เหตุการณ์เรือบรรทุกสินค้าสัญชาติไทย  “มยุรี นารี” (Mayuree Naree) ถูกขีปนาวุธยิง 2 ลูก บริเวณท้ายเรือ ในพื้นที่ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญของการขนส่งสินค้าระดับโลก จากสถานการณ์สู้รบระหว่าง สหรัฐฯ อิสราเอล กับอิหร่านในครั้งนี้ ได้สร้างความตกใจและวิตกกังวล แก่คนไทยเป็นอย่างมาก

เรือลำนี้ชักธงไทยและจดทะเบียนภายใต้ชื่อของ บริษัท พรีเชียสชิพปิ้ง จำกัด (มหาชน) หรือ PSL ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ให้บริการเรือบรรทุกสินค้าแห้งเทกองรายใหญ่ที่สุดของประเทศไทย ซึ่งสินค้าเทกองเป็นสินค้าจำพวกการเกษตร เหล็ก ปุ๋ย สินแร่และเนื้อแร่ ไม้ซุง ถ่านหินและอื่นๆ เรือได้เข้าประจำการในกองเรือมาแล้วกว่า 10 ปี โดยได้รับการดูแลรักษาตามมาตรฐานสากล

ก่อนเกิดเหตุ เรือลำนี้ได้ออกเดินทางจากท่าเรือคาลิฟา (Khalifa Port) ประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เมื่อเวลาประมาณ 03.00 น. ของวันที่12 มีนาคม 2569 พร้อมลูกเรือ 23 คน ก่อนถูกโจมตีด้วยขีปนาวุธ บริเวณช่องแคบฮอร์มุซ กองทัพเรือโอมานได้ช่วยลูกเรือไทยไว้ได้ 20 คน ส่วนอีก 3 คน ติดอยู่ที่ห้องเครื่องส่วนท้ายเรือ ยังมีสัญญาณชีพอยู่ ปัจจุบันเรือลำนี้ ได้ถูกกระแสน้ำพัดเข้าไปในบริเวณน่านน้ำของประเทศอิหร่านแล้ว

การโจมตีส่งผลให้ตัวเรือได้รับความเสียหาย ขณะเกิดเหตุ เรือกำลังแล่นเป็นเรือเปล่าโดยไม่มีสินค้าบรรทุกในระวาง จึงไม่มีความเสียหายต่อสินค้า เรือมีประกันวินาศภัย  ได้รับความคุ้มครองภายใต้กรมธรรม์ประกันภัยความเสี่ยงจากสงคราม (War Risk Insurance) ตามข้อตกลงการประกันภัย

ช่องแคบฮอร์มุซถือได้ว่าเป็นเส้นทางเดินเรือยุทธศาสตร์สำคัญที่เชื่อมอ่าวเปอร์เซียกับอ่าวโอมานและตั้งอยู่ใกล้กับอิหร่านมีความกว้างแคบที่สุดประมาณ 20-21 ไมล์ทะเล และน่านน้ำถูกแบ่งระหว่างอิหร่านและโอมานทำให้พื้นที่ดังกล่าวกลายเป็นจุดยุทธศาสตร์ที่ทั้งสองประเทศมีบทบาทกำกับดูแลร่วมกันควบคุมความปลอดภัยของการเดินเรือ

เมื่อเกิดเหตุการณ์ขึ้นใหม่ๆ ได้มีผู้แสดงความคิดเห็นว่า เจ้าของเรือไม่น่าจะได้รับความเสียหาย เพราะมีประกันภัย และน่าจะได้รับเงินค่าสินไหมทดแทนตามสัญญาประกัน

อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาตามหลักกฎหมายและหลักทั่วไป ในเรื่องประกันภัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเด็นประกันวินาศภัย

บริษัทประกันภัยมีสิทธิปฏิเสธความรับผิด ที่จะต้องจ่ายค่าสินไหมทดแทน ในกรณีที่ ผู้เอาประกันภัยหรือผู้รับประโยชน์ ทุจริตหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง(Gloss Negligence)

ในกรณีนี้ แม้จะอยู่ในสภาวะ สงคราม กองทัพเรือแห่งประเทศไทย ได้ส่งข้อความแจ้งเตือนให้แก่บรรดาเรือไทยทั้งหลายเป็นการทั่วไป ให้ตระหนักถึงอันตราย ในการเดินเรือไทยผ่านช่องแคบฮอร์มุซถึง 4 ครั้ง แม้มิได้ส่งข้อความแจ้งเตือนให้แก่รายใดรายหนึ่งเป็นการเฉพาะ นอกจากนี้ กองกำลังอิหร่านอ้างว่า ได้แจ้งเตือนเรือ มยุรี นารี ให้ทราบถึงอันตรายในการแล่นผ่านช่องแคบนี้ถึง 65 ครั้ง

จึงเป็นประเด็นที่ต้องพิจารณาว่า เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นครั้งนี้ ถือเป็นประมาทเลินเล่อโดยทั่วไปหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง แม้ว่าบริษัทเจ้าของเรือจะอ้างว่า ได้ประเมินสถานการณ์ทั่วไปแล้ว และได้ขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญก่อนแล้ว แต่ไม่เป็นที่ชัดเจนว่า ผู้เชี่ยวชาญนี้เป็นใครหรือสถาบันใด

กรณีที่ทำประกันภัยเพื่อคุ้มครองภัยชนิดใดชนิดหนึ่งแล้ว บริษัทประกันภัยอาจไม่ต้องรับผิด เช่น เมื่อประมาณ 10 กว่าปีก่อน คนงานในโรงงานของบริษัทญี่ปุ่นแห่งหนึ่งในประเทศ ให้ถูกยุยง ให้ประท้วงเพื่อเรียกร้องทางแรงงาน และถูกยุยงปลุกปั่นให้หลงผิดจนเผาโรงงานแห่งนั้น แม้ในตอนแรกเจ้าของโรงงานจะออกให้ข่าวว่า ได้ทำประกันภัยเพื่อคุ้มครองเหตุเพลิงไหม้แล้ว จึงไม่เสียหาย แต่ผลสุดท้ายบริษัทประกันไม่ต้องรับผิดชดใช้ เพราะไม่ถือเป็นเหตุเพลิงไหม้ แต่เป็นเหตุที่จงใจวางเพลิงเพื่อเผาโรงงาน เปรียบเสมือนเหตุก่อการร้าย จึงเป็นคนละกรณีกันกับความคุ้มครองของประกันภัยจากเหตุเพลิงไหม้

เมื่อเกิดเหตุขึ้นกับเรือไทย มยุรี นารี กระทรวงการต่างประเทศของไทยได้รับคำชื่นชมจาก การปฏิบัติหน้าที่ด้วยความรวดเร็วฉับไว และเหมาะสมในทางการทูต

กระทรวงการต่างประเทศของไทยได้เชิญเอกอัครราชทูตอิหร่านเข้าพบกับรองปลัดกระทรวงการต่างประเทศ เพื่อประท้วงกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ซึ่งถือว่าเป็นการดำเนินการตามขั้นตอนที่เหมาะสม

หากกระทรวงการต่างประเทศ ให้ข้าราชการระดับสูงประท้วง เอกอัครราชทูตอิหร่าน อาจเป็นเหตุให้เรื่องที่เกิดขึ้นลุกลามใหญ่โตเกินไปโดยไม่จำเป็น และอาจเป็นการดึงประเทศไทยเข้าไปอยู่ในวังวนของความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ทั้งที่ประเทศไทย มีภูมิรัฐศาสตร์ห่างจากตะวันออกกลางมาก

ล่าสุด ประชาชนชาวไทยได้แต่เอาใจช่วยและภาวนาให้ลูกเรือ 3 คน ที่ยังติดอยู่ในเรือและมีสัญญาณชีพได้มีโอกาสกลับมาประเทศไทยอย่างปลอดภัย

ดร.รุจิระ บุนนาค

กรรมการผู้จัดการ

Marut Bunnag International Law Office

rujira_bunnag@yahoo.com

Twitter : @RujiraBunnag