบัญชี และเพิ่มโอกาสเข้าถึงสินเชื่อจากธนาคารรัฐ

...สำหรับงบปี 2570 รัฐบาลจะไม่ใช้วิธีเดิมที่ตั้งงบไม่เต็ม หรือซ่อนรายจ่ายประจำไว้จนต้องไปใช้เงินคงคลังภายหลัง แต่จะเปิดแผลให้เห็นชัด เพื่อแก้ให้ถูกจุด

รัฐบาลเปิดเผยข้อมูลงบประมาณในรูปแบบ Excel และไฟล์ที่นำไปวิเคราะห์ต่อได้ เพื่อให้สภา สื่อมวลชน นักวิชาการ และประชาชนตรวจสอบได้สะดวกขึ้น พร้อมประกาศแผนความยั่งยืนทางการคลังระยะปานกลาง ลดการขาดดุลให้ต่ำกว่า 3% ภายในปี 2572

...ปี 2570 รัฐบาลจะลดการขาดดุลลงเหลือ 3.9% ของจีดีพี ความชัดเจนดังกล่าวช่วยสร้างความเชื่อมั่นต่อเสถียรภาพการคลังของประเทศ และมีผลต่อมุมมองของสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือ ซึ่งเกี่ยวข้องกับต้นทุนการเงินของภาคธุรกิจและประชาชน

ส่วนกรณีงบลงทุนดูเหมือนลดลงประมาณ 70,000 ล้านบาท เป็นผลจากการนำรายจ่ายประจำและงบสวัสดิการที่เคยซ้ำซ้อนหรือไม่ตั้งเต็ม มาตั้งไว้ให้ตรงความจริง เพื่อทำให้ฐานะการคลังโปร่งใสและยั่งยืนขึ้น

ยืนยันว่า รัฐบาลไม่ได้หยุดลงทุน แต่เปลี่ยนวิธีระดมเม็ดเงินผ่านเครื่องมืออื่นเช่น งบลงทุนรัฐวิสาหกิจ 270,000 ล้านบาท โครงสร้างพื้นฐาน Smart Grid พลังงานสะอาด BOI อุตสาหกรรมอนาคต Data Center และเซมิคอนดักเตอร์ รวมถึงการเร่งปลดล็อกกติกาเพื่อดึงเงินลงทุนจริงกว่า 900,000 ล้านบาท

รมว.คลัง ยืนยันว่า เป้าหมายของรัฐบาล คือ ใช้งบประมาณจำกัดให้เกิดประโยชน์สูงสุดกับประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง เด็กแรกเกิด ผู้สูงอายุคนตัวเล็ก และผู้ประกอบการรายย่อย พร้อมวางรากฐานทักษะดิจิทัล AI และระบบเศรษฐกิจใหม่ให้คนไทยมีรายได้สูงขึ้น

2. “เปิดแผลเพื่อรักษา”

ประเด็นสำคัญ และแนวทางการจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. 2570

2.1 สถานการณ์วิกฤตและความจำเป็นเร่งด่วน

ประเทศไทยกำลังเผชิญกับภาวะ “วิกฤตซ้อนวิกฤต” ซึ่งเป็นปัจจัยผลักดันให้รัฐบาลต้องปรับเปลี่ยนแนวทางการจัดทำงบประมาณและนโยบาย

• เศรษฐกิจโตต่ำกว่าศักยภาพ: ปัจจุบันคาดการณ์การเติบโตเพียง 2.2% ขณะที่ศักยภาพอยู่ที่2.7-2.8%

• วิกฤตต้นทุนและพลังงาน: ไทยนำเข้าน้ำมันและก๊าซธรรมชาติสูงถึง 10% ของ GDP (อันดับต้นๆ ในเอเชีย) ส่งผลให้ค่าครองชีพสูงขึ้นและต้นทุนการผลิตเพิ่มขึ้นเกือบ 10%

• การขาดดุลบัญชีเดินสะพัด: จากเดิมที่เคยเกินดุล แต่ในเดือนเมษายน-พฤษภาคมที่ผ่านมา ขาดดุลทันที รวมกว่า 1.2 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ (ประมาณ5 แสนล้านบาท) เนื่องจากราคานำเข้าพลังงานที่พุ่งสูง

• ข้อจำกัดทางงบประมาณเดิม: งบประมาณปี 2569 มีการขาดดุลสูงถึง 4.4% ของGDP จนบริษัทจัดอันดับความน่าเชื่อถือเตือนเรื่องมุมมองเชิงลบ (Negative Outlook)

2.2 การ “เปิดแผลเพื่อรักษา” แนวทางการจัดการงบประมาณปี 2570

การสร้างความโปร่งใส (Transparency)

• เลิกการหมกเม็ด: เปลี่ยนผ่านจากการตั้งงบประมาณไม่เต็มจำนวนในอดีต (ซึ่งทำให้ต้องไปเบิกเงินคงคลังย้อนหลัง) มาเป็นการตั้งงบรายจ่ายประจำให้ครบถ้วนและโปร่งใส

• ข้อมูลตรวจสอบได้: จัดทำงบประมาณในรูปแบบ Machine Readable (PDF และ Excel) เพื่อให้สมาชิกสภาและประชาชนสามารถใช้ AI วิเคราะห์ข้อมูลได้อย่างละเอียด

วินัยและการสร้างความยั่งยืนทางการคลัง

• ลดการขาดดุล: ตั้งเป้าลดการขาดดุลจาก 4.4% ในปีก่อนหน้า เหลือ 3.9% ของ GDP (7.88 แสนล้านบาท) ในปี 2570

• เป้าหมายระยะยาว: วางแผนลดการขาดดุลให้ต่ำกว่า 3% ภายในปี 2572 เพื่อรักษาเสถียรภาพและความเชื่อมั่นจากนักลงทุนทั่วโลก

2.3 เครื่องมือขับเคลื่อนเศรษฐกิจนอกเหนือจากงบประมาณ

เนื่องจากงบประมาณรายจ่ายมีจำกัด

รัฐบาลจึงบูรณาการเครื่องมืออื่นๆ เพื่อการลงทุนและพัฒนาประเทศ ได้แก่

รัฐวิสาหกิจ: เพิ่มงบลงทุนจาก 2.4 แสนล้าน เป็น 2.7 แสนล้านบาท เน้นโครงสร้างพื้นฐาน เช่น Smart Grid และการบริหารจัดการน้ำ

การร่วมทุนภาครัฐ-เอกชน (PPP): ใช้ดึงดูดเงินลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานเพื่อไม่ให้กระทบหนี้สาธารณะ

BOI และการลงทุนต่างชาติ

o ไตรมาส 1 ปีนี้มีใบสมัครลงทุนสูงถึง 1 ล้านล้านบาท

o เร่งโครงการ “BOI Thailand Fast Pass” เพื่อปลดล็อกการลงทุนจริงคาดว่าจะมีเม็ดลงทุน มูลค่ากว่า 9 แสนล้านบาท

o มุ่งเน้น 7 อุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ เช่น เกษตรสมัยใหม่, อาหาร, ยา, สุขภาพ,การท่องเที่ยว, Smart Electronics, และ AI

2.3 นวัตกรรมและการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัล

• โครงการ “นกกระซิบ” (AI): สอนพ่อค้าแม่ค้ารายย่อยใช้ AI วิเคราะห์ต้นทุน ทำบัญชีอย่างง่ายเพื่อเข้าถึงแหล่งเงินทุนในระบบและแก้หนี้นอกระบบ

• การดึงดูดเทคโนโลยีขั้นสูง: ปรับกฎเกณฑ์ BOI เพื่อดึงการลงทุนด้าน Data Center, ชิป (Chip) และเซมิคอนดักเตอร์ (Semiconductor)

• โครงการ Skill Bridge: ร่วมกับมหาวิทยาลัยและนักลงทุนต่างชาติเพื่อพัฒนาทักษะแรงงานไทยให้เท่าทันเทคโนโลยีโลก

2.4 การดูแลสวัสดิการและคุณภาพชีวิตประชาชน

แม้ต้องรักษาวินัยการคลังอย่างเข้มงวด แต่รัฐบาลยืนยันให้ความสำคัญกับสวัสดิการพื้นฐานโดยการตั้งงบประมาณให้ “เต็มจำนวน” เพื่อความมั่นคงชีวิตของประชาชน

• กลุ่มเปราะบาง: บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ, เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ, และการดูแลผู้สูงอายุอย่างเป็นระบบ

• การศึกษาและเด็ก: โครงการเรียนฟรีและอาหารกลางวันสำหรับเด็ก

• โครงการไทยช่วยไทย Plus: เน้นช่วยเหลือกลุ่ม “คนตัวเล็ก” และพ่อค้าแม่ค้ารายย่อยในตลาดก่อน เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจฐานราก โดยยังไม่ให้ Modern Trade เข้าร่วมในรอบแรก

3. แนวทางตามการชี้แจงของ “ดร.เอกนิติ” สรุปว่า งบประมาณแผ่นดิน คือเครื่องมือหนึ่งเท่านั้น

แต่รัฐบาลใช้ทั้งงบประมาณ รัฐวิสาหกิจ กองทุน และความร่วมมือเอกชนในการขับเคลื่อนประเทศ

การที่งบรายจ่ายประจำดูสูงขึ้น เกิดจากการนำค่าใช้จ่ายที่เคยปกปิด หรือตั้งไม่เต็มในอดีตขึ้นมาบนดินทั้งหมด เพื่อความโปร่งใสและวินัยการคลังในระยะยาว

การเปลี่ยนผ่านพลังงาน มุ่งสู่พลังงานสะอาด (Smart Grid, Direct PPA) เพื่อลดการนำเข้าและลดต้นทุนให้ประชาชนอย่างยั่งยืน

การรักษาวินัยการคลังเริ่มส่งผลบวกต่อมุมมองของบริษัทจัดอันดับความน่าเชื่อถือ ซึ่งช่วยให้ต้นทุนการกู้ยืมของภาคธุรกิจไทยไม่สูงขึ้น

ทั้งหมด ดำเนินการภายใต้ข้อจำกัดปัญหาเชิงโครงสร้างของงบประมาณแผ่นดินของประเทศไทย ที่มีมาทุกยุครัฐบาล และยังมีสถานการณ์วิกฤตพลังงานโลก ปมภูมิรัฐศาสตร์โลก และภูมิเศรษฐศาสตร์โลกที่ดุเดือดด้วย

สารส้ม