การได้ยินประเมินจากระดับเสียงเบาที่สุดที่ได้ยินของหูแต่ละข้าง โดยจะถือว่ามีภาวะการได้ยินบกพร่อง หรือหูตึงเมื่อต้องใช้เสียงดังมากกว่า 25 เดซิเบล ในห้องเงียบจึงจะเริ่มได้ยิน และจะเรียกภาวะหูหนวกเมื่อต้องใช้เสียงดังมากกว่า 90 เดซิเบล

ผลกระทบที่เกิดกับเด็กที่มีการได้ยินบกพร่องนั้น พบว่ามีผลกระทบอย่างมากพัฒนาการทางด้านภาษาและด้านจิตใจของเด็ก อาจส่งผลให้เด็กมีพัฒนาการทางการพูดและการเรียนที่ช้า ทำให้ขาดความมั่นใจในตัวเอง และส่งผลต่อพฤติกรรมทำให้ก้าวร้าว หรือซึมเศร้าได้ โดยการได้ยินบกพร่องเป็นภาวะที่พบได้ประมาณ 1-3 คนในเด็กแรกเกิด 1,000 คน และพบได้บ่อยขึ้น 10-20 เท่าในเด็กแรกเกิดที่มีปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงการได้ยินบกพร่องสูงในเด็กที่...

• ประวัติครอบครัวหรือเครือญาติที่มีเด็กหูหนวกหรือเป็นใบ้ตั้งแต่กำเนิดหรือตั้งแต่เด็ก

• มีภาวะการเจ็บป่วยจำเป็นต้องได้รับการรักษาในหออภิบาลวิกฤตทารกแรกคลอดหรือได้รับยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำนานเกิน 5 วัน

• มีประวัติเจ็บป่วยที่สำคัญในช่วงแรก เช่น

• ตัวเหลืองจนได้รับการเปลี่ยนถ่ายเลือด หรือได้รับการใส่เครื่องช่วยหายใจระหว่างรักษา เป็นต้น

• มีประวัติการติดเชื้อตั้งแต่อยู่ในครรภ์

• มีความผิดปกติของศีรษะและใบหน้า โดยเฉพาะการผิดรูปของใบหู และช่องหูตั้งแต่กำเนิด

• มีประวัติได้รับอุบัติเหตุที่ศีรษะ หรือประวัติการติดเชื้อที่ทำให้หูหนวกได้ เช่น หัด คางทูม เยื่อหุ้มสมองอักเสบและไข้สมองอักเสบ เป็นต้น

• มีประวัติเจ็บป่วยด้วยโรคหูชั้นกลางอักเสบบ่อยๆ

• อายุน้อยกว่า 6 เดือน แต่ไม่สะดุ้งตกใจเวลามีเสียงดัง ไม่หันศีรษะหาเสียง ไม่หยุดร้องเมื่อได้ยินเสียงปลอบ ไม่เล่นน้ำลายหรือส่งเสียงอืออา

• อายุถึง 1 ปี แต่ไม่ตอบสนองต่อเสียงเรียกชื่อไม่หัน ไม่เข้าใจคำสั่งง่ายๆ

• อายุระหว่าง 1-2 ปี แต่ยังไม่สามารถพูดคำที่มีความหมายได้ หรือพูดได้น้อยกว่า 20 คำ

• ไม่ตอบสนองต่อเสียง

อาการแสดง ที่บ่งชี้ว่าบุตรหลานของท่านอาจมีภาวะการได้ยินบกพร่อง คือการตอบสนองต่อเสียงที่ไม่ปกติ เช่น

• ไม่ตอบสนองต่อเสียงดัง

• เรียกไม่หัน หรือพัฒนาการด้านภาษาไม่สมวัย

• ตอบสนองต่อสิ่งที่เห็น แต่ไม่ตอบสนองต่อคำพูด

• พูดไม่ชัด หรือตอบคำถามไม่เหมาะสมกับบริบท

ทำอย่างไร ควรให้เด็กได้เข้ารับการตรวจร่างกายและทดสอบการได้ยินให้เร็วที่สุด โดยการตรวจคัดกรองการได้ยินสามารถทำได้ตั้งแต่แรกเกิด ทำได้ง่าย รวดเร็วปลอดภัยและไม่ทำให้เจ็บปวด หากพบว่ามีความผิดปกติจึงจะทำการวินิจฉัยด้วยเครื่องตรวจคลื่นสมองที่เกี่ยวกับการได้ยิน ทำให้ทราบว่าเด็กสูญเสียการได้ยินระดับใดเพื่อให้ได้รับการฟื้นฟูโดยเร็วที่สุดเพื่อลดผลกระทบต่อพัฒนาการทุกด้านของเด็ก

การดูแลฟื้นฟูการได้ยิน โดยการให้การรักษาด้วยการให้ยา ผ่าตัด หรือการใส่เครื่องช่วยฟัง รวมถึงการฝึกพูดและฝึกฟังเพื่อกระตุ้นพัฒนาการทางด้านภาษา ขึ้นกับสาเหตุและปัจจัยที่ก่อให้เกิดการได้ยินบกพร่องในเด็กในแต่ละคนตามความเหมาะสม

เด็กที่ได้รับการตรวจวินิจฉัยและฟื้นฟูการได้ยินเร็วและเหมาะสมโดยเฉพาะก่อนอายุครบ 6 เดือน ด้วยความร่วมมือของผู้ปกครอง นักโสตสัมผัสและนักแก้ไขการพูด จะมีความสามารถในการพูดและการใช้ภาษาใกล้เคียงกับเด็กปกติ และมีโอกาสพัฒนาเทียบเท่าเด็กหูดี

ทารกแรกเกิดทุกคนควรได้รับการตรวจคัดกรองการได้ยิน ภายในอายุ 6 เดือน เนื่องจากแม้ไม่มีความผิดปกติที่สังเกตได้ หรือเห็นได้ชัดแต่กำเนิดก็อาจมีความผิดปกติของการได้ยินแอบแฝงอยู่ได้

บทความโดย

พญ.นิชธิมา ฉายะโอภาส

ภาควิชาโสต ศอ นาสิกวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

ราชวิทยาลัยโสต ศอ นาสิกแพทย์แห่งประเทศไทย