การปรับทิศทางและสะสางปัญหาหมักหมมในวงการพลังงานไฟฟ้า กำลังเดินหน้า

ก่อนหน้านี้ ปัญหาการซุกค่าไฟฟ้าส่องสว่างทางสาธารณะมาให้ชาวบ้านจ่ายแบบแอบแฝง ถูกหมักหมมมาหลายสิบปี ก็กำลังแก้ไข เอาจากบ่าประชาชนในยุคนี้

ล่าสุด คณะกรรมการแก้ไขปัญหาการรับซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตเอกชน มีมติยุติการต่ออายุสัญญารับซื้อไฟฟ้าอัตโนมัติของโรงไฟฟ้าเอกชน SPP/VSPP พร้อมปรับราคารับซื้อไฟฟ้าจากโซลาร์เซลล์ลงเหลือ 2.16 บาทต่อหน่วย

ขณะที่การไฟฟ้านครหลวง การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค ก็เปิดรับคำร้องขายไฟฟ้าที่ผลิตจากแผงโซลาร์เซลล์บนหลังคาบ้านประชาชนทั่วไปแล้ว ในราคา 2.20 บาทต่อหน่วย ระยะเวลา 10 ปี

จึงเรียกว่า ปิดฉากสัญญาทาส ซื้อไฟฟ้าจากนายทุนชั่วนิรันดร์

ควบคู่ไปกับ เปิดฉากสัญญาไท ซื้อไฟแดดจากหลังคาชาวบ้าน

1. ปิดฉากสัญญาทาส-ซื้อไฟฟ้าจากนายทุนชั่วนิรันดร์

นายดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการ สภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ในฐานะฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการพิจารณาแก้ไขปัญหาที่เกิดจากการรับซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชน เปิดเผยภายหลังการประชุมที่มีนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธาน

ระบุว่า ที่ประชุมมีมติปรับปรุงแนวทางการรับซื้อไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนจากภาคเอกชน เพื่อสร้างความเป็นธรรมให้กับผู้บริโภคและสะท้อนต้นทุนที่แท้จริงตามนโยบายของรัฐบาล

คณะกรรมการฯ พบว่า ปัญหาหลัก คือ สัญญารับซื้อไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนขนาดเล็กและขนาดเล็กมาก (SPP/VSPP) ระหว่างภาครัฐกับเอกชนในอดีต ทั้งพลังงานแสงอาทิตย์ (Solar) และพลังงานลม (Wind) มีลักษณะเป็นสัญญาชั่วนิรันดร์ที่มีการต่ออายุโดยอัตโนมัติเมื่อสิ้นสุดสัญญาแต่ละระยะ

นอกจากนี้ ราคารับซื้อเดิม ยังอ้างอิงจากราคาขายส่งบวกด้วยค่าไฟฟ้าผันแปร (FT) ซึ่งสูงถึงกว่า 3 บาทต่อหน่วย ทั้งที่โรงไฟฟ้าประเภทนี้ไม่มีต้นทุนด้านเชื้อเพลิงที่แท้จริง เพราะเป็นการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน คือ ลมและแสงแดด

คณะกรรมการฯ จึงจะพิจารณาปรับราคารับซื้อใหม่ให้สอดคล้องกับเทคโนโลยีปัจจุบันที่ถูกลง อ้างอิงจากโครงการโซลาร์ชุมชนที่ 2.16 บาทต่อหน่วย ซึ่งจะใช้กับโซลาร์ฟาร์มก่อน เพราะมีราคาอ้างอิงชัดเจน ส่วนพลังงานลมจะกำหนดราคารับซื้อใหม่อีกครั้ง

ทั้งนี้ นายดนุชา กล่าวว่า การดำเนินการกับสัญญาในลักษณะนี้ คณะกรรมการฯ ได้ข้อสรุปที่จะดำเนินการโดยแบ่งเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่

