กลุ่มงูพิษเขี้ยวพิษหน้าสั้น (Proteroglyphs) เขี้ยวพิษมีขนาดสั้นยึดติดแน่นบริเวณด้านหน้าของขากรรไกรบนเขี้ยวพิษมีร่องตามยาวอยู่ด้านหน้าสำหรับให้น้ำพิษไหลผ่าน คือ กลุ่มงูเห่า งูจงอาง กลุ่มงูสามเหลี่ยม งูปล้องหวายและงูพริก กลุ่มงูทะเล ฯลฯ เป็นกลุ่มที่น้ำพิษออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท

งูเห่าไทย (Naja kaouthia) มีขนาดความยาวเฉลี่ย 1.5 เมตรลำตัวมีสีน้ำตาลอ่อนถึงเข้ม สีดำ หรือสีเหลืองนวล เป็นงูที่แผ่แม่เบี้ยได้โดยการตั้งส่วนหัวและคอขึ้นเมื่อถูกรบกวน แล้วแผ่กางส่วนคอให้ขยายกว้างออกไป สังเกตบริเวณด้านหลังคอมีลายดอกจันเป็นวง แหล่งที่พบคือบริเวณที่ลุ่มค่อนข้างชื้นอาศัยอยู่ในจอมปลวก ทุ่งนา หรือพบบนภูเขาที่ออกหากินในเวลาพลบค่ำโดยหากินตามพื้นดิน พบได้ในไทยพม่า กัมพูชา เวียดนาม มาเลเซีย ลาว อาจพบได้ในเบงกอลอินเดีย เนปาล และจีน

งูเห่าพ่นพิษสยาม (Naja siamensis) มีขนาด 90-130 เซนติเมตร อาจยาวถึง 160 เซนติเมตร สีลำตัวมีความผันแปรสูงตั้งแต่สีดำทั้งตัว สีดำสลับขาวเป็นปล้องๆ หรือกระดำกระด่าง สีขาวตลอดตัวมีสีดำแซมประปราย การแผ่แม่เบี้ยเมื่อถูกรบกวน สังเกตบริเวณด้านหลังคอมีลายดอกจันเป็นรูปตัว V หรือ U หรือ H
หรือไม่มีลายดอกจัน สามารถพ่นพิษได้ไกล 1-2 เมตร พบได้ทั่วไปในประเทศไทย เพราะเป็นงูที่มีการปรับตัวต่อสภาพแวดล้อมได้ดีมาก ออกหากินในเวลาพลบค่ำ พบได้ในประเทศไทยโดยพบมากทางภาคตะวันตก ภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงใต้ และภาคใต้และในประเทศกัมพูชา เวียดนามใต้

งูเห่าพ่นพิษสีทอง (Naja sumatrana) มีขนาด 100-150 เซนติเมตร ลำตัวมีสีเหลืองทั้งตัว สีเหลือง อมเขียว หรือสีเหลืองแซมน้ำตาล บางตัวมีลายวงแหวนสีเหลืองขอบน้ำตาล ด้านหลังของแม่เบี้ยไม่มีลายดอกจัน สามารถพ่นพิษได้ไกลถึง 1-2 เมตร เมื่อถูกศัตรูคุกคาม พบได้ในบางจังหวัดทางภาคใต้ของประเทศไทย มาเลเซีย ภาคตะวันตกของอินโดนีเซีย สุมาตรา

งูจงอาง (Ophiophagus hannah) มีความยาวเฉลี่ย 4 เมตร ขนาดยาวที่สุดที่เคยบันทึกไว้คือ 5.59 เมตร สีสันลำตัวของงูตัวโตเต็มวัยมีความผันแปรที่เด่นชัด จากสีน้ำตาลอมเขียวหรืออมเทา หรือสีน้ำตาลเข้มถึงสีดำ มีลวดลายขวางเป็นบั้งๆ สีขาวถึงขาวอมเหลืองตลอดด้านบนลำตัวชัดเจน ยกเว้น งูจงอางภาคใต้ที่มีลวดลายขวางตามลำตัวไม่ชัดเจน แต่เป็นงูจงอางที่มีขนาดโดยเฉลี่ยใหญ่ที่สุดเมื่อเทียบกับงูจงอางจากภาคอื่นๆ เมื่อถูกรบกวนจะแผ่แม่เบี้ยโดยยกตัวจากส่วนหัวได้สูงถึง 1 ใน 3 ของความยาวลำตัว แต่แม่เบี้ยจะแคบกว่าของงูเห่า และเห็นลายขวางเป็นบั้งที่ชัดเจนด้านหลังคอหรือด้านหลังแม่เบี้ยอย่างน้อย 2 บั้ง พบได้ในป่าทึบโดยชอบอยู่ใกล้แหล่งน้ำลำธาร พบได้ทั่วทุกภาคของประเทศไทย พม่า ลาวกัมพูชา เวียดนาม มาเลเซีย สิงคโปร์ และมีรายงานพบในอินเดีย บังกลาเทศ จีนตอนใต้ อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์

ลูกงูจงอางเกิดใหม่ลำตัวมีลายขวางเป็นวงรอบตัวสีเหลืองอ่อน ตั้งแต่ปลายจมูกไปจนตลอดความยาวของลำตัวที่มีพื้นเป็นสีดำ

งูสามเหลี่ยม (Bungarus fasciatus) มีขนาด 1-1.8 เมตร อาจยาวได้ถึง 2 เมตร เพศเมียมีขนาดใหญ่กว่าเพศผู้ ลำตัวอ้วนตัน สีลำตัวเป็นปล้องดำสลับเหลืองตลอดตัว ขนาดของปล้องใกล้เคียงกันและมองเห็นเป็นปล้องทางด้านท้องด้วย ปลายหางทู่ ลักษณะเด่นคือ แนวของกระดูกสันหลังยกตัวสูง และเกล็ดตามแนวสันหลังมีขนาดใหญ่ พบทั่วไปตามที่ราบลุ่ม ป่าชายเลน ทุ่งนา เป็นงูที่ออกหากินกลางคืน และเชื่องช้าในตอนกลางวัน พบได้ทุกภาคของประเทศไทย และประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ภูฏานแถบตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย จีนตอนใต้ บังกลาเทศ

งูทับสมิงคลา (Bungarus candidus) มีขนาด 1-1.4 เมตร ลำตัวค่อนข้างกลมไม่เป็นสันชัดเจนอย่างงูสามเหลี่ยม มีสีดำสลับขาวเป็นปล้องตลอดความยาวลำตัว มีเกล็ดดำแซมอยู่ในปล้องขาว ด้านท้องมีสีขาว ด้านบนของหัวมีสีดำปนเทา หางแหลม เป็นงูที่ว่องไวและดุกว่างูสามเหลี่ยม พบตามที่ชุ่มชื้นใกล้น้ำ ป่า พบทั่วทุกภาคของประเทศไทยโดยพบมากทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก และภาคใต้ ลาว เวียดนาม กัมพูชา มาเลเซีย เกาะสุมาตรา ชวา บาหลี และสุลาเวสีของอินโดนีเซีย

งูสามเหลี่ยมหัวแดง (Bungarus flaviceps) มีขนาด 100-190 เซนติเมตร ลำตัวสีดำเป็นมัน ส่วนหัวและหางมีสีแดงถึงแดงอมส้ม ด้านท้องมีสีขาว มีขีดสีดำสั้นตามแนวยาวกลางของหัว แนวกระดูกสันหลังยกสูงเช่นเดียวกับงูสามเหลี่ยม พบตามพื้นดินในป่า ส่วนใหญ่พบทางภาคใต้ของประเทศไทย มาเลเซีย กัมพูชา พม่า เวียดนาม และอินโดนีเซีย

งูพริกท้องแดง (Calliophis bivirgata flaviceps) มีขนาด 106-185 เซนติเมตร เป็นงูพิษอันตรายที่พบเห็นไม่บ่อยนักสีลำตัวเป็นสีดำเหลือบน้ำเงินเข้ม สีสันตรงส่วนหัวและหางมีสีแดงเหมือนกับงูสามเหลี่ยมหัวแดง ต่างกันตรงที่ส่วนท้องของงูพริกท้องแดงมีสีแดง เส้นข้างลำตัวทั้งสองข้างมีสีขาวหรือขาวอมฟ้าชัดเจน เมื่อถูกศัตรูคุกคามจะม้วนส่วนหางชูขึ้นให้เห็นส่วนใต้หางที่มีสีแดงเป็นการข่มขู่ศัตรูให้กลัว

งูทะเล (Sea snakes) มีหลายชนิด คือ งูอ้ายงั่ว (Lapemis curtus) มีขนาด 80-90 เซนติเมตร งูคออ่อนปากจงอย (Enhydrina schistose) มีขนาด 140 เซนติเมตร งูแสมรังท้องเหลือง (Hydrophis brookii) มีขนาด 100 เซนติเมตร งูสมิงทะเลปากดำ (Laticada laticaudata) มีขนาด 90-100 เซนติเมตร

นพ.พินิจ กุลละวณิชย์