ท่าเรือคลองเตย เป็นชื่อเรียกยังไม่เป็นทางการ แต่เป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวางว่า เป็นท่าเรือกรุงเทพ ตั้งอยู่บนฝั่งซ้ายของแม่น้ำเจ้าพระยา ปากคลองพระโขนง คลองเตย กรุงเทพมหานคร

ท่าเรือกรุงเทพ เป็นท่าเรือระหว่างประเทศแห่งแรกของประเทศไทย ที่ได้ก่อตั้งเมื่อหลังเปลี่ยนแปลงการปกครองในปีพ.ศ. 2475 ซึ่งรัฐบาลในขณะนั้น มีแนวความคิดที่จะสร้างท่าเรือ
ที่ทันสมัย จึงได้เริ่มดำเนินการก่อสร้างท่าเรือกรุงเทพขึ้นเมื่อปีพ.ศ. 2480

ที่ดินที่ใช้ในการก่อสร้างท่าเรือกรุงเทพ เป็นพื้นที่ขนาดใหญ่ถึง 2,353 ไร่ และได้เวนคืนที่ดินจากประชาชนในสมัยนั้นเป็นจำนวนมาก

ที่ดินบริเวณนั้นที่ถูกเวนคืน มีขนาดใหญ่มากกว่าส่วนที่ใช้ในการก่อสร้างเป็นท่าเรือกรุงเทพ และส่วนที่ไม่ได้ใช้ในกิจการท่าเรือกรุงเทพโดยตรง ปัจจุบันได้กลายเป็นตลาด และอาคารพาณิชย์ซึ่งมีสภาพเป็นแหล่งธุรกิจที่อยู่ในความดูแลของการท่าเรือแห่งประเทศไทย

ท่าเรือกรุงเทพ หรือท่าเรือคลองเตยแห่งนี้ ได้กลายเป็นเพชรเม็ดงาม อยู่ในทำเลที่ดี นักธุรกิจระดับใหญ่ๆ ต่างหวังจะพัฒนาหรือทำธุรกิจอย่างอื่นนอกเหนือจากกิจการท่าเรือ

สอดคล้องกับเมื่อตอนที่ นายเศรษฐา ทวีสิน ได้เข้ารับตำแหน่งเป็นนายกรัฐมนตรี ได้แสดงความคิดเห็นว่า ควรจะย้ายท่าเรือกรุงเทพออกไปนอกเมือง เพื่อขยายท่าเรือใหม่ให้มีขนาดใหญ่ขึ้น และเพื่อความสะดวก

ต่อมาเมื่อ นางสาวแพทองธาร ชินวัตร ได้เข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนต่อมาคณะรัฐมนตรีมีนโยบายที่จะสร้าง เอ็นเตอร์เทนเมนท์คอมเพล็กซ์ หรือศูนย์บันเทิงครบวงจร ซึ่งมีบ่อนพนันหรือกาสิโนด้วย แม้จะอ้างว่ามีอยู่เพียง 10% ของพื้นที่ทั้งหมดก็ตาม แต่กาสิโนถือเป็นตัวหลักและยังได้แสดงท่าทีว่า ท่าเรือกรุงเทพหรือท่าเรือคลองเตยนี้ เป็นหนึ่งในหลายตัวเลือก ที่จะควรเป็นเอ็นเตอร์เทนเมนท์คอมเพล็กซ์ นับว่าเป็นเรื่องบังเอิญโดยแท้ ที่ทุกอย่างดูเหมือนได้กำหนดกันไว้ล่วงหน้าแล้ว

นอกจากนี้ เมื่อไม่นานมานี้ การท่าเรือแห่งประเทศไทย ได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรีให้ดำเนินการแก้ไขพระราชบัญญัติการท่าเรือแห่งประเทศไทยพ.ศ. 2494 เพื่อให้การท่าเรือดำเนินธุรกิจอื่นนอกเหนือจากการให้บริการท่าเรือเพื่อการขนส่งสินค้า พร้อมทั้งให้มีสิทธิตั้งบริษัทในเครือเพื่อร่วมทุนกับเอกชนหรือหน่วยงานอื่นๆ ในการพัฒนาธุรกิจใหม่ภายใต้กรอบกิจการเกี่ยวเนื่องที่ส่งเสริมและสนับสนุนกิจการท่าเรือ

ทั้งที่ตามความเป็นจริงแล้ว ที่ดินที่ถูกเวนคืนเพื่อสร้างท่าเรือกรุงเทพแห่งนี้ ได้ถูกนำมาใช้ในกิจการอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับกิจการท่าเรือมานานแล้ว ไม่ว่าจะเป็น ตลาด อาคารพาณิชย์ ตึกแถว ที่บุคคลทั่วไปอาจนึกไม่ถึง

แม้ไม่มีกรณีที่รัฐบาลปัจจุบัน มีนโยบายจะให้ท่าเรือกรุงเทพ เป็นเอ็นเตอร์เทนเมนท์คอมเพล็กซ์ หรือศูนย์บันเทิงครบวงจรที่มีบ่อนการพนัน หรือกาสิโนอยู่ บรรดาทายาท ตระกูลดัง หลายครอบครัว ที่เป็นเจ้าของที่ดินบริเวณนั้น ที่ได้ถูกเวนคืนที่ดินเพื่อนำไปสร้างท่าเรือ แต่ไม่ได้นำไปใช้ในกิจการท่าเรือ ได้ยื่นฟ้องต่อศาลปกครองแล้วหลายคดี เพื่อขอเรียกคืนที่ดิน หากเรียกคืนไม่ได้ ให้ทางราชการชดใช้ราคาที่ดินตามราคาที่เป็นจริงในปัจจุบัน

คดีกำลังอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาลปกครอง และบางคดีมีประเด็นเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายซึ่งกำลังอยู่ในระหว่างการร้องขอให้ศาลรัฐธรรมนูญ พิจารณาคดีเกี่ยวกับประเด็นอายุความตามรัฐธรรมนูญ และตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

ยิ่งเมื่อรัฐบาลอยู่แนวความคิดที่จะทำเอ็นเตอร์เทนเมนท์คอมเพล็กซ์ หรือศูนย์การบันเทิงครบวงจร ที่มีบ่อนพนัน หรือกาสิโนถูกต้องตามกฎหมายด้วย ถือเป็นการตอกย้ำว่า ที่ดินที่ถูกเวนคืนและไม่ได้ประกอบกิจการท่าเรือกรุงเทพ เป็นการผิดวัตถุประสงค์ของการเวนคืนอย่างชัดเจน

รัฐบาลปัจจุบัน นอกจากจะถูก ประชาชนที่ไม่เห็นด้วย คัดค้านการสร้าง บ่อนพนันถูกต้องตามกฎหมายแล้ว ยังถูกทายาทเจ้าของที่ดินที่ถูกเวนคืนสร้างท่าเรือแล้วไม่ใช้ประโยชน์ตามวัตถุประสงค์ ตามเช็คบิลทวงที่ดินคืน หรือให้ชดใช้ค่าเสียหายแทน

ดร.รุจิระ บุนนาค

กรรมการผู้จัดการ

Marut Bunnag International Law Office

[email protected]

Twitter : @RujiraBunnag