เมื่อเวลาประมาณ 22.00 น. ของวันที่ 25 มีนาคม 2569 ได้มีประกาศด่วนว่า ราคาน้ำมันเบนซินและดีเซล จะเพิ่มขึ้น 6 บาท ต่อลิตรพรีเมียมดีเซล จะเพิ่มขึ้น 8 บาท ต่อลิตร มีผลในวันรุ่งขึ้นคือ 26 มีนาคม 2569 ตั้งแต่เวลา 05.00 น.เป็นต้นไป

หลังจากที่มีประกาศเพียงไม่นาน มีประชาชนจำนวนมากทั่วทั้งประเทศ แห่ออกไปเติมน้ำมันตามสถานีน้ำมันต่างๆ บางแห่งมีคนต่อแถวยาวถึง 3 กิโลเมตร หลังจากนั้นไม่นาน สถานีน้ำมันส่วนใหญ่ได้ติดประกาศหรือแจ้งให้ลูกค้าทราบว่า น้ำมันหมด ไม่สามารถให้บริการได้

ประชาชนอีกส่วนหนึ่ง ซึ่งเป็นประชาชนส่วนใหญ่ ไม่ทราบข่าวนี้เลย เพราะเวลาที่ประกาศค่อนข้างดึก ได้เข้านอนแล้ว เมื่อตื่นขึ้นมา จึงทราบข่าว ไม่สามารถไปเติมน้ำมันไว้ก่อนขึ้นราคาได้ หลายคนบ่นว่า พลาดโอกาสที่สำคัญของชีวิตไป

รัฐบาลรักษาการที่มี อนุทิน ชาญวีรกูล เป็นนายกรัฐมนตรี ได้พร่ำบอกกับประชาชนว่า ประเทศไทยมีน้ำมันสำรองเพียงพอ ในขณะนี้อย่างน้อย 100 วัน น้ำมันไม่ได้ขาดแคลน แต่ที่สถานีน้ำมันหลายแห่งน้ำมันไม่พอ เป็นเพราะประชาชนตื่นตระหนก แห่กันไปเติมน้ำมันและกักตุนกันเองจนเกิดภาวะขาดตลาด

ในตอนแรก พิพัฒน์ รัชกิจประการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม อดีตเป็นเจ้าของสถานีน้ำมัน PT และเป็นผู้ที่นายกรัฐมนตรีมอบหมายให้ดูแลเรื่องปัญหาน้ำมันในปัจจุบัน ได้ให้สัมภาษณ์ในตอนแรกว่า จะจัดประชุมผู้เกี่ยวข้อง เพื่อสอบถามและแก้ปัญหา จะจับไอ้โม่งที่กักตุนน้ำมันแก้ผ้าออกมา ให้สาธารณะชนได้ทราบ ตอนแรกดูขึงขังจริงจังมาก แต่ตอนหลังแสดงท่าทีว่า ไม่มีไอ้โม่ง เลยไม่ได้จับใครแก้ผ้า สร้างความหาวเรอ และผิดหวังให้กับประชาชนโดยทั่วไป

ไม่ว่ารัฐบาลจะแถลงออกมาว่า ไม่มีใครกักตุนน้ำมัน มีแต่ประชาชนตื่นตระหนก กักตุนกันเอง เหมือนโยนความผิดให้ประชาชน

หากพิจารณาด้วยเหตุด้วยผล ส่วนหนึ่งที่ประชาชนตื่นตระหนก รีบไปเติมน้ำมันและกักตุนไว้เอง คงมีอยู่พอสมควร แต่มีข้อสังเกตว่า การที่น้ำมันขาดแคลนมาก ขนาดมีรถเข้าแถวรอซื้อน้ำมัน ยาวหลายกิโลเมตร ซึ่งผู้ซื้อน้ำมันมีทั้งประชาชนทั่วไปและผู้ประกอบการที่มาแย่งซื้อ และน้ำมันที่สถานีบริการหมดในเวลาอันรวดเร็ว ทำให้เชื่อในสิ่งที่รัฐบาลแถลงได้ยาก

ยิ่งในช่วงก่อนที่น้ำมันจะขึ้นราคา และมีข่าวออกมา ประชาชนแห่กันไปเติมน้ำมันจะหมดเร็วมากเกินไป สถานีน้ำมันหลายแห่งออกมายอมรับกับลูกค้าว่า รถบรรทุกน้ำมัน ได้ส่งน้ำมันให้ในปริมาณน้อยกว่าเดิมมาก จากคราวละหลักหมื่นลิตร บางครั้งเหลือเพียงไม่กี่พันลิตรเท่านั้น

จากข่าวที่เจ้าหน้าที่ สามารถจับกุมรถบรรทุกน้ำมัน ลักลอบขนน้ำมันออกไปขายต่างประเทศทางอำเภอแม่สอด จำนวน 20,000 ลิตร และคลังเก็บน้ำมันขนาดใหญ่ ขนาด 300,000 ลิตร ที่จังหวัดกำแพงเพชร ที่เจ้าหน้าที่ตรวจพบว่า ทำไม่ถูกต้องตามกฎหมาย ทำให้ประชาชนเชื่อว่า การลักลอบขนน้ำมันขายต่างประเทศเพราะมีราคาสูงกว่ามาก และการกักตุนน้ำมัน มีอยู่จริง ส่วนที่จับกุมได้จริงเป็นเพียงส่วนน้อยเท่านั้น

ในขณะนี้ ประชาชนต้องยอมรับความจริงว่า ราคาน้ำมันในประเทศไทย ถูกกว่าหลายประเทศทั้งในกลุ่มอาเซียนและประเทศอื่นๆ

ราคาน้ำมันดีเซล ก่อนขึ้นราคาล่าสุด เดิมจะอยู่ที่ลิตรละประมาณ 30 บาท หากเป็นราคาจริงที่ไม่ได้รับการอุดหนุนจากกองทุนจะอยู่ที่ลิตรละประมาณ 50 บาท หากเปรียบเทียบกับราคาน้ำมันในประเทศอิหร่านซึ่งเป็นผู้ผลิตน้ำมันเองเป็นจำนวนมาก ราคาน้ำมันจะเพียงแค่ลิตรละ 30 สตางค์ เท่านั้น คงเปรียบเทียบกันไม่ได้

การที่น้ำมันเบนซินและดีเซล ราคาขึ้นอีกลิตรละ6 บาท เมื่อเทียบกับอีกหลายประเทศนับว่า ยังไม่สูงมาก แต่รัฐบาลควรจะควบคุมราคาน้ำมันให้ทยอยขึ้น เป็นแบบขั้นบันได และส่งสัญญาณเตือนให้ประชาชนเตรียมปรับตัวมากกว่านี้ ไม่ควรเป็นเรื่องที่รัฐบาลหลีกเลี่ยงไม่ตอบข้อซักถามในสภาผู้แทนราษฎร เกี่ยวกับปัญหาน้ำมันในตอนกลางวัน แต่แอบลักหลับขึ้นราคาในตอนกลางคืน โดยที่ประชาชนไม่ทันตั้งตัว

ราคาน้ำมันขึ้นมาเป็นระลอกแรกแล้ว ถือว่าสำคัญและได้รับผลกระทบ เดือดร้อนโดยทั่วไป แต่ระลอกสองจะแรงกว่า เพราะอาหาร ยา สิ่งของเครื่องใช้และจำเป็นอย่างอื่น จะขึ้นราคาตามมาอย่างแน่นอน

ดร.รุจิระ บุนนาค

กรรมการผู้จัดการ

Marut Bunnag International Law Office

rujira_bunnag@yahoo.com

Twitter : @RujiraBunnag