โดย เสรษฐวิทย์ ชีรวินิจ

ตัวเลขที่กำกับตรงเส้นสีดำบนผนังด้านหนึ่งของวิหารคาร์นัค ที่ผมได้พูดถึงสัปดาห์ที่แล้ว มีเรื่องราวที่เกี่ยวพันกับกำแพงรอบนอกสุดของวิหาร  ซึ่งเป็นกำแพงที่ทำด้วย “ดินดิบ” หรือ MUD BRICK 

อย่างที่บอกครับว่า กำแพงรอบนอกสุดซึ่งสร้างด้วยดินดิบ เป็นกำแพงที่กำหนดอาณาเขตของวิหาร ที่ดูแล้วไม่น่าจะแข็งแรงเท่าไหร่นัก หากต้องเจอกับสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไป เช่น ลม ฝน หรือ พายุทราย

แต่เรื่องราวของกำแพงดินดิบของวิหารคาร์นัค ที่ถูกเล่ากันต่อๆกันมาโดยคนรุ่นก่อนๆว่า มีความแข็งแรงอย่างไม่น่าเชื่อ และได้รับการพิสูจน์มาแล้วจากน้ำท่วมในปี 1887 ตามตัวเลขที่เขียน

ก่อนอื่นต้องทราบก่อนว่า อียิปต์โบราณมี 3 ฤดูกาลเท่านั้น คือ ฤดูกาลน้ำท่วมเป็นฤดูที่ 1 ของปีปฎิทิน เรียกชื่อตามภาษาอียิปต์โบราณว่า เอคเค็ต (AKHET) ฤดูกาลที่ 2 ก็คือฤดูเพาะปลูก เรียกชื่อตามภาษาอียิปต์โบราณว่า เปเรต (PERET) และ ฤดูกาลที่ 3 ก็คือ ฤดูเก็บเกี่ยว เรียกชื่อตามภาษาอียิปต์โบราณว่า เชมู (SHEMU)   

(ภาพปฎิทินของอียิปต์โบราณในวิหารคอมออมโบที่สร้างในยุคกรีก แสดงให้เห็นเทพี 3 องค์ที่ยืนอยู่ขวามือ  เป็นตัวแทนให้เห็นถึงฤดูกาลทั้ง 3 ของอียิปต์โบราณ-ภาพโดยผู้เขียน)

ซึ่งฤดูกาลเหล่านี้ เป็นตัวกำหนดวิถีชีวิตของชาวอียิปต์ตั้งแต่โบราณกาล และเป็นข้อมูลหนึ่งที่นักโบราณคดีนำมาใช้ในการวิเคราะห์การสร้าง พีระมิดที่เมืองกีซาด้วย

ผมจะเล่ารายละเอียดของฤดูกาล และ ความสำคัญของฤดูกาลของอียิปต์โบราณในตอนต่อๆไปครับ

ก่อนที่จะมีการสร้างเขื่อนทั้ง 2 แห่งในอียิปต์ ตลอดแนวพื้นที่สองฝั่งแม่น้ำไนล์จะถูกน้ำท่วมเป็นเวลานานประมาณ 4-5 เดือนทุกปี อันเป็นผลจากปริมาณน้ำฝนที่ตกมากเป็นพิเศษในป่าดงดิบของประเทศเอธิโอเปีย และ อูกันดา

น้ำที่ตกในป่าดงดิบของทั้งสองประเทศดังกล่าว จะไหลไปรวมกันที่เมืองคาทูม ในประเทศซูดาน กลายเป็นแม่น้ำไนล์ แล้วไหลขึ้นเหนือผ่ากลางประเทศอียิปต์ไปยังทะเลเมดิเตอร์เรเนียน

ปรากฎการณ์น้ำท่วมยาวนานดังกล่าวเกิดขึ้นยาวนานย้อนหลังกลับไปนับพันนับหมื่นปี  ซึ่งก่อให้เกิดทั้งผลดีและผลเสียให้แก่ประชาชนที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำไนล์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ชาวไร่ชาวนา

ปรากฎการณ์น้ำท่วมยังก่อให้เกิดเทศกาลหนึ่งขึ้นมาด้วย คือเทศกาลขึ้นปีใหม่ของอียิปต์โบราณ

(แผนที่อียิปต์ พื้นที่สีเขียวที่ถัดออกไปจากแนวแม่น้ำ ก็คือพื้นที่ที่ในอดีตถูกน้ำท่วมตามฤดูกาลนานหลายพันปี เป็นพื้นที่ที่เหมาะแก่การเพาะปลูก ถัดออกไปเป็นสีน้ำตาลก็คือพื้นที่ทะเลทราย-ภาพจากอินเตอร์เน็ต EBAY)

ผลดีอย่างหนึ่งของการเกิดน้ำท่วมประจำปีของอียิปต์โบราณก็คือ หลังจากน้ำท่วมสองฝั่งแม่น้ำไนล์นาน 4-5 เดือนแล้ว น้ำก็จะลดลงเป็นปกติ  ทำให้พื้นที่เพาะปลูกสองฝั่งแม่น้ำจะเต็มไปด้วยตะกอนดิน ทรากพืชและทรากสัตว์ จำนวนมหาศาลมาทับถมกัน  กลายเป็นปุ๋ยธรรมชาติชั้นดีให้แก่ชาวไร่ชาวนาได้ใช้บนพื้นที่เพาะปลูกได้โดยไม่ต้องใส่ปุ๋ยใดๆลงไปอีก

คำถามก็คือ น้ำท่วมของแม่น้ำไนล์จะท่วมสูงสักแค่ไหน 

ทีนี้ก็มาถึงเส้นที่ขีดบนกำแพงและมีตัวเลขอาระบิคที่หมายถึงเลข 1887 ประกอบครับ

มีเรื่องเล่าที่ไม่มีบันทึกยืนยันระบุว่า เป็นระดับของน้ำท่วมสูงสุดของปี 1887 โดยระบุว่า เป็นช่วงที่ทหารฝรั่งเศสของนโปเลียน เข้าไปอาศัยอยู่ในวิหารคาร์นัคแห่งนี้ 

(เส้นที่ขีดเอาไว้ ว่ากันว่าตั้งแต่ปี 1887 สูงจากพื้นประมาณ 2 เมตรเศษ)

เส้นระดับน้ำน่าจะอยู่ที่ 230 – 240 ซม. หรือประมาณ 2 เมตร 30 ซม.จากพื้นวิหาร ซึ่งเมื่อเทียบกับระดับน้ำปกติของแม่น้ำไนล์แล้ว  น่าจะสูงขึ้นมากว่า 6 เมตรเป็นอย่างน้อย  

ทำไม น้ำจึงได้ท่วมเข้ามาในวิหารคาร์นัคในระดับความสูงมากขนาดนี้  กำแพงดินดิบที่อยู่รอบนอกไม่สามารถกั้นน้ำเอาไว้ได้หรืออย่างไร 

รอพบกับคำตอบในสัปดาห์หน้าครับ

ผมกำลังจะนำชมทัวร์เจาะลึกอียิปต์แบบ 'ทัวร์พรีเมี่ยม' โรงแรมดี ล่องเรือระดับ 5 ดาว  อาหารดีตามโรงแรม 4-5 ดาว และโปรแกรมชมครบครัน  ขณะนี้  เหลือเพียงทริปเดือนมีนาคม ปีหน้าอีกเพียงทริปเดียวเท่านั้น ระหว่างวันที่ 4-13  สนใจสอบถามรายละเอียดได้ที่โทร 0885786666 หรือ LINE ID - 14092498