ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า ภัยเงียบอย่างหนึ่งที่มาพร้อมกับสังคมผู้สูงอายุคือโรคกระดูกพรุน และผู้ป่วยมีโอกาสเกิดกระดูกหักได้ง่ายกว่าคนปกติ โดยสามารถเกิดได้จากอุบัติเหตุที่ไม่รุนแรงเช่น ตกเตียง ตกเก้าอี้ หรือหกล้ม เป็นต้น และผลที่ตามมาก็มีไม่น้อยเช่นกัน ผู้ป่วยจำนวนมากเสียชีวิตภายในระยะเวลาอันรวดเร็วภายหลังเกิดกระดูกหัก(ข้อมูลทางระบาดวิทยาจากจังหวัดเชียงใหม่พบว่าในปีแรกหลังสะโพกหักผู้ป่วยเสียชีวิตมากถึงร้อยละ 31 ในเพศชาย และร้อยละ 16 ในเพศหญิงมากกว่าประชากรทั่วไปถึง 8 เท่า) ผู้ป่วยบางส่วนไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้และจำเป็นต้องมีคนดูแล ส่งผลกระทบโดยตรงและโดยอ้อมกับตัวผู้ป่วยเองและครอบครัว สังคม และประเทศชาติ อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหักนี้ สามารถประเมินได้ก่อนที่จะเกิดขึ้นจริง และมีวิธีการป้องกันเพื่อลดความเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหักได้อีกด้วย

เครื่องมือที่แนะนำนี้ชื่อ FRAX (Fracture Risk Assessment Tool) ถูกพัฒนาขึ้นที่มหาวิทยาลัยแห่งเชฟฟิลด์ ประเทศอังกฤษ เพื่อใช้ในการประเมินความเสี่ยงการเกิดกระดูกหักของผู้ป่วย โดยใช้ข้อมูลจากการศึกษาในระดับประชากรของทวีปยุโรป อเมริกาเหนือ เอเชีย และออสเตรเลีย โดยเครื่องมือนี้เป็นเครื่องมือที่ได้รับการยอมรับทั่วโลกปัจจุบันมีกลุ่มประชากรที่สามารถใช้เครื่องมือชนิดนี้เพื่อคำนวณร้อยละของโอกาสเสี่ยงการเกิดกระดูกหักได้ทั้งสิ้น 69 ชาติพันธุ์มีภาษาให้เลือกใช้ได้ 34 ภาษา ผลลัพธ์ที่ได้จากเครื่องมือนี้คือโอกาสเสี่ยงของการเกิดกระดูกหักที่สะโพกและกระดูกสำคัญ (ได้แก่กระดูกสันหลัง สะโพก แขนและต้นแขน) ภายในระยะเวลา 10 ปี

การใช้งานก็ไม่ยาก สามารถค้นหาได้โดยเครื่องมือค้นหาทั่วไป เช่น google แล้วใส่คำว่า “FRAX Thailand” ก็สามารถคลิกเข้าไปได้ จากนั้น ตอบคำถามเกี่ยวกับข้อมูลของคนไข้เองในประเด็นความเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหักต่างๆ 12 ข้อ (โดยข้อแรก ถ้าใส่อายุ เป็นปีไม่จำเป็นต้องใส่วัน เดือน ปีเกิด ก็ได้ และหากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับคำถามปัจจัยเสี่ยงแต่ละข้อ สามารถเลื่อนลงไปดูด้านล่างของเครื่องมือได้ว่า คำถามสำหรับแต่ละปัจจัยเสี่ยงมีความหมายว่าอย่างไร สำหรับข้อสุดท้าย ความหนาแน่นของกระดูกคอ สะโพก สามารถเลือกที่จะใส่หรือไม่ใส่ข้อมูลในข้อนี้เพื่อการคำนวณก็ได้) จากนั้นกด “คำนวณ” ผลการวิเคราะห์จะบอกว่าผู้ป่วยมีโอกาสเสี่ยงของการเกิดกระดูกหักที่สะโพก และตำแหน่งสำคัญ ในอนาคต10 ปีต่อไปเป็นร้อยละเท่าใด

หากผลการประเมินมีค่าความเสี่ยงเกินร้อยละ 20 สำหรับกระดูกหักที่ตำแหน่งสำคัญ หรือเกินร้อยละ 3 สำหรับกระดูกสะโพกหักผู้ป่วยควรขอคำปรึกษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านกระดูกพรุนณ โรงพยาบาลใกล้บ้านเพื่อรับคำแนะนำ ข้อควรระวังต่างๆ รวมถึงร่วมกันวางแผนการรักษาเพื่อลดความเสี่ยงกระดูกหักในอนาคต

รูปเครื่องมือประเมินความเสี่ยงการเกิดกระดูกหัก FRAX®