(1) กลุ่มโรงไฟฟ้าที่ครบอายุสัญญา 25 ปีแล้ว

ปัจจุบันมีอยู่ 515 สัญญา รวมกำลังการผลิตราว 2,400 เมกะวัตต์

กลุ่มนี้ เดิม ได้รับการต่อสัญญาอัตโนมัติครั้งละ 3-5 ปี

มติใหม่ คือ จะไม่มีการต่อสัญญาอัตโนมัติอีกต่อไป

โดยจะให้ต่อได้อีกเพียง 1 รอบตามระยะเวลาในสัญญาเดิม เช่น 3 หรือ 5 ปี

และต้องใช้ราคารับซื้อ 2.16 บาทต่อหน่วยเท่านั้น

หากครบกำหนดแล้วจะถือว่าสิ้นสุดสัญญาทันที

(2) กลุ่มที่ได้รับเงินอุดหนุน (Adder) มาครบ 10 ปี แต่ยังไม่ครบอายุสัญญา 25 ปี

มีจำนวน 46 สัญญา กำลังการผลิตขายไฟเชิงพาณิชย์ (COD) แล้วประมาณ 1,478 เมกะวัตต์

กลุ่มนี้ ถือว่าคุ้มทุนค่าก่อสร้างแล้วในช่วงที่ได้รับค่า Adder ดังนั้น ช่วงเวลาที่เหลือของสัญญาจะถูกปรับลดราคารับซื้อลงมาอยู่ที่ 2.16 บาทต่อหน่วยเช่นกัน

ส่วนกลุ่มที่ยังไม่จ่ายไฟฟ้าเข้าระบบ (Non-COD) ที่มีอยู่ประมาณ 4 สัญญา มีกำลังการผลิตรวม 67 เมกะวัตต์ โดยกลุ่มนี้หากล่วงเลยกำหนด COD มาแล้ว 2 ปีไม่มีความคืบหน้า จะพิจารณายกเลิกสัญญาเป็นรายกรณี

2. ในส่วนของโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่ (IPP)

เนื่องจากสัญญามีความซับซ้อน และทำขึ้นคนละช่วงเวลา คณะกรรมการมีมติให้ตั้งคณะอนุกรรมการขึ้นมาเพื่อพิจารณาปรับปรุงค่า AP และค่าพลังงานไฟฟ้า (EP) โดยเฉพาะ เพื่อลดผลกระทบที่มีต่อค่าไฟฟ้าฐาน

แต่ขณะนี้จะเดินหน้าแก้ไขสัญญาโรงไฟฟ้าพลังงานทดแทนที่สัญญาไม่เป็นธรรมก่อน

3. จะลดค่าไฟฟ้า ได้เท่าไหร่?

นายดนุชา เปิดเผยว่า ขณะนี้ยังไม่มีตัวเลขชัดเจนว่าจะลดค่าไฟฟ้าได้เท่าไหร่

แต่การปรับค่า FT ให้สะท้อนต้นทุนที่แท้จริง จะมีประโยชน์ต่อค่าไฟโดยรวมของประชาชน

เพราะการปรับโครงสร้างราคาใหม่นี้ จะปลดส่วนที่เป็น FT ออกไป จะสะท้อนต้นทุนที่แท้จริง ซึ่งเทคโนโลยีราคาถูกลงมากแล้ว

สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) และคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) กำลังอยู่ระหว่างการคำนวณตัวเลขว่าผลจากการปรับปรุงสัญญาจะลดค่าไฟลงได้เท่าใด ซึ่งการลดลงของค่าไฟฐานอาจจะยังไม่เกิดขึ้นในงวดนี้ทันที เนื่องจากต้องรอให้มีการทยอยแก้ไขสัญญาระหว่างการไฟฟ้าและเอกชนให้ครบถ้วนก่อน

ขั้นตอนการดำเนินการ หลังจากนี้ คณะกรรมการฯ จะเสนอให้ที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) ที่มีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน เพื่อกำหนดเป็นนโยบายอย่างเป็นทางการ ก่อนจะแก้ไขและยกเลิกมติ กพช.ที่เคยมีการอนุมัติมีสัญญาแบบต่ออายุอัตโนมัติ จากนั้น จะให้ 3 การไฟฟ้าดำเนินการแก้ไขสัญญากับเอกชนต่อไป

นายปกรณ์ ประธานคณะกรรมการฯ ย้ำในที่ประชุมว่า ภาครัฐต้องยึดประโยชน์ของประชาชนและความเป็นธรรมเป็นที่ตั้ง และไม่ต้องกังวลเรื่องการถูกฟ้องร้องจากเอกชนเนื่องจากเป็นการทำหน้าที่เพื่อประโยชน์สาธารณะ

ส่วนการแก้ไขสัญญากับภาคเอกชนจะกระทบความเชื่อมั่นในการลงทุนหรือไม่ โดยเฉพาะในช่วงที่รัฐบาลกำลังดึงดูดการลงทุน เช่น ดาต้าเซ็นเตอร์ ที่ต้องใช้ไฟฟ้าเป็นจำนวนมาก?

นายดนุชากล่าวว่า เรื่องที่รัฐบาลทำจะไม่กระทบเชื่อมั่นนักลงทุน เนื่องจากรัฐบาลมีแนวทางรองรับชัดเจน ทั้งการปรับปรุงสถานีไฟฟ้า (Sub-station) และการส่งเสริม Direct PPA เพื่อให้ผู้ประกอบการซื้อไฟฟ้าโดยตรงจากผู้ผลิตได้ ซึ่งจะไม่กระทบต่อแผนการลงทุนในภาพรวม

4. เปิดฉากสัญญาไท ซื้อไฟแดดจากหลังคาชาวบ้าน

ขณะเดียวกัน ตามที่คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) นำโดยนายกฯ อนุทิน เคยมีมติส่งเสริมโซลาร์ภาคประชาชน ในรูปแบบ Net Billing รับซื้อไฟฟ้าส่วนเกินในราคา 2.20 บาท/หน่วย ระยะเวลา 10 ปี กำหนดปริมาณเสนอขายไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ต่อมิเตอร์นั้น

ล่าสุด การไฟฟ้านครหลวง และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค เปิดรับคำขอขายไฟฟ้าจากชาวบ้านแล้ว

โครงการรับซื้อไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์แบบติดตั้งบนหลังคาสำหรับภาคประชาชน ประเภทบ้านอยู่อาศัย พ.ศ. 2569

อัตรารับซื้อไฟฟ้า 2.20 บาทต่อหน่วย (แพงกว่ารับซื้อจากบริษัทเอกชนตามสัญญาที่กำลังจะปรับ)

เสนอขายไฟฟ้าได้ ไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ (kW) ต่อมิเตอร์

สัญญาซื้อขายไฟฟ้า 10 ปี

เป้าหมายการรับซื้อไฟฟ้ารวม ไม่เกิน 500 เมกะวัตต์

ชาวบ้านหลังคาเรือนทั่วไทย สามารถผลิตไฟฟ้าใช้เอง เหลือขาย สร้างรายได้

ชาวบ้านสามารถยื่นแบบคำขอขายไฟฟ้าได้ตั้งแต่ วันที่ 1 กรกฎาคม 2569

คุณสมบัติเบื้องต้น จะต้องเป็นผู้ใช้ไฟฟ้าประเภทที่ 1 (บ้านอยู่อาศัย) เป็นเจ้าของเครื่องวัดหน่วยไฟฟ้า (มิเตอร์) ชื่อผู้ยื่นคำขอต้องตรงกับทะเบียนผู้ใช้ไฟฟ้า

การติดตั้ง Solar Rooftop กลายเป็นโอกาสที่จะเปลี่ยนพลังงานแสงอาทิตย์ให้เป็นทั้งการประหยัดค่าไฟ และรายได้จากไฟฟ้าส่วนเกิน

การติดโซลาร์เซลล์บนหลังคาบ้าน ช่วยลดค่าไฟฟ้าในบ้าน สร้างรายได้จากการขายไฟฟ้าส่วนเกิน และร่วมใช้พลังงานสะอาด เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

เปลี่ยนค่าไฟที่เคยจ่าย ให้กลายเป็นรายได้ทุกเดือน

ขณะนี้ ผู้รับบริการติดตั้งโซลาร์เซลล์ ได้รับความสนใจ คึกคักมาก ทั่วประเทศ

นี่ถือเป็นรูปธรรมจับต้องได้ ของการเปลี่ยนผ่าน

ลงทำจริง พูดแล้วทำ

ต่างจากนักการเมืองหลายพรรคในอดีต พูดโม้ วิสัยทัศน์สวยงาม แต่รูปธรรมจับต้องได้ไม่มี

สารส้ม