ปัจจุบัน คนทั่วไปให้ความสนใจต่อสุขภาพเป็นอย่างมาก จะเห็นได้ว่า ยอดจำหน่ายอาหารเสริมและยา สร้างรายได้อย่างมหาศาลให้แก่ผู้ประกอบการไม่ว่าจะเป็นผู้ผลิต ผู้จัดจำหน่ายหรือ
แม้แต่ผู้ขายสินค้าประเภทนี้ผ่านทางโซเชียล และอินเทอร์เน็ต

อโรคยา ปรมาลาภา ความไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ แต่ใช่ว่าทุกคนที่เกิดมาจะมีสุขภาพร่างกายแข็งแรงเหมือนกันหมดทุกคน 

หนึ่งในปัจจัยสำคัญของการมีสุขภาพดี คือ อาหาร การรับประทานอาหารในปริมาณที่พอเหมาะ มีคุณค่าทางโภชนาการครบถ้วน ตามที่ร่างกายต้องการในแต่ละวัน เป็นปัจจัยหนึ่งที่สำคัญ ส่งผลให้มีสุขภาพดี

เป็นเรื่องยากที่แต่ละคนจะรับประทานอาหารที่มีคุณภาพและสารอาหารครบถ้วนเพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย เพื่อการรักษาสภาพร่างกาย คงความแข็งแรงสม่ำเสมอในแต่ละวันได้  

ผลิตภัณฑ์อาหารเสริมจึงเป็นสินค้าใช้โอกาสนี้ทำการตลาด สร้างยอดขาย และกำไรจากผู้บริโภคโดยเฉพาะกลุ่มผู้บริโภคที่รักสุขภาพ จัดว่าเป็นกลุ่มลำดับต้นๆ ที่เป็นเป้าหมายของการขาย

การโฆษณาขายอาหารเสริมในปัจจุบัน ที่ได้ผลทางด้านการตลาดมีทั้งทางโทรทัศน์ และทางโซเชียลมีเดีย

ถ้อยคำที่ใช้ในการโฆษณาขาย ของผู้ประกอบการบางราย บรรยายถึงสรรพคุณอาหารเสริม ชวนให้ผู้ชม และผู้ติดตาม เคลิบเคลิ้มจนสับสนว่า เป็นอาหารเสริม หรือยารักษาโรคกันแน่และมีสรรพคุณตามที่กล่าวอ้างจริงหรือไม่ เช่น อาหารเสริม บำรุงสายตา สรรพคุณราวกับรักษาอาการต่างๆ ของโรคทางตาได้จนแทบไม่ต้องไปพบจักษุแพทย์ เพื่อตรวจรักษาตากันอีกต่อไป

อาหารเสริม บำรุงข้อเข่า ที่ช่วยให้ผู้สูงอายุไม่มีอาการเจ็บหรือปวดข้อเข่า แม้จะมีอายุที่เพิ่มขึ้น

การโฆษณาขายยาบางประเภท เช่น ยารักษาริดสีดวงทวาร ที่โฆษณาว่าหากทานครบจำนวนชุดที่กำหนด จะหายขาดจากริดสีดวงทวาร และรับรองผล มีผู้ลองใช้และทาน แต่ไม่ได้ผลไม่สามารถติดต่อกลับให้รับผิด และเรียกร้องใดๆ ได้

นอกจากนี้ยังมีการโฆษณาขายยา ที่รักษาอาการอีกหลายอย่าง เช่น ความดันโลหิต เบาหวาน ต่อมลูกหมากที่น่าสงสัยถึง สรรพคุณและคุณภาพ ที่มีอยู่จริง

การโฆษณาขายอาหารเสริมและยาที่ได้ผล จะใช้บุคคลที่มีชื่อเสียงหรือดารา ซึ่งเป็นที่รู้จักแก่บุคคลทั่วไป มาเป็นส่วนหนึ่งของการโฆษณา เพราะถือว่า บุคคลเหล่านี้เป็นผู้ที่มีอิทธิพลในการ โน้มน้าวให้บุคคลอื่นเชื่อตาม หรือที่เรียกกันว่า อินฟลูเอ็นเซอร์ (Influencer)

ตามความเป็นจริงแล้ว ไม่มีใครทราบว่า บรรดาอินฟลูเอ็นเซอร์ ทั้งหลายที่ออกมาพูดถึงสรรพคุณอาหารเสริมและยา ตนเองจะได้เคยใช้ แล้วได้ผลตามที่โฆษณาได้ไม่ แม้บางรายจะพยายามพูดหรือแสดงออกเห็นว่า ได้ทดลองใช้ด้วยตนเองมาก่อนแล้ว หากไม่ได้ผลจะไม่ยอมรับโฆษณาให้สินค้าตัวนี้ก็ตาม

สิ่งที่น่ากังวลและเป็นห่วงมากในขณะนี้คือ การโฆษณาอาหารเสริมและยาบางชนิด ผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ หรืออินเตอร์เน็ต โดยมีคลิปวีดีโอของแพทย์หญิงและนายแพทย์ ซึ่งเป็นอาจารย์แพทย์ที่มีชื่อเสียง ลูกศิษย์ทั่วบ้านทั่วเมือง ผลงานเป็นที่ประจักษ์ เป็นที่ยอมรับและเชื่อถือ ออกมาพูดถึงคุณภาพของยาและอาหารเสริม ตลอดจนพูดในลักษณะรับรองคุณภาพอีกด้วย

ทำให้ผู้คนที่เห็นคลิปของอาจารย์แพทย์ดังกล่าว เชื่อถือและเชื่อมั่นในคุณภาพของสินค้าส่งผลให้ยอดขายอาหารเสริมและยาที่โฆษณา มียอดขายสูงขึ้น

แต่ผู้ที่ได้เห็นคลิปของอาจารย์แพทย์นั้น หากพิจารณาอย่างมีสติ จะทราบทันทีว่า บรรดาอาจารย์แพทย์ที่ปรากฏอยู่ในคลิปโฆษณานั้น จากเกียรติคุณ และความมีชื่อเสียง ตลอดจนการปฏิบัติตนของท่าน ที่มีคุณธรรมอย่างเป็นที่ประจักษ์ เป็นไปไม่ได้ที่ท่านจะกล่าว โฆษณาและรับรองผล อาหารเสริมและยาในคลิปเช่นนั้น

สิ่งที่เห็นในคลิปเป็นการใช้ AI หรือปัญญาประดิษฐ์ โดยใช้ภาพเคลื่อนไหว และเสียงของอาจารย์แพทย์เหล่านั้น นำมาแปลงใหม่ ให้พูดข้อความและแสดงความคิดเห็นตามที่เจ้าของอาหารเสริมและยาต้องการ ซึ่งไม่น่าจะเป็นความจริง

การโฆษณาในลักษณะเช่นนี้ จะเห็นได้ง่ายในแพลตฟอร์มตามโซเชียลมีเดีย โดยเริ่มจากการโฆษณาโดยใช้ ข้อความหรือคำพูด ที่โดนใจหรือน่าสนใจ แบบสะดุดตาก่อน

เมื่อมีผู้สนใจ เสมือนเป็นการคัดกรองในระดับหนึ่งแล้ว จึงให้กดคลิกเพื่อดูข้อมูลเพิ่มเติมต่อไป จึงจะเห็นคลิปที่แอบอ้างว่าเป็นการโฆษณาโดยอาจารย์แพทย์ที่มีชื่อเสียงเหล่านั้น

สิ่งที่สำคัญคือ คนทั่วไปเมื่อรับชมคลิป จะเกิดความเชื่อถือและไว้วางใจ จนสั่งซื้ออาหารเสริมและยาดังกล่าว ซึ่งผลที่ได้รับ ไม่มีใครรับรองตามความเป็นจริงได้ว่า จะมีคุณภาพจริงตามที่กล่าวอ้างหรือไม่

หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ ไม่ว่าจะเป็นสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) และสำนักคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ควรตรวจสอบและสอดส่องเรื่องนี้อย่างจริงจังเพื่อไม่ให้มีใครตกเป็นเหยื่อของการโฆษณาเกินจริง

ดร.รุจิระ บุนนาค

กรรมการผู้จัดการ

Marut Bunnag International Law Office

[email protected]

Twitter : @RujiraBunnag