สาเหตุสำคัญ 4 ประการที่ทำให้คนเป็นโรคตับแข็ง (cirrhosis) และมะเร็งของ(เนื้อ) ตับ (hepatoma) คือ

1) โรคอ้วน

2) แอลกอฮอล์

3) เชื้อไวรัสตับอักเสบ บี (Hepatitis B Virus, HBV)

4) เชื้อไวรัสตับอักเสบ ซี (Hepatitis C Virus, HCV)

วันนี้จะขอพูดถึงแอลกอฮอล์และตับนะครับ

WHO (องค์การอนามัยโลก) บอกว่าแอลกอฮอล์สามารถก่อโรคในคนได้ถึง 230 ชนิด รวมทั้งทำให้เกิดอุบัติเหตุ ความรุนแรง การฆ่าตัวตาย ฯลฯ แอลกอฮอล์ เป็นสาเหตุของการเสียชีวิตของชาวโลกถึง 3.3 ล้านคน

อยากให้ทุกท่านอ่านแนวทางปฏิบัติของแพทย์ใหญ่ของสหราชอาณาจักร (UK Chief Medical Officers’ Alcohol Guideline Review 2015) ซึ่งเป็น guideline ล่าสุดของแอลกอฮอล์ ซึ่งทาง CMO ได้ขอให้ผู้เชี่ยวชาญ 3 กลุ่ม ไปพิจารณาผลงานวิจัยใน 2 ปีก่อนหน้านี้ โดยให้ดู3 ประเด็น คือ

1) แนวทางปฏิบัติของการดื่มต่อสัปดาห์ (A weekly guide on regular drinking)

2) การดื่มในแต่ละครั้ง

3) การดื่มระหว่างการตั้งครรภ์

โดยสรุปผลของการวิจัยมีข้อเสนอดังนี้

ถ้าดื่มประจำไม่เกิน 14 หน่วยต่อสัปดาห์ จะมีความเสี่ยงน้อยที่สุด (แต่ยังมีความเสี่ยงต่อสุขภาพ)

ถ้าจะดื่มสัปดาห์ละ 14 หน่วย ควรกระจายเป็นดื่ม3 วันขึ้นไป (เช่น ไม่ดื่มวันละ 7 หน่วย 2 วันต่อสัปดาห์ ฯลฯ)

ถ้าดื่มวันเดียว 14 หน่วย หรือ 2 วัน 14 หน่วยจะมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรค อุบัติเหตุ และการบาดเจ็บมากขึ้น 4-6 เท่า

ถ้าดื่มเป็นประจำ จะมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคต่างๆ เช่น มะเร็งของปาก คอ และเต้านม

ถ้าอยากจะลดการดื่มลง วิธีที่จะช่วยคือ มีหลายๆ วันที่ไม่ดื่มต่อสัปดาห์ (และแต่ละวันดื่มไม่เกิน 2 หน่วย)

ถึงแม้แนวทางเวชปฏิบัติจะแนะให้ดื่มไม่เกิน 12-14 หน่วยต่อสัปดาห์ แต่ยิ่งดื่มน้อยยิ่งดี และการดื่มในปริมาณ 12-14 หน่วย ยังมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรค ถึงแม้จะน้อยก็ตาม กล่าวคือ ดื่มน้อยจะมีความเสี่ยงน้อย ดื่มมากจะมีความเสี่ยงมาก ถ้าจะไม่ให้มีความเสี่ยงเลยต้องไม่ดื่มเลย

ควรดื่มไม่เกินวันละ 2 หน่วย รวมแล้วไม่เกิน 14 หน่วยต่อสัปดาห์ และในสัปดาห์ถ้าไม่ดื่มเลยในบางวันได้ยิ่งดี

ประโยชน์ของการดื่มแอลกอฮอล์ต่อหัวใจมีน้อยมาก และมีเฉพาะในผู้หญิงที่มีอายุมากกว่า 55 ปี ที่ดื่มน้อยกว่า5 หน่วยต่อสัปดาห์

การดื่มเป็นเวลา 10-20 ปี จะมีผลต่อสุขภาพในระยะยาวคือ ทำให้เกิดมะเร็ง อัมพาต หัวใจ ตับ สมอง และระบบประสาท ฯลฯ

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่าถึงแม้จะดื่ม 14 หน่วยต่อสัปดาห์ หรือน้อยกว่า ก็ยังสามารถทำให้เกิดโรคต่างๆ ได้ รวมทั้งมะเร็ง ไม่มีระดับไหนที่ปลอดภัยอย่างแน่นอน ผู้ดื่มควรดื่มให้น้อยที่สุด น้อยกว่า 14 หน่วยต่อสัปดาห์ หรือไม่ดื่มเลย

ในการดื่มแต่ละครั้งไม่ควรดื่มมาก ดื่มช้าๆ ดื่มกับอาหาร ดื่มสลับกับการดื่มน้ำ เวลาดื่มควรอยู่กับใครที่รู้จัก ไว้ใจได้ เพื่อนำท่านกลับบ้านได้ ท่านต้องไม่ขับรถ ไม่ว่าจะดื่มน้อยแค่ไหน หลีกเลี่ยงสถานที่ที่มีความเสี่ยง หรือมีกิจกรรมที่มีความเสี่ยง การดื่มอาจทำให้เกิดอุบัติเหตุ มีความรุนแรง มีการบาดเจ็บ จนถึงตายได้ หรือควบคุมตัวไม่ได้

ผู้ที่มีอายุน้อย ผู้สูงอายุ ผู้มีน้ำหนักตัวน้อย ผู้ที่เป็นโรคอยู่แล้ว หรือกินยาอยู่ ต้องระวังเป็นพิเศษ

ควรระวังการดื่มมากๆ ในครั้งเดียว เช่น 5-7 หน่วยภายใน 3-6 ชั่วโมง ที่เรียกว่า binge drinking

สำหรับผู้ที่ตั้งครรภ์ไม่ควรดื่มเลย ถ้าดื่มจะมีความเสี่ยงต่อทารก ยิ่งดื่มมากยิ่งเสี่ยงมาก

นพ.พินิจ กุลละวณิชย